Ký ức da cam và nỗi đau chưa trọn

Có những cuộc chiến không kết thúc khi tiếng súng ngưng vang. Nó vẫn âm thầm cuộn chảy, gặm nhấm và vắt kiệt từng giọt hy vọng của con người giữa thời bình.

Câu chuyện của cựu chiến binh Đỗ Đức Địu trong chương trình “Hành trình hy vọng” đã chạm vào tận cùng đáy mắt người xem. Người lính năm ấy từng đi qua mưa bom bão đạn, từng bình thản đối mặt với cái chết nơi chiến trường, vậy mà khi hòa bình gõ cửa, điều khiến ông run sợ nhất lại là nhìn những đứa con máu mủ của mình lần lượt quằn quại trong di chứng chất độc da cam.

Mười lăm lần hy vọng, mười lăm lần đón các con chào đời, cũng là mười lăm lần trái tim ông đứt từng đoạn ruột. Cả 15 người con đều mang trong mình bản án nghiệt ngã của chiến tranh. Lần lượt, từng đứa trẻ rời bỏ vòng tay bố mẹ khi tuổi đời còn quá nhỏ. Đến nay, 12 nấm mồ đã xanh cỏ. Trong ba người con còn sống, chỉ có duy nhất một người lành lặn để lập gia đình.

Nghẹn ngào nhìn về cõi vô cùng, người cựu chiến binh già thở dài, nụ cười héo hắt đượm màu cay đắng: Ở cái tuổi xế chiều này, khi người ta quây quần hạnh phúc bên cháu con, thì niềm hạnh phúc giản dị ấy với ông lại là một điều xa xỉ. Giờ đây, ông chỉ biết lặng lẽ ra nghĩa trang, dõi mắt nhìn về những nấm mồ nhỏ nằm sóng đôi mà nghe tim mình thắt lại.

Đau đớn ấy không chỉ vò xé lòng cha, mà còn vắt kiệt sức lực của người mẹ. Chứng kiến từng khúc ruột của mình ra đi, người vợ suy sụp đến kiệt quệ. Người đàn bà 50kg năm nào giờ chỉ còn là một thân hình gầy mòn, hao quắt vỏn vẹn 32kg — dáng hình của sự tuyệt vọng kéo dài suốt mấy chục năm.

Nhưng điều đau đớn nhất, cay đắng nhất không phải là những gì đã qua, mà là nỗi day dứt canh cánh cho tương lai. Người cha già run run chỉ tay vào khoảng đất trống còn lại bên cạnh 12 ngôi mộ của các con:

“Vợ chồng tui chết thì ai cho ăn cho uống? Ai tắm rửa? Ai lo lắng? Rồi cũng chết thôi... Tui tính toán hết rồi, một đứa chỗ này, một đứa chỗ này...”

Lời nói thốt ra nhẹ hẫng mà nặng như ngàn cân đá đè lên ngực. Có nỗi đau nào cay đắng hơn nỗi đau của một người cha, ở tuổi gần đất xa trời, phải tự tay "quy hoạch" sẵn chỗ nằm cho những đứa con còn sống của mình?

Tất cả những bi kịch xé lòng ấy bắt đầu từ một ngày định mệnh: 10/8/1961. Trên bầu trời phía Bắc tỉnh Kon Tum, những chiếc máy bay quân sự Mỹ đã trút xuống những vạt rừng xanh một thứ hóa chất giết người rùng rợn. Ngày ấy, chưa ai hình dung được thứ độc chất ấy lại có thể dội xuống thân phận con người những tai họa tàn khốc, kéo dài qua nhiều thế hệ và xé nát biết bao mái nhà giữa thời bình đến thế...