Ký ức Đại đội 202 và người nữ chỉ huy kiên cường

Bước sang tuổi 67, mái tóc đã bạc theo năm tháng, dấu tích của chiến tranh vẫn in hằn trên cơ thể, khiến bà Hồ Thị Thu Hiền trông già hơn tuổi. Thế nhưng, ký ức về những năm tháng chiến đấu trong màu áo thanh niên xung phong vẫn vẹn nguyên, như vừa mới hôm qua. Bà vẫn nhớ rõ từng cái tên, quê quán, tính cách của những đồng đội trong Đại đội 202 – nơi đã gắn bó với bà suốt những năm tháng ác liệt nhất của cuộc đời.

Gần bốn mươi năm trôi qua, nhưng với bà, đó là quãng thời gian không thể nào quên. “Chúng tôi khi ấy đều chung một lý tưởng, sẵn sàng hy sinh vì nhiệm vụ, vì sự sống còn của chiến trường”, bà xúc động nhớ lại.

Năm 18 tuổi, cô gái quê Nghệ An đã viết đơn tình nguyện tham gia lực lượng TNXP, mang theo tuổi xuân và khát vọng cống hiến. Năm 1965, bà giữ vai trò Bí thư Chi đoàn, Đại đội phó Đại đội 330, trực tiếp tham gia san lấp hố bom, mở đường tại khu vực cầu Cấm – một trọng điểm đánh phá ác liệt của địch nhằm cắt đứt tuyến giao thông huyết mạch Quốc lộ 1A. Giữa bom đạn dội xuống không ngừng, những nữ TNXP vẫn kiên cường mở đường, đảm bảo mạch máu giao thông không bị gián đoạn.

Tháng 3 năm 1969, bà được giao trọng trách Đại đội trưởng Đại đội C202, dẫn dắt 150 thanh niên tuổi đời còn rất trẻ vào chiến trường Bình Trị Thiên. Nhiệm vụ của họ là vận chuyển vũ khí, lương thực và tải thương giữa tuyến lửa. Đó là những ngày tháng gian khổ tột cùng, nơi cái chết luôn cận kề. Để giữ bí mật và an toàn, đơn vị thực hiện nghiêm nguyên tắc “bốn không”: đi không dấu, nấu không khói, nói không to, ho không tiếng.

Dù hiểm nguy, tinh thần của các chiến sĩ vẫn không hề nao núng. Từ những chuyến gùi hàng 30 kg ban đầu, nhiều người đã có thể mang vác hơn 100 kg vượt núi, băng rừng. Chính ý chí ấy đã giúp Đại đội C202 luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, trở thành đơn vị tiêu biểu.

Năm 1970, trong nhiệm vụ mở đường tại Đồng Hới (Quảng Bình), trước tình hình bom mìn dày đặc, nữ Đại đội trưởng trẻ tuổi đã dũng cảm đề xuất thành lập tổ cảm tử rà phá bom mìn. Không chỉ đề xuất, bà còn xung phong đi đầu. Trước giờ xuất phát, cả tổ được làm lễ “truy điệu sống” – một nghi thức thiêng liêng, chấp nhận hy sinh vì đồng đội. May mắn thay, nhiệm vụ hoàn thành, tất cả đều trở về an toàn.

Không dừng lại ở đó, năm 1971 tại chiến dịch Nam Lào, bà tiếp tục xin làm lễ truy điệu sống lần thứ hai để nhận nhiệm vụ mở đường giữa bom đạn. Với bà, đó là quyết định táo bạo nhưng cần thiết: “Nếu không có người đi trước, đồng đội sẽ gặp nguy hiểm. Nếu mình có hy sinh mà anh em được an toàn thì cũng xứng đáng”.

Năm 1972, trong một lần thực hiện nhiệm vụ rà phá bom mìn tại Đồng Hới, bà bị sức ép bom hất văng hàng chục mét, bất tỉnh giữa chiến trường. Những vết thương ấy đã theo bà suốt cuộc đời, trở thành minh chứng cho một thời tuổi trẻ không tiếc máu xương.

Hòa bình lập lại, bà trở về quê hương khi tuổi đời vừa tròn 30. Cuộc sống mới bắt đầu, bà xây dựng gia đình, nuôi dạy con cái trưởng thành. Nhưng những ký ức chiến tranh vẫn luôn sống mãi trong tâm trí.

Với những đóng góp to lớn, năm 2007, bà Hồ Thị Thu Hiền vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân – phần thưởng cao quý cho một người phụ nữ đã dành trọn tuổi xuân cho Tổ quốc.

Câu chuyện về bà không chỉ là ký ức của một cá nhân, mà còn là biểu tượng sáng ngời của thế hệ thanh niên xung phong Việt Nam – những con người đã sống, chiến đấu và hy sinh với tinh thần bất khuất, góp phần làm nên độc lập, tự do cho dân tộc.