Ký ức được thắp lại từ Đại đội 915

Tôi từng nghĩ lịch sử là những trang sách dày đặc con số và sự kiện. Cho đến khi tôi được gặp các bác cựu thanh niên xung phong của Đại đội 915 – những “nhân chứng lịch sử” đã đi qua một thời hoa lửa của dân tộc. Khi ngồi trước tôi là mái tóc bạc, là đôi bàn tay chai sần theo năm tháng, tôi chợt nhận ra: lịch sử không nằm trên giấy, lịch sử đang thở, đang nhìn tôi bằng ánh mắt hiền từ nhưng sâu thẳm.

“Ngày ấy, chúng tôi cũng chỉ bằng tuổi cháu bây giờ thôi.”

Câu nói giản dị ấy khiến tôi lặng đi.

Tuổi mười bảy, mười tám của tôi hôm nay gắn với bài kiểm tra, với ước mơ nghề nghiệp tương lai. Còn tuổi mười bảy, mười tám của họ là khoác ba lô lên đường, là sẵn sàng đối mặt với bom đạn để giữ cho những chuyến tàu chi viện được thông suốt.

Đêm 24 tháng 12 năm 1972 – một đêm không thể nào quên trong ký ức của những người thuộc Đại đội 915. Khi ấy, các anh, các chị đang làm nhiệm vụ giải tỏa hàng hóa tại ga Lưu Xá, đảm bảo hàng tiếp tế kịp thời cho tiền tuyến miền Nam. Bom rơi xé toạc bầu trời Thái Nguyên. Mặt đất rung chuyển. Khói lửa bao trùm.

“Chúng tôi biết nguy hiểm, nhưng hàng phải được chuyển đi. Tiền tuyến đang chờ,” một bác kể lại bằng giọng chậm rãi. Trong khoảnh khắc ấy, tôi hình dung ra những thân người nhỏ bé giữa biển lửa, những bàn tay chuyền từng bao hàng trong tiếng còi báo động dồn dập. Họ không có áo giáp kiên cố, không có phương tiện hiện đại. Họ chỉ có niềm tin rằng nếu mình dừng lại, mạch máu giao thông của Tổ quốc sẽ đứt đoạn.

Rồi bom trút xuống. Sáu mươi thanh niên xung phong đã mãi mãi nằm lại ở tuổi đẹp nhất của đời người.

Tôi hỏi: “Bác có sợ không ạ?”

Bác mỉm cười: “Sợ chứ. Nhưng yêu nước lớn hơn nỗi sợ.”

Tôi hiểu rằng anh hùng không phải là người không biết run sợ. Anh hùng là người vẫn bước tiếp khi trái tim còn run. Trong khói lửa chiến tranh, những con người bình dị ấy đã lựa chọn Tổ quốc thay vì sự an toàn của riêng mình. Họ đã biến tuổi trẻ thành ngọn lửa soi đường cho dân tộc.

Trở về với cuộc sống hiện tại, tôi mở điện thoại, nhìn những dòng thông báo, những dự định tương lai còn đang dang dở. Tôi tự hỏi: nếu sinh ra trong thời chiến, liệu tôi có đủ can đảm như họ? Câu hỏi ấy không nhằm so sánh, mà để tôi biết trân trọng hơn những gì mình đang có.

Tuổi trẻ hôm nay được sống trong hòa bình – điều mà thế hệ trước đã đánh đổi bằng máu và nước mắt. Nếu họ giữ cho những đoàn tàu không ngừng bánh giữa bom đạn, thì những người trẻ chúng ta hôm nay phải giữ cho ký ức không bị lãng quên giữa nhịp sống vội vàng. Chúng ta không cầm cuốc xẻng san lấp hố bom, nhưng chúng ta có thể cầm bút, cầm máy quay, “cầm công nghệ” để kể lại câu chuyện của họ bằng ngôn ngữ của thời đại mình.

Khi tôi đứng trước khu tưởng niệm Đại đội 915, gió chiều lặng lẽ thổi qua những hàng cây. Những bông hoa trắng nở xung quanh nhà tưởng niệm như nhắc nhở rằng “hoa lửa” năm xưa chưa từng tắt. Nó đã hóa thành nền hòa bình hôm nay, thành những giảng đường sáng đèn, thành những ước mơ được nuôi dưỡng trong yên bình.

“Những câu chuyện thời hoa lửa” không chỉ là ký ức về bom đạn và mất mát. Đó còn là câu chuyện về lòng dũng cảm của những con người bình thường mà phi thường, về sự lựa chọn lớn lao ở tuổi mười tám, về tình yêu Tổ quốc lấn át mọi nỗi sợ hãi. Với tôi – một sinh viên Đại học – việc lắng nghe và kể lại những câu chuyện ấy chính là cách để thắp tiếp ngọn lửa mà thế hệ đi trước đã trao lại.

Với tôi, viết lại câu chuyện này không chỉ là làm một bài viết mà đó còn là một lời tri ân, một lời hứa: sẽ sống, học tập và làm việc sao cho xứng đáng với những sự hy sinh ấy, sẽ không để những cái tên năm xưa chìm vào quên lãng. Bởi khi người trẻ còn nhớ, còn kể, còn tự hỏi mình phải sống thế nào cho có ích, thì “hoa lửa” vẫn còn nở – lặng lẽ mà rực rỡ – giữa thời bình hôm nay.