Ký ức dưới lòng đất mẹ

Ký ức dưới lòng đất mẹ

Trong căn nhà nhỏ tại thành phố Hồ Chí Minh, bà Bảy Mai khẽ nheo đôi mắt đã mờ đục bởi thời gian, nhìn về phía những tấm huân chương treo trên vách. Bà bảo: "Đời người có nhiều mùa xuân, nhưng mùa xuân đẹp nhất của tôi lại nằm trong những hầm tối mịt mù, nơi bom đạn xới tung mặt đất nhưng tình người thì bền chặt hơn cả kim cương."

Ký ức của bà bắt đầu từ những năm tháng tuổi mười tám, khi cô gái Xuân Mai rời bỏ mái nhà tranh để dấn thân vào "thế giới ngầm" – địa đạo Củ Chi. Ngày đó, Củ Chi được gọi là "vùng đất trắng" vì bom cày, đạn xới không một ngọn cỏ nào mọc nổi. Bà kể, cuộc sống dưới địa đạo là một cuộc chiến sinh tồn khắc nghiệt. Những đường hầm nhỏ hẹp, chỉ vừa một người bò, tối tăm và ẩm thấp. Trong cái không gian ngột ngạt ấy, oxy là thứ quý giá nhất. Có những lúc địch phát hiện ra lỗ thông hơi (những tổ mối giả), chúng bơm nước hoặc hơi cay xuống, chị em chỉ kịp dùng khăn rằn thấm nước tiểu bịt mũi, nắm tay nhau chờ đợi cái chết hoặc sự sống trong gang tấc.

"Con có biết không," bà Bảy Mai nghẹn ngào, "khổ nhất là những lúc chị em đến kỳ hay sốt rét rừng hành hạ. Dưới hầm bùn đất bám đầy, nước sạch không có, chúng tôi phải nhường nhau từng hớp nước vối, từng củ khoai mì chấm muối mè cát bụi công thành." Thế nhưng, chính trong cái khó ló cái khôn. Bà nhớ lại những lần cùng đồng đội chế tạo bẫy chông từ tre già, hay dùng mìn lấy từ những quả bom lép của địch để đánh lại chính chúng. Những "đóa hồng" ấy ban ngày là những cô gái dịu dàng, nhưng đêm xuống lại là những chiến sĩ thoắt ẩn thoắt hiện, khiến quân địch phải khiếp sợ gọi là "vi khuẩn đất".

Khoảnh khắc ám ảnh nhất trong lời kể của bà là trận càn của lính Mỹ vào năm 1967. Trên đầu, bom B-52 dội xuống như giã gạo, đất sụt lở từng mảng đè lên nóc hầm. Giữa lằn ranh sinh tử, bà và đồng đội không ai khóc. Họ chỉ nắm chặt tay nhau, người này truyền hơi ấm cho người kia. Trong bóng tối mênh mông, tiếng hát khe khẽ vang lên. Tiếng hát ấy không át được tiếng bom, nhưng nó ngăn không cho nỗi sợ hãi xâm chiếm tâm hồn.Ngày 30/4/1975, khi từ lòng đất bước lên mặt đất, đón ánh nắng rực rỡ của ngày độc lập, bà Mai đã khóc. Bà khóc không phải vì sợ hãi, mà vì niềm hạnh phúc vỡ òa và vì nỗi đau dành cho những đồng đội vẫn còn nằm lại đâu đó trong lòng đất mẹ, chưa một lần được thấy lại mặt trời.

Giờ đây, khi chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, bà Bảy Mai vẫn luôn nhắc nhở con cháu: "Hòa bình hôm nay không phải tự nhiên mà có. Nó được đánh đổi bằng thanh xuân, bằng máu và bằng cả hơi thở của hàng nghìn người dưới lòng đất sâu." Câu chuyện của bà như một ngọn lửa nhỏ, truyền đi thông điệp về lòng quả cảm và sự tri ân, để lớp trẻ hiểu rằng dưới mỗi tấc đất mình đang đi là một phần lịch sử oai hùng của dân tộc.