Ký ức K8

Ông Nguyễn Viết Tiện ở thị trấn Cửa Tùng kể lại, những tháng ngày đi K8 năm ấy với một đứa trẻ 10 tuổi như ông vừa vui vẻ, vừa đáng sợ. Vui vì nghe người lớn nói là được ra Hà Nội gặp Bác Hồ, với một đứa trẻ trong chiến tranh, việc đó là hạnh phúc lớn lao nhất trong cuộc đời.

“Khi đó mừng quá là mừng, chỉ mong được đi thật nhanh để được gặp Bác Hồ, không cần phải nói gì nhiều. Cha mẹ chỉ chuẩn bị cho một tay nải gồm quần áo, một ống bương nước và một cái mũ tre”, ông Tiện kể lại.

Còn sợ là vì suốt chặng đường, bom rơi đạn nổ khắp nơi, không biết sống chết lúc nào. Trong tâm trí của một đứa trẻ, mặc dù chưa hiểu đầy đủ về chiến tranh, nhưng chứng kiến cái chết lúc nào cũng cận kề quả là điều vô cùng đáng sợ.

“Mạ tôi gan dạ lắm. Mạ là người đưa hai anh em tôi đi bộ ra điểm tập kết ở Vĩnh Chấp, Vĩnh Tú (giáp Quảng Bình). Đường đến điểm tập kết khá xa nhà và rất nguy hiểm. Nhưng nắm chặt tay hai con, mạ vẫn cương quyết đưa chúng tôi đi để được an toàn. Khi băng qua rú Lịnh bị địch ném bom, lập tức bà nhấn đầu hai anh em ngồi thụp xuống ven đường, nằm bò xuống dang tay che cho chúng tôi. Cứ thế vừa mò đường đi vừa tránh bom. Em gái tôi 6, 7 tuổi, cũng đi cùng đợt này nhưng được ngồi xe vì nhỏ hơn, còn lứa 9, 10 tuổi như chúng tôi đi bộ cùng các cô chú bảo mẫu ra tận Ninh Bình”, ông Nguyễn Viết Tiện vẫn nhớ như in về lần đầu tiên xa nhà đi sơ tán.

Đoàn xuất phát di chuyển vào ban đêm. Đến trạm K8 của các tỉnh có sẵn cán bộ ở đó lo cơm nước. “Mỗi buổi sáng, chúng tôi được ăn cơm trộn cùng muối vừng đen. Đi bộ đường dài rất mệt, đứa nào cũng ăn ngấu nghiến rất ngon”, anh Tiện nhớ lại.

Ông Nguyễn Viết Tiện vẫn nhớ đoạn phà Gianh ở Quảng Bình là vất vả nhất. Khi đó chưa có phà, mà chỉ đi đò. Cả đoàn ra đến giữa sông thì máy bay địch đến đánh. “Trên trời, quân địch đánh bom dữ dội. Dưới sông, cô trò ôm nhau ngồi trên đò. Chúng tôi sợ mà không dám khóc to. Giờ nghĩ lại, chắc là bom đạn tránh mình chứ hồi bé có biết gì đâu mà tránh bom đạn”.

Đến tỉnh Hà Nam, ông Tiện được gia đình ở xã Hòa Lý (huyện Lý Nhân, tỉnh Nam Hà cũ) nhận nuôi.

“Tôi vẫn nhớ khoảnh khắc sáng sớm, chú cán bộ xã cầm cuốn sổ to rồi đọc danh sách phân công gia đình nhận nuôi các học sinh. Ngay khi chú vừa dứt lời, tôi được một cặp vợ chồng đến đón về. Kể từ đó, cuộc đời tôi có thêm một thầy, một mẹ nữa”, ông Tiện nghẹn ngào khi nhắc lại chuyện xưa.

Về nhà mới, ban đầu, ông Tiện thấy rất bỡ ngỡ vì “giọng miền trung tôi nói trọ trẹ quá, mọi người không hiểu được”. Nhưng lâu dần thành quen, cậu bé 11 tuổi nhanh chóng hòa nhập với các thành viên trong gia đình.

“Trong nhà, mọi người ăn cái gì, tôi ăn cái đó; mọi người làm cái gì, tôi cũng học làm bằng được cái đó để đỡ dần gia đình phần nào. Tôi đi vớt bèo, mót lúa, đập lúa, xuống đồng làm ruộng. Dần dần, tôi hòa nhập và trở thành con cháu trong nhà”, ông Tiện nói.

Theo chế độ, các em học sinh đi sơ tán theo diện Kế hoạch 8 sẽ được cung cấp kinh phí mỗi tháng. Học sinh nam sẽ nhận được 7 hào và học sinh nữ sẽ nhận 1,2 đồng mỗi tháng. “Tôi dành 2 hào để đi cắt tóc và 5 hào để đi xem phim, ăn dưa chuột. Chúng tôi luôn thấy mình may mắn vì dù xa nhà vẫn được nhà nước và bà con lối xóm đùm bọc từng chút một”, ông chia sẻ.