Ký Ức Không Phai

Năm tháng trôi qua càng lâu, tôi càng nhận ra có những điều tưởng đã ngủ yên nhưng chỉ cần một âm thanh, một mùi hương hay một con đường quen thuộc là ký ức lại trở về.

Tôi đã già.

Mái tóc bạc đi.

Đôi chân không còn khỏe như trước.

Nhưng ký ức về những năm tháng quân ngũ thì vẫn còn rất rõ.

Có lần, một đứa cháu hỏi:

— Ông ơi, sao ông nhớ chuyện ngày xưa lâu thế?

Tôi cười:

— Vì đó là những năm tháng quan trọng nhất của đời ông.

Tôi nhớ ngày mình rời quê nhập ngũ.

Nhớ mẹ đứng trước cửa dặn:

— Cố gắng giữ gìn sức khỏe con nhé.

Tôi chỉ đáp:

— Con đi rồi sẽ về.

Ngày ấy tôi đâu biết rằng con đường phía trước sẽ dài đến vậy.

Tôi nhớ những ngày hành quân qua núi rừng.

Nhớ những đêm nằm bên đồng đội.

Nhớ những bữa cơm giản dị.

Có khi chẳng đủ đầy, nhưng anh em luôn tìm cách chia sẻ cho nhau.

Tôi nhớ một người bạn rất thân.

Anh ít nói nhưng lúc nào cũng động viên mọi người.

Mỗi khi có ai mệt, anh lại bảo:

— Cố lên, rồi sẽ có ngày hòa bình.

Câu nói ấy theo tôi suốt nhiều năm.

Nhưng có những người đồng đội đã không thể trở về.

Mỗi lần đến nghĩa trang liệt sĩ, nhìn những hàng bia nằm cạnh nhau, tôi lại nhớ đến họ.

Tôi thường đứng rất lâu trước những cái tên quen thuộc.

Không cần nói nhiều.

Chỉ cần nhớ.

Bởi tôi nghĩ, điều đáng sợ nhất không phải là thời gian trôi qua.

Mà là một ngày nào đó, người ta không còn nhớ những người đã từng sống, từng chiến đấu và từng hy sinh.

Vì vậy, tôi kể chuyện cho con cháu nghe.

Tôi kể về những người lính bình thường.

Về những người dân đã giúp đỡ bộ đội.

Về những ngày gian khổ.

Về những người đồng đội mà tôi từng gặp.

Tôi không kể để các cháu chỉ nhớ đến chiến tranh.

Tôi kể để các cháu hiểu hòa bình quý giá như thế nào.

Một buổi chiều, tôi cùng các cháu đi ngang qua cánh đồng.

Một đứa hỏi:

— Ông có muốn quay lại những nơi ngày trước không?

Tôi nói:

— Có chứ. Nhưng ông muốn quay lại để nhớ, chứ không phải để chiến tranh trở lại.

Chúng tôi cùng nhìn cánh đồng trước mặt.

Lúa đang xanh.

Trẻ con chạy chơi trên con đường làng.

Tiếng người gọi nhau vang lên từ những mái nhà.

Tôi thấy lòng mình bình yên.

Tôi nghĩ đến những người đồng đội năm xưa.

Có lẽ nếu họ còn sống, họ cũng mong nhìn thấy cảnh này.

Một quê hương bình yên.

Những đứa trẻ được đến trường.

Những gia đình được đoàn tụ.

Đó chính là điều chúng tôi từng mong ước.

Tôi nói với các cháu:

— Các cháu hãy nhớ, lịch sử không chỉ nằm trong sách. Lịch sử còn nằm trong ký ức của những người đã trải qua nó.

Một đứa cháu nắm lấy tay tôi.

— Ông cứ kể cho chúng cháu nghe nhé.

Tôi gật đầu.

— Ừ. Khi nào còn nhớ, ông sẽ kể.

Bởi tôi hiểu rằng thời gian có thể làm phai màu những bức ảnh cũ, làm thay đổi những con đường, làm tóc con người bạc đi.

Nhưng nếu câu chuyện được kể lại, những ký ức tốt đẹp về một thế hệ sẽ còn được lưu giữ.

Tôi nhìn những đứa cháu rồi mỉm cười.

Ký ức không phai khi con người biết trân trọng, gìn giữ và truyền lại cho thế hệ sau.