Ký ức không quên

Trong ngôi nhà nhỏ nằm cạnh trận địa pháo lão dân quân Đức Ninh năm xưa, ông Lê Khiếm (sinh năm 1924), nguyên là Xã đội trưởng xã Đức Ninh giai đoạn 1965-1969 kể: Trung đội lão dân quân Đức Ninh được thành lập vào năm 1967, khi cuộc chiến tranh chống Mỹ cứu nước bước vào giai đoạn khốc liệt. Trong tổng số 11 thành viên của trung đội tuổi từ 55 đến 70, hầu hết là những cựu chiến binh, đảng viên đã trải qua cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đang tham gia sản xuất tại quê hương. Với tinh thần “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”, họ đã cùng tập hợp nhau, một lần nữa lại tiếp tục cầm súng chiến đấu để bảo vệ quê hương.

Ông Khiếm nhớ lại: Sau khi thành lập trung đội, cụ Bảy làm trung đội trưởng, cụ Tường là trung đội phó, cụ Thỏn là chính trị viên, cụ Chống là khẩu đội trưởng. Trung đội lão dân quân được trang bị ba khẩu súng phòng không 12 ly bảy và một số súng trường CKC. Ngay sau khi thành lập, các cụ đã tổ chức bắt tay vào tập luyện. Vốn dĩ là những cựu chiến binh đã vào sinh ra tử, lại được sự hỗ trợ tích cực của Huyện đội Quảng Ninh về kỹ thuật, chiến thuật, các cụ đã nhanh chóng trở thành những pháo thủ thực sự, là lực lượng quan trọng của địa phương lúc bấy giờ. Vừa huấn luyện, các cụ vừa xây dựng trận địa, hầm hào chiến đấu, chọn nơi đặt pháo, nơi chứa đạn, phân công bố trí các tổ trực chiến, liên lạc, cứu thương, hậu cần...

Nhận thấy quê hương mình có nhiều ưu thế về quân sự, mặc dù đây cũng là nơi địch đánh phá ác liệt, các cụ đã quyết định bố trí hai trận địa pháo ngay trên đồi Đức Ninh, bao gồm một trận địa ở phía đông bắc và một trận địa ở phía đông nam xã, mỗi trận địa đều có lô cốt cũ để làm hầm trú ẩn và kho chứa đạn. Thế trận đã dàn sẵn, ý chí quyết tâm chiến đấu bảo vệ quê hương dâng cao, Trung đội lão dân quân Đức Ninh luôn trong tư thế sẵn sàng đánh trả quân địch khi chúng xâm phạm bầu trời quê hương.

Và phút giây lịch sử đã đến. Vào khoảng 1 giờ sáng ngày 17-12-1967, lợi dụng đêm tối, một máy bay địch bay từ phía đông hướng thẳng vào trận địa. Chúng bay rất thấp hòng tránh sự phát hiện của ra đa phòng không của quân đội ta. Phát hiện máy bay địch đến gần, các cụ đã sẵn sàng nghênh chiến. Ngay khi máy bay địch lọt vào tầm ngắm, khẩu 12 ly 7 được điều khiển bởi những lão dân quân kỳ cựu nhả đạn. Chiếc máy bay F4H ngay lập tức trúng đạn, bốc cháy sáng rực trong bầu trời đêm và rơi xuống biển. Chiến thắng trận đầu đã làm nức lòng người dân Đức Ninh nói chung và Trung đội lão dân quân Đức Ninh nói riêng, cổ vũ mạnh mẽ phong trào chiến đấu bảo vệ quê hương, đất nước.

Sau chiến thắng vẻ vang ấy, đơn vị được Ủy ban Hành chính tỉnh biểu dương khen thưởng. Ông Trần Lý Dương (sinh năm 1936), thời điểm ấy là xã đội phó, bồi hồi nhớ lại: Sau khi được Ủy ban Hành chính tỉnh khen thưởng, thay mặt lực lượng dân quân tự vệ địa phương, ông được điều ra Quân khu 4 để báo cáo thành tích của lực lượng dân quân xã Đức Ninh nói chung và Trung đội lão dân quân Đức Ninh nói riêng. Tại đây, Quân khu 4 đã gửi tặng 11 lão dân quân Đức Ninh 11 chiếc áo trấn thủ. Ông chính là người đã mang áo về, trao tận tay các cụ.

Cũng theo ông Dương, sự ra đời của Trung đội lão dân quân Đức Ninh có sự ghi dấu rất lớn công lao của đồng chí Trần Sự, nguyên là Tỉnh đội trưởng Tỉnh đội Quảng Bình lúc bấy giờ. Bởi thời điểm ấy, tại huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa, Trung đội lão dân quân Hoằng Trường đã ra đời và hoạt động hiệu quả. Đồng chí Trần Sự đã phát động phong trào thành lập các đơn vị lão dân quân. Và xã Đức Ninh đã thành công với Trung đội lão dân quân gồm 11 cụ, vừa tích cực tham gia chiến đấu vừa nỗ lực thi đua sản xuất, đưa Đức Ninh trở thành gương sáng khi vừa chiến đấu giỏi, sản xuất giỏi.

Trưa nắng, ông Khiếm và ông Dương đưa chúng tôi trở về thăm trận địa pháo lão dân quân năm xưa. Sau gần nửa thế kỷ, chiến trường ác liệt ngày nào giờ đã xanh màu cỏ cây và những ngôi nhà bình yên ê a tiếng trẻ học bài. Chỉ vào chiếc lô cốt cũ giờ đang nằm trong vườn một ngôi nhà, ông Dương kể: Đây chính là nơi sinh hoạt và tích trữ lương thực, đạn dược của các lão dân quân khi thay nhau trực chiến. 11 người thay nhau túc trực 24/24 giờ, không một phút giây ngơi nghỉ. Và khi ngừng tiếng súng, tiếng bom, các cụ lại ra đồng hăng say sản xuất.

Gần nửa thế kỷ đã trôi qua từ ngày ấy, 11 lão dân quân xã Đức Ninh năm xưa giờ đã thành người thiên cổ. Nhưng kế tiếp truyền thống của cha anh, con cháu các cụ nhiều người trở thành chiến sĩ công an, quân đội, có người hiện là xã đội trưởng ngay trên chính mảnh đất cha ông mình đã từng chiến đấu. Và trận địa pháo dân quân năm xưa giờ đã trở thành di tích lịch sử ghi dấu chiến công của những lão dân quân Đức Ninh anh dũng kiên cường, như khẩu hiệu một thời “giặc đến nhà, trẻ già đều là chiến sĩ”.