KÝ ỨC KHÔNG QUÊN CỦA ĐẠI ĐỘI 913

ửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày đất nước thống nhất. Những hố bom năm xưa nay đã hóa thành đường phố, nhà cửa và những khoảng xanh bình yên. Thế nhưng với các cựu thanh niên xung phong Đại đội 913, Đội 91 Bắc Thái, ký ức về những năm tháng chiến tranh vẫn chưa bao giờ phai nhạt.

Đại đội 913 được thành lập trong những năm miền Bắc phải hứng chịu những trận bom ác liệt của không quân Mỹ. Bắc Thái khi ấy là một trong những địa bàn trọng điểm với Khu Gang thép Thái Nguyên, Nhà máy điện Cao Ngạn, Ga Lương Sơn cùng nhiều tuyến giao thông quan trọng thường xuyên bị đánh phá. Nhiệm vụ của Đại đội 913 là bảo đảm giao thông, san lấp hố bom, sửa đường, giúp những đoàn xe chở quân lương, vũ khí và phương tiện tiếp tục hướng về chiến trường miền Nam.

Khoảng 150 thanh niên, phần lớn còn rất trẻ, đến từ nhiều vùng quê thuộc Bắc Thái đã cùng nhau khoác lên mình màu áo TNXP. Họ xẻ núi, san đường, lấp hố bom, dựng trận địa và khắc phục hậu quả sau mỗi trận không kích. Bom vừa ngừng, họ đã lao ra đường. Tiếng máy bay chưa xa, những đôi chân trẻ đã lại tất tả trên mặt đường đầy đất đá.

Trong những năm tháng gian khổ ấy, tuổi trẻ vẫn tìm thấy niềm vui. Họ vừa phục vụ chiến đấu, vừa tăng gia sản xuất, vừa học văn hóa. Những giờ nghỉ ngắn ngủi trên công trường thường vang lên tiếng hát. Có người còn vạch chữ xuống đất để cùng nhau học. Chính những tiếng hát ấy đã giúp họ vượt qua những ngày tháng mà bom đạn phủ kín bầu trời.

Đại đội 913 cũng chứng kiến những mất mát không thể nào quên. Ngày 12/6/1967, khi máy bay Mỹ đánh phá trận địa tên lửa của quân đội Trung Quốc tại Trại Cau, các đội viên 913 nhanh chóng có mặt để cứu người, khắc phục hậu quả và hiến máu cho thương binh.

Những năm cuối chiến tranh càng khốc liệt. Tháng 7/1972, tuyến đường 16A qua Nam Hòa - Trại Cau liên tục bị đánh phá. Hàng trăm quả bom trút xuống, khiến nhiều người dân thương vong. Cuối năm ấy, bom B52 tiếp tục gieo tang tóc. Các cựu TNXP vẫn không quên đêm Noel năm 1972, khi Đại đội 915 mất đi 60 đội viên trong trận bom ở ga Lưu Xá.

Ngày 29/12/1972, Đại đội 913 cũng chịu tổn thất nặng nề. Bom đánh xuống đoạn đường 16A qua xóm Ao Sen, xã Nam Hòa, khiến 5 đội viên hy sinh tại chỗ: Nông Thị Đằm, Nguyễn Thị Đặng, Trần Thị Công, Hoàng Thị Phân và Lý Thị Hồng. Tám người khác bị thương.

Trong giây phút cuối cùng, chị Nông Thị Đằm vẫn nghĩ đến đồng đội. Bị mảnh bom xuyên vào ngực, chị chỉ nói với người y tá đang cứu mình: “Chị ơi, em không qua được đâu, đừng vì em, còn nhiều đồng đội đang đợi chị.”

Một câu nói ngắn ngủi nhưng chứa đựng cả tinh thần của một thế hệ: biết mình đang đứng trước cái chết nhưng vẫn lo cho người khác.

Sau mỗi trận bom, những người còn sống lại khâm liệm đồng đội, đưa người bị thương đi cấp cứu rồi trở về san đường, lấp hố bom để những đoàn xe tiếp tục lên đường. Đường thông cũng có nghĩa là nhiệm vụ hoàn thành.

Chiến tranh kết thúc, những chàng trai, cô gái năm xưa đã trở thành ông, bà. Bàn tay từng san đất, sửa đường nay đã run hơn; mái tóc xanh ngày nào đã bạc trắng. Nhưng khi gặp lại nhau, họ vẫn nắm tay, vẫn nhớ từng người đã nằm lại.

Điều mà những cựu TNXP Đại đội 913 mong muốn hôm nay không phải những lời ca ngợi lớn lao. Họ chỉ mong tại nơi 5 đồng đội đã hy sinh có một tấm bia ghi dấu, để ký ức về một thời hoa lửa không bị lãng quên.