Ký ức không quên về hai lần được gặp Bác

Trong ký ức của nhà báo, dịch giả Trần Đương, ngày ông được gặp Bác Hồ lần đầu tiên, đó cũng là ngày đẹp nhất của tuổi thơ. Rời ngôi làng nhỏ bên bờ biển ở Quảng Thái, Quảng Xương, Thanh Hóa lên tập trung tại trường Chu Văn An (Hà Nội) để chuẩn bị cho hành trình sang Đức học tập theo diện con em của các gia đình cán bộ cách mạng, Trần Đương chẳng thể ngờ niềm ao ước tuổi thơ được gặp Bác của ông bấy lâu đã thành hiện thực.

Ông kể, buổi tối hôm trước ngày gặp Bác, bác Hoàng Quốc Việt lúc đó là Ủy viên Bộ Chính trị có đến thăm và hỏi cả đoàn: “Trước khi lên đường, các cháu có nguyện vọng gì không” thì tất cả mọi người đều bày tỏ muốn được đi thăm Bác Hồ. Bác Việt tươi cười nói: “Tôi sẽ báo cáo với Bác Hồ. Có điều là, Bác vừa đi thăm nước bạn về, công việc rất bận, không biết Bác có thu xếp được thời gian cho các cháu không”. Tuy nhiên, thật may mắn, ngay tối hôm sau, một cán bộ của Bộ Giáo dục báo tin là 7 giờ sáng mai đoàn được vào Phủ Chủ tịch thăm Bác. Biết tin này ai nấy đều vui sướng, hân hoan. Sáng hôm sau, từ trường Chu Văn An, cả đoàn đi tắt qua vườn bách thảo sang Phủ Chủ tịch. Thầy trò được đưa vào phòng lớn ngồi đợi Bác.

“Chỉ 5 phút sau, cửa chính mở, Bác xuất hiện, tất cả sung sướng đứng dậy reo to: “Bác Hồ muôn năm! Bác Hồ muôn năm!”. Bác vẫy tay rồi ra hiệu cho phép ngồi xuống nhưng chúng tôi vẫn vỗ tay không ngớt và hát vang lời ca “Bác Hồ ơi, Bác Hồ ơi, chúng cháu mừng vui...”. Một lúc sau, gian phòng mới yên lặng trở lại. Bác ngồi bên một bàn lớn ở giữa phòng trong bộ quần áo ta màu gụ đã nhạt, trìu mến nhìn chúng tôi rồi thong thả nói: “Chú Hoàng Quốc Việt đã đến thăm và căn dặn các cháu nhiều rồi. Bây giờ các cháu sắp lên đường sang nước bạn học tập, Bác muốn nhắc các cháu một điều: Các cháu phải nhớ rằng, các cháu được đi học như thế này là một dịp may mắn, một vinh dự đặc biệt”. Rồi Bác căn dặn chúng tôi sang nước bạn phải luôn nghĩ đến quê hương, đến miền Nam ruột thịt mà học cho giỏi để mai kia trở về xây dựng quê hương; dặn chúng tôi tỉ mỉ cả việc ăn, mặc đến việc tiếp xúc với người nước bạn; Bác nói về những đức tính tốt của nhân dân Đức mà chúng tôi cần học tập, đó là tính kỷ luật, tính kế hoạch và sự cần cù, sáng tạo, tiết kiệm trong lao động sản xuất và đời sống... Bác động viên chúng tôi: “Các cháu hãy thi đua với nhau, thi đua giữa tổ này với tổ khác, giữa lớp này với lớp khác, giữa cháu này với cháu khác. Bác gửi cho đoàn 20 huy hiệu của Bác. Cháu nào gương mẫu nhất trên suốt chuyến đi sẽ được thưởng huy hiệu của Bác...”.

Nghe Bác nói, cả hội trường vỗ tay sung sướng. Rồi Bác đứng dậy, bước đến hàng ghế thứ nhất, xoa đầu, trò chuyện với những bạn nhỏ nhất. Đào Châu Thu, người đã mạnh dạn thưa với bác Hoàng Quốc Việt về nguyện vọng gặp Bác Hồ, không ngờ lại được Bác hỏi thăm về gia đình, tuổi tác. Châu Thu nói nhỏ, Bác cúi sát xuống Thu để nghe cháu trả lời. Một bạn khác là Đặng Vinh Huề chừng 9 tuổi, người miền Nam, cũng được Bác ân cần hỏi han. Còn tôi, tuy không được Bác hỏi chuyện nhưng rất sung sướng vì khi đoàn chụp ảnh kỷ niệm, tôi lại được ngồi gần Bác. Trước khi chia tay, Bác còn cho chúng tôi mỗi người một khăn quàng len (các bạn nữ được khăn vuông) và gói kẹo. Thật sung sướng được nhận quà của Bác. Nhiều bạn ăn kẹo nhưng vẫn giữ lại giấy gói, ép vào sổ sinh hoạt Đội”. Đó là ngày 28-8-1955, cũng là ngày sinh nhật lần thứ 12 của Trần Đương.