Ký Ức Máu Lửa Phước Long

Tôi là Vũ Xuân Mây, sinh năm 1952, quê ở thôn Lê Bình, xã Thanh Miện, thành phố Hải Phòng. Cuộc đời tôi có nhiều chặng đường, nhưng có một quãng đời mà càng về già, mỗi khi đêm xuống, tôi lại thấy nó hiện lên rõ ràng đến từng chi tiết, như thể mới hôm qua. Đó là những năm tháng tôi khoác áo lính, bước vào chiến tranh với trái tim của một chàng trai chưa tròn hai mươi, mang theo niềm tin giản dị: đi để bảo vệ Tổ quốc, đi rồi sẽ có ngày trở về.

Năm 1971, tôi nhập ngũ. Ngày rời quê, mẹ tôi đứng tựa cổng, không khóc thành tiếng, chỉ lặng lẽ nhìn theo. Ánh mắt ấy, cho đến tận bây giờ, tôi vẫn không quên. Tôi được biên chế về Trung đoàn 2, thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Hải Dương, rồi sau đó được phân công vào đơn vị pháo binh. Khi ấy, chúng tôi còn rất trẻ, chưa hiểu hết hai chữ chiến tranh nặng nề đến mức nào. Trong suy nghĩ non nớt, chúng tôi tin rằng chỉ cần gan dạ, chỉ cần dũng cảm, là sẽ sống sót. Rồi chúng tôi hành quân vào chiến trường Phước Long. Phước Long khi ấy không chỉ có rừng, có đất đỏ, có nắng cháy da người, mà còn có bom đạn rình rập từng hơi thở. Ngày nào cũng vậy, tiếng máy bay gầm trên đầu như tiếng tử thần gọi tên từng người. Chúng tôi đào hầm, kéo pháo, ngụy trang trận địa, ăn vội bát cơm trộn đất đỏ, uống nước suối đục ngầu mà vẫn thấy ngon, vì còn được sống, còn được ngồi cạnh nhau.

Đơn vị tôi khi ấy đông đủ lắm. Những gương mặt quen thuộc, những giọng nói thân quen. Có người quê Thái Bình, người Nam Định, người tận Nghệ An. Ban đêm, nằm trong hầm, chúng tôi thì thầm kể cho nhau nghe về quê nhà, về mẹ già, về người yêu đang đợi. Có thằng còn khoe: “Hòa bình về, tao cưới vợ liền.” Chúng tôi cười, tiếng cười nhỏ nhưng ấm áp, giữa chiến trường đầy chết chóc.

Rồi cái ngày định mệnh ấy cũng đến. Hôm đó trời rất trong. Yên ắng đến lạ. Tôi còn nhớ rõ, chúng tôi vừa hoàn tất việc bố trí trận địa pháo thì nghe tiếng động cơ máy bay từ rất xa. Ban đầu còn nghĩ là trinh sát, hoặc bay ngang. Nhưng rồi tiếng gầm mỗi lúc một lớn, xé toạc cả không gian. Chưa kịp hô nhau xuống hầm thì bom bắt đầu trút xuống.

Mặt đất rung chuyển. Tai tôi ù đi. Không khí như bị xé nát. Tôi chỉ kịp lao xuống một hố cá nhân chưa kịp đào sâu. Ánh lửa chớp lên chói lòa, rồi tiếng nổ chồng lên tiếng nổ. Cả bầu trời như sụp xuống đầu chúng tôi.

Khi tôi ngóc đầu lên được, đơn vị không còn nữa. Không còn tiếng gọi nhau. Không còn tiếng cười. Không còn những gương mặt quen thuộc. Chỉ còn khói bom mù mịt, đất đá tung lên, và những mảnh thân thể đồng đội tôi văng khắp nơi. Có những khoảnh khắc trong đời, người ta không thể khóc ngay được. Tôi đứng sững, chân không nhúc nhích nổi. Tôi nhìn thấy đồng đội mình – những người vừa mới nói cười với tôi tối qua – giờ nằm lại trong tư thế không còn nguyên vẹn. Có người không còn nhận ra được nữa. Có người vẫn mở mắt, nhưng ánh nhìn đã vô hồn.

Tôi nhớ mình đã quỳ xuống. Nước mắt cứ thế trào ra, không kìm lại được. Xót xa đến mức tim như bị ai bóp nghẹt. Tôi gọi tên từng người, nhưng không ai trả lời. Tôi muốn tin rằng họ chỉ bị thương, rằng họ sẽ đứng dậy, sẽ lại cười với tôi. Nhưng chiến tranh không cho tôi cơ hội tự lừa dối mình.

Hôm ấy, cả đơn vị tôi gần như hy sinh hết. Tôi sống sót, nhưng sự sống ấy đổi bằng cái giá quá đắt. Đến bây giờ, tôi vẫn tự hỏi: Vì sao là tôi? Vì sao tôi còn sống, còn họ thì không? Câu hỏi ấy theo tôi suốt mấy chục năm trời, không có câu trả lời. Sau này, khi hòa bình lập lại, tôi trở về quê. Người ta mừng tôi còn sống. Nhưng ít ai biết rằng trong tôi đã có một phần chết lại ở Phước Long. Đêm nào tôi cũng mơ thấy tiếng máy bay, tiếng bom, mơ thấy đồng đội gọi tên tôi trong khói lửa. Có những đêm tôi giật mình tỉnh dậy, mồ hôi ướt đẫm, tim đập loạn nhịp, nước mắt chảy mà không hiểu vì sao.

Tôi kể lại câu chuyện này không phải để nhắc lại đau thương, mà để những người sau hiểu rằng hòa bình không tự nhiên mà có. Nó được đổi bằng máu, bằng tuổi thanh xuân, bằng cả cuộc đời của biết bao con người đã không bao giờ kịp trở về. Tôi – một người lính già – chỉ mong rằng, khi nhắc đến chiến tranh, người ta sẽ không chỉ nhớ đến chiến thắng, mà còn nhớ đến những người lính vô danh đã nằm lại, những đồng đội của tôi, đã hóa thành đất, thành rừng, thành ký ức không bao giờ phai trong trái tim những người còn sống.