Ký ức một thời hoa lửa (2)
Bà Trần Thị Ngoan, cựu thanh niên xung phong (TNXP), 77 tuổi ở xã Yên Lâm (Hàm Yên), bắt đầu câu chuyện đời mình từ một buổi chiều năm 1965, ngày bà trốn gia đình đi TNXP, mang theo trái tim đầy nhiệt huyết của tuổi 18. Từ những điểm nóng như cầu Hàm Rồng, cầu Tào Xuyên (Thanh Hóa) đến cầu Lai Vu, Phú Lương (Hải Dương), rồi chuyển sang bảo vệ cầu Tam Bạc (Hải Phòng), bà cùng đồng đội đã không quản hiểm nguy, san lấp hố bom dưới mưa bom, bão đạn, giữ cho những cây cầu huyết mạch không bị cắt đứt
Trên đường 20 Quyết Thắng, nơi 15 phút lại bị rung chuyển bởi đạn bom, bà cùng đồng đội thoăn thoắt san lấp hố bom, thông đường cho những đoàn xe chở thuốc men, lương thực thực phẩm, tải thương, tiếp tế vào chi viện cho chiến trường. Bà Ngoan có 5 năm trong lực lượng TNXP. Năm 1966, một năm sau khi bà trốn gia đình đi TNXP, nhận tin dữ mẹ mất, bà trở về, nhưng đã không kịp chịu tang mẹ...
Tri ân những người từng góp sức mình vào thắng lợi chung của dân tộc, để non sông thu về một mối, năm 2022, huyện Hàm Yên đã tổ chức cho cựu TNXP về thăm lại chiến trường xưa. Bà lại được về thăm những địa danh thân thương gắn với cả thời tuổi trẻ của mình như: Quảng Bình, Quảng Trị, Ngã ba Đồng Lộc, Nghĩa trang Trường Sơn, Nghĩa trang đường 9, Thành cổ Quảng Trị... thắp cho đồng đội nén hương, bà rưng rưng bảo: đồng đội tôi xanh mãi một khoảng trời con gái. Họ mãi mãi tuổi 20.
Ông Nguyễn Biên Cương, cựu TNXP ở thôn 2, xã Trung Môn (Yên Sơn) vẫn nhớ như in những trận bom B52 như trút ở Trường Sơn năm nào: “Giai đoạn 1965 - 1969, tham gia TNXP, tôi ở Đội 25 C459, tôi cùng đơn vị có nhiệm vụ mở đường 20 Quyết Thắng nối ra Đường 9 Nam Lào. Phủ Lý (Hà Nam) quê tôi ngày ấy đi 32 người, ngày trở về chỉ còn vài người”.
Nhớ về những năm tháng bom cày, đạn xới, ông Cương bảo: “Trường Sơn ngày ấy cứ 15 phút có một loạt B52, không cây gì mọc nổi, điều kiện sinh hoạt trong chiến tranh kham khổ lắm, thức ăn chủ yếu chỉ có rau, măng rừng, luộc rau tàu bay chấm muối. Những khi ngơi tiếng súng, chúng tôi lại ra suối vớt cá về cho cấp dưỡng nấu với tai chua, khoai mon làm canh cải thiện chất lượng bữa ăn”.
Trường Sơn, mùa nắng, nắng đổ lửa, mùa mưa, lại mưa dầm dề, quần áo ẩm ướt không sao khô được, không có quần áo mà thay. Da dẻ đàn ông thô tháp là thế mà cũng bị ghẻ, hắc lào hết. Ngày ấy, giặc đánh phá ác liệt, đêm không được soi đèn, cứ 6 - 7h tối anh em trong đơn vị lại cùng nhau đi làm đường, lặng thầm như thế, rồi mọi chuyện cũng qua.
Chiến tranh qua đi, ông Cương lập gia đình với một nữ TNXP người Quảng Bình, rồi chọn Tuyên Quang là mảnh đất an cư lạc nghiệp. Ông bà có 4 người con, 2 trai, 2 gái. Hai người con trai tiếp bước cha mẹ, tham gia chiến tranh biên giới. Gia đình ông, một gia đình có tới 4 cựu chiến binh, như một dòng chảy thiêng liêng, họ sống như thể mỗi ngày là một sự hiến dâng cho đất nước, cho niềm tin vào ngày hòa bình, độc lập, thống nhất của dân tộc.
