KÝ ỨC MỘT THỜI THANH NIÊN HÀO HÙNG

Hồi tưởng của đồng chí Vũ Oanh, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Ðoàn Thanh niên cứu quốc Thành Hoàng Diệu, Chủ nhiệm Mặt trận Việt Minh Hà Nội. “Thanh niên chúng tôi thời bấy giờ còn rất trẻ, nhất là những thanh niên học sinh trường Bưởi, là lớp thanh niên nòng cốt phong trào thanh niên của Hà Nội khi đó”Ký ức của các thanh niên cứu quốc Thành Hoàng Diệu ngược về những năm 1939, khi đó, trước cảnh thực dân Pháp đàn áp dã man cách mạng, bắt bớ cầm tù nhiều người yêu nước. Sự đàn áp của thực dân Pháp đã thức tỉnh lòng yêu nước của tầng lớp trí thức, trong đó có học sinh trường Bưởi.

Tháng 9/1940, một tổ chức yêu nước bí mật của học sinh trường Bưởi ra đời. Phải đến 4 năm sau, trước yêu cầu của cách mạng và dưới sự lãnh đạo của Đảng, tháng 8/1944, tại số 46 Bát Đàn, Đội Thanh niên tuyên truyền xung phong Thành Hoàng Diệu được thành lập với khoảng 60 thành viên hoạt động công khai, tuyên truyền về tổ chức Việt Minh ở các chợ, trường học, rạp chiếu bóng, xí nghiệp…Chính Ðội Thanh niên tuyên truyền xung phong Thành Hoàng Diệu và Ðội danh dự Việt Minh Hà Nội là tiền thân của lực lượng vũ trang Hà Nội.
“Thời kỳ bí mật từ năm 1941 cho đến năm 1945, thanh niên chúng tôi tìm sách để đọc, nói với nhau những điều mình biết, rỉ tai nhau, rồi tìm những tờ báo, các sách cách mạng được xuất bản hồi đó để chuyền tay nhau đọc. Trên cơ sở đó thì giác ngộ cho nhau”, ông Oanh nhớ lại.

Còn với ông Thái Hy, Trưởng ban Liên lạc thanh niên cứu quốc Thành Hoàng Diệu, ký ức sâu đậm nhất là ngày 17/8/1945. Đúng 8 giờ sáng hôm đó, tại Nhà hát Lớn, Chính phủ Trần Trọng Kim tổ chức lễ mít tinh ra mắt quốc dân nhằm “sơn phết” chính quyền bù nhìn. Ông Thái Hy là một trong 3 chiến sĩ dũng cảm của Thanh niên cứu quốc Thành Hoàng Diệu nhận nhiệm vụ trực tiếp phải phá bằng được lễ mít tinh. Ông và các đồng chí đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, biến buổi mít tinh thành đại hội của Việt Minh... Ông Hy kể lại thời khắc đáng nhớ ấy: “Lúc 2 người lên chiếm giữ micro, bà con ở đây đông đảo, yên lặng lắng nghe. Sau cuộc mít tinh, đoàn biểu tình với cờ to đi đầu, đi dọc đường Tràng Tiền, rẽ vào đường Đinh Tiên Hoàng, sau đó là Hàng Đào, Hàng Đường, Hàng Ngang, chợ Đồng Xuân, đường Quan Thánh, lên đường Điện Biên Phủ, đến ngã năm Cửa Nam lại chia ra làm nhiều nhánh khác, biểu tình. Cứ như thế cho tới 10 giờ đêm”.
“Ngày 17 là ngày đáng ghi nhớ nhất. Không ngờ rằng mình có thể lập một tổ đặc biệt để cướp phá diễn đàn. Sau này, chúng tôi mới biết được là nhờ phá được cuộc mít tinh ấy mới đủ điều kiện để khởi nghĩa”, ông Hy hãnh diện.
Rất nhiều bạn trẻ, về sau, cứ mỗi dịp kỷ niệm Giải phóng Thủ đô, khi gặp những cựu thanh niên cứu quốc Thành Hoàng Diệu lại thắc mắc rằng tại sao lớp thanh niên trẻ như thế mà vào cuộc kháng chiến, lại có được những chiến công, mà như đồng chí Lê Văn Lương nói “là không những rạng rỡ cho Hà Nội mà cho cả đất nước”?

Ông Vũ Oanh trầm ngâm: “Lúc bấy giờ, thanh niên sống dưới chế độ nô lệ, rất khổ”. Nhưng, “sự nhiệt tâm và năng động sáng tạo của thanh niên thời bọn tôi rất mạnh mẽ”. “Thế cho nên, tuy chỉ là những chàng trai mười tám, mười chín, đôi mươi nhưng toàn là những cán bộ, nhất là cán bộ đoàn thanh niên, hoạt động rất hiệu quả, sáng tạo. Khi thấy có cơ hội cống hiến cho đất nước, giải phóng đất nước thì khí thế sục sôi”, ông Oanh nói.
Trong câu chuyện về một thời hào hùng, người cựu Bí thư Đoàn Thanh niên cứu quốc Thành Hoàng Diệu luôn nhấn mạnh và khẳng định sự kịp thời, sáng suốt của Chủ tịch Hồ Chí Minh với nhận định về thời cơ khởi nghĩa khi đó là một trong những nhân tố làm nên phong trào hành động cách mạng của tuổi trẻ Thủ đô. “Bác Hồ hết sức sáng suốt. Bác nhận định thời cơ ngàn năm có một để nhân dân ta nổi dậy giành chính quyền. Tất cả những điều đó hợp lòng dân nói chung và hợp với cả ý chí thanh niên khi đó”, ông Oanh nói.
Mỗi lời kể của người Chủ nhiệm Mặt trận Việt Minh Hà Nội năm xưa sáng lên niềm hãnh diện khi được là một trong những thanh niên trưởng thành trong những năm tháng lịch sử. Đó là những năm tháng tuổi trẻ Thủ đô hăng hái lao mình vào những hoạt động tiền khởi nghĩa và thúc đẩy phong trào Thanh niên Cứu quốc ngày một lớn mạnh.