Ký ức mùa xuân năm 1979 - cựu sinh viên K9 ngành vỏ tàu

Ngày 26/4/2022, tại hội trường lớn Trường Đại học Hàng hải Việt Nam, chúng tôi vinh dự được gặp các bác cựu chiến binh tại Chương trình gặp mặt các thệ hệ cựu giảng viên, sinh viên Nhà trường "Xếp bút nghiên lên đường ra trận chiến đấu " từ năm 1964 đến năm 1979. Tại đây ký ức lịch sử lại được thắp sáng trong giảng đường qua câu chuyện của Đại tám PGS. TS Đoàn Ngọc Hải - cựu sinh viên K9 ngành vỏ tàu.

Hải Phòng, ngày 16/2/1979 – đêm trước giờ lịch sử

“Chiều 16 tháng 2 năm 1979, chúng tôi vẫn lên lớp như thường lệ. Không ai nghĩ rằng chỉ vài giờ sau, đất nước sẽ bước vào một cuộc chiến mới.

Tối hôm đó, tin tức dồn dập từ các đài phát thanh. Biên giới phía Bắc căng thẳng. Trong ký túc xá, chúng tôi bàn bạc với nhau rất lâu. Là sinh viên kỹ thuật, chúng tôi từng nghĩ mình sẽ góp sức bằng bản vẽ, bằng những con tàu đóng mới. Nhưng khi Tổ quốc lâm nguy, lựa chọn trở nên rất rõ ràng.”

5 giờ sáng, ngày 17/2/1979 – tiếng súng mở màn

Rạng sáng ngày 17 tháng 2 năm 1979, quân Trung Quốc đồng loạt tiến công trên toàn tuyến biên giới phía Bắc Việt Nam, từ Lai Châu đến Quảng Ninh. Pháo kích mở màn dội xuống nhiều thị xã và đồn biên phòng.

“Chúng tôi nghe tin qua loa truyền thanh. Không khí trong trường thay đổi chỉ trong vài giờ. Ban giám hiệu thông báo tình hình khẩn cấp. Những sinh viên trong diện sẵn sàng nhập ngũ được phổ biến nhiệm vụ.

Không ai ép buộc. Nhưng rất nhiều người viết đơn tình nguyện.

Tôi vẫn nhớ rõ buổi chiều hôm đó, trong sân trường, những tờ đơn được nộp lên. Chúng tôi hiểu rằng mình có thể phải rời giảng đường rất lâu – thậm chí là mãi mãi.”

Cuối tháng 2/1979 – hành quân ra tuyến sau

“Chúng tôi được bổ sung về các đơn vị. Tàu hỏa chở lính rời Hải Phòng trong đêm. Không kèn trống, không tiễn đưa rầm rộ. Chỉ có những cái bắt tay thật chặt.

Khi đặt chân lên tuyến sau của mặt trận, tôi mới thực sự cảm nhận được chiến tranh.

Pháo nổ liên hồi. Các cao điểm đổi chủ từng giờ. Có những đêm rét buốt, chúng tôi đào công sự trong tiếng đạn rít trên đầu.”

Đầu tháng 3/1979 – những ngày ác liệt

Từ cuối tháng 2 đến đầu tháng 3 năm 1979, nhiều trận chiến diễn ra ác liệt tại Lạng Sơn, Cao Bằng, Lào Cai.

“Đơn vị tôi đứng chân ở khu vực phía sau một tuyến cao điểm. Chúng tôi trực tiếp chứng kiến thương binh được chuyển xuống, và có những đồng đội không bao giờ trở về.

Chiến tranh không giống sách vở. Nó là mùi thuốc súng, là đất đá rung chuyển, là khoảng lặng nặng nề khi điểm danh thiếu tên một người.”

Ngày 5/3/1979 – lệnh tổng động viên

Ngày 5 tháng 3 năm 1979, Chủ tịch nước công bố Lệnh tổng động viên trên toàn quốc.

“Hôm nghe tin tổng động viên, chúng tôi hiểu rằng cả đất nước đã vào cuộc. Không còn là cuộc chiến ở riêng biên giới – mà là trách nhiệm của mọi người dân Việt Nam.

Chính khoảnh khắc đó, tôi thấy rõ ý nghĩa của việc mình có mặt ở đây.”

Ngày 18/3/1979 – tuyên bố rút quân

Ngày 18 tháng 3 năm 1979, phía Trung Quốc tuyên bố rút quân khỏi lãnh thổ Việt Nam.

“Những ngày sau đó, tiếng súng thưa dần. Nhưng sự mất mát thì còn mãi.

Buổi sáng đầu tiên không còn tiếng pháo, tôi nhìn thấy khói bếp bay lên từ những bản làng xa xa. Tôi nghĩ: mình đã chiến đấu để giữ lấy điều bình dị ấy.”

Trở lại giảng đường

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, những sinh viên năm ấy trở lại trường.

“Giảng đường vẫn thế. Nhưng chúng tôi đã khác.

Chúng tôi học với một tâm thế khác – hiểu rằng kiến thức không chỉ để mưu sinh, mà để xây dựng một đất nước đã phải trả giá rất nhiều để giữ vững độc lập.

Bác đã nói với sinh viên chúng tôi rằng: "Ngày 17/2/1979 không chỉ là một mốc thời gian trong sách giáo khoa. Nó là ký ức bằng xương bằng máu của cả một thế hệ.”