Ký ức ngày 30/4

Để giành được chiến thắng lịch sử này, ngoài tinh thần chiến đấu kiên cường, bất khuất của các chiến sỹ giải phóng còn có sự sát cánh, hỗ trợ từ quần chúng nhân dân, minh chứng hùng hồn cho sức mạnh đoàn kết và ý chí kiên cường của dân tộc Việt Nam.

Sức mạnh đoàn kết

Ông Phạm Chánh Trực, nguyên Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh kể lại, ngay thời kỳ đầu kháng chiến, Đảng ta đã sớm xác định rõ phương châm chỉ đạo cách mạng miền Nam trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ phải phát triển theo đường lối “đẩy lùi địch từng bước, giành thắng lợi từng phần tiến tới tổng công kích, tổng khởi nghĩa, giành chính quyền về tay nhân dân”. Do đó, lực lượng chiến sỹ bám địa bàn tại Sài Gòn quyết tâm gây dựng phong trào đấu tranh nhân dân thành phong trào đấu tranh trực diện với chế độ đế quốc Mỹ - Ngụy.

Từ năm 1967, lực lượng của ta thông qua Tổng hội Sinh viên Sài Gòn đã chủ trì và tập hợp sinh viên, nhân dân tham gia các phong trào và hoạt động chống lại chính quyền Việt Nam Cộng hòa và sự hiện diện của đế quốc Mỹ tại miền Nam Việt Nam. Phong trào đấu tranh nhân dân trong nội đô Sài Gòn ngày càng mạnh mẽ, lòng dân hướng về Đảng và cách mạng ngày một tăng, lực lượng vũ trang của quân ta ngày càng phát triển.

Trong khi đó ở phía địch, mâu thuẫn với nhân dân và mâu thuẫn nội bộ ngày càng sâu sắc. Quá trình chuẩn bị lực lượng theo phương châm “vừa tấn, vừa xây”, tức vừa tấn công địch, vừa xây dựng, củng cố lực lượng khiến địch ngày càng rệu rã trong khi quân ta ngày càng tinh nhuệ đã đạt thành công rực rỡ. Thời điểm phát động Chiến dịch Hồ Chí Minh, quân và dân Sài Gòn - Gia Định đã xây dựng được một thế trận vững vàng với các đơn vị bộ đội địa phương, các đội biệt động, các tổ chức dân quân tự vệ, an ninh vũ trang và một lực lượng lớn bộ đội đặc công, liên tục đấu tranh bằng nhiều hình thức, gây cho địch nhiều tổn thất, hoang mang, lo sợ. Tất cả đã sẵn sàng cho cuộc tổng tiến công giải phóng Sài Gòn.

Nhận lệnh điều động của Thành ủy, cuối tháng 3/1975, ông Phạm Chánh Trực khi ấy đang là Bí thư Thành đoàn Sài Gòn - Gia Định cùng một số cán bộ khác chia nhau về các địa phương, chuẩn bị kế hoạch tấn công nổi dậy giành chính quyền. Chuẩn bị cho Chiến dịch, ở nội thành và vùng ven, hàng vạn quần chúng đã được huy động; nhiều tổ chức bí mật, công khai, bán công khai được xây dựng; nhiều đội tuyên truyền xung phong với truyền đơn, áp phích được in sẵn; hàng chục vạn lá cờ giải phóng được lực lượng học sinh, sinh viên gấp rút hoàn thành. Lực lượng Biệt động thành phố trong tư thế sẵn sàng tiếp quản Sài Gòn, chiếm lĩnh bảo vệ các xí nghiệp, nhà máy… không để địch phá hoại trước khi rút chạy.

Đêm 29, rạng sáng 30/4/1975, trong thành phố nhiều nơi người dân cùng các chiến sỹ cách mạng đã sẵn sàng giành chính quyền; có nơi trời chưa sáng đã kéo cờ giải phóng, hễ nơi đâu thấy cờ giải phóng là quần chúng xuống đường hưởng ứng. Khi các binh đoàn chủ lực của Quân giải phóng tiến sát ngoại ô Sài Gòn, lực lượng quần chúng đã nhanh chóng nổi dậy phá thế kìm kẹp, gỡ đồn bốt, chiếm giữ và treo cờ giải phóng tại các trụ sở hành chính. Công nhân các xí nghiệp dệt lớn, các nhà máy đèn, nhà máy nước tiếp tục sản xuất, bảo đảm cho nhân dân thành phố được sinh hoạt bình thường.

Cùng với đó, lực lượng nòng cốt sinh viên, học sinh nội thành trong Hội Liên hiệp Thanh niên, học sinh - sinh viên giải phóng Sài Gòn - Gia Định đã phát huy cao độ tinh thần tiến công địch trên mọi mặt trận; tích cực phát loa vận động binh lính ra hàng; dẫn đường, đưa quân giải phóng tiến chiếm các mục tiêu quân sự, hành chính của địch. Ngoài ra, sinh viên còn tổ chức các tổ bảo vệ tài sản, tài liệu; vận động công chức chính quyền cũ đến trình diện chính quyền cách mạng; cùng nhân dân Sài Gòn - Gia Định làm vệ sinh đường phố, xóa khẩu hiệu, tịch thu sách báo, cờ của chế độ cũ...

Vào lúc 9 giờ 30 phút ngày 30/4/1975, khi Tổng thống Dương Văn Minh ra lệnh cho quân đội Sài Gòn “án binh bất động”, quần chúng Sài Gòn - Gia Định đồng loạt nổi dậy trên khắp thành phố. Nhớ lại thời khắc lịch sử này, ông Phạm Chánh Trực xúc động chia sẻ, người dân từ khắp ngả ùa ra đường hò reo, gương mặt rạng ngời hạnh phúc. Nhiều người chạy xe gắn máy, xe lam gọi to các chiến sỹ: “Các đồng chí lên xe để chúng tôi chở đi cho nhanh”. Khắp nơi người dân phất cao ngọn cờ giải phóng, thời khắc chiến thắng đã đến