Ký ức ngày giải phóng Nha Trang

Mùa xuân năm 1975, Sư đoàn 10 là một trong những đơn vị chủ lực tham gia Chiến dịch Tây Nguyên. Đơn vị được giao nhiệm vụ trực tiếp đánh vào thị xã Buôn Ma Thuột. Sau khi quân ta giải phóng Buôn Ma Thuột, Sư đoàn 10 giải phóng Khánh Dương, địch đổ Lữ đoàn dù số 3, cùng một số lực lượng lập tuyến phòng thủ mạnh tại đèo Phượng Hoàng với ý đồ chặn đường tiến công của quân ta theo đường 21 (nay là Quốc lộ 26) từ Tây Nguyên xuống đồng bằng. Sư đoàn 10 được giao nhiệm vụ bằng mọi giá phải đập tan “lá chắn thép” của địch ở đèo Phượng Hoàng để tiến xuống giải phóng tỉnh Khánh Hòa.

Dọc con đèo quanh co, hiểm trở, do quân địch đã đổ quân trước, bố trí trận địa với hỏa lực mạnh ở những điểm cao, lập sở chỉ huy, cùng các trận địa pháo, xe tăng ở trên cao quan sát tầm xa và rộng nên quân ta đánh lên rất khó khăn. Do đó, đơn vị đã áp dụng chiến thuật đánh bao vây chia cắt địch, bộ binh vòng leo lên đỉnh núi và đánh tạt sườn, chia cắt đội hình quân địch; phối hợp với xe tăng, pháo đánh thẳng vào đội hình địch. Từ đêm 29-3 đến rạng sáng 1-4-1975, pháo của ta đã tiêu diệt địch ở nhiều trận địa, khiến chúng rối loạn, rút chạy. Quân địch rút chạy lại bị quân ta chặn đánh. Trung đoàn 24 chặn đánh địch ở cầu Suối Chình (xã Tây Ninh Hòa) khi chúng rút chạy về Ninh Hòa. Tiểu đoàn 8 chặn đánh đám tàn quân rút chạy về phía Buôn Ma Thuột, tiêu diệt nhiều tên địch. Sau 3 ngày đêm chiến đấu liên tục, Sư đoàn 10 đã loại khỏi vòng chiến đấu Lữ đoàn dù số 3 của địch, đập tan “lá chắn thép” ở đèo Phượng Hoàng.

Chớp thời cơ, sáng 1-4-1975, quân ta tiến xuống chiếm Trung tâm huấn luyện Lam Sơn - căn cứ biệt kích đóng quân Dục Mỹ và giải phóng luôn Ninh Hòa. Trên đà thắng lợi, sau khi làm chủ Ninh Hòa, Sư đoàn 10 đã tranh thủ thời cơ nhanh chóng tổ chức lực lượng đột phá bằng binh chủng hợp thành, huy động toàn bộ xe cơ giới của ta và mượn xe dân để chở bộ đội đi thật nhanh, tiến thẳng theo Quốc lộ 1 vào giải phóng Nha Trang.

Sau khi tuyến phòng thủ ở đèo Phượng Hoàng bị đập tan, quân địch ở Nha Trang hỗn loạn tìm cách tháo chạy. 17 giờ ngày 2-4-1975, sau khi đánh tan các chốt điểm của địch ở đèo Rọ Tượng, đèo Rù Rì, lực lượng binh chủng hợp thành của Sư đoàn 10 rầm rộ vượt qua cầu Xóm Bóng tiến vào giải phóng Nha Trang. Nhân dân đổ ra đường đón bộ đội. Những tiếng hoan hô vang dội, vui mừng khôn xiết. Nhà nhà đều treo cờ Mặt trận, người người đều cầm cờ trên tay vẫy chào. Sau khi giải phóng Nha Trang, ngày 3-4-1975, Sư đoàn 10 tiếp tục tiến quân giải phóng Cam Ranh và Khu liên hợp quân sự Cam Ranh; sau đó tiến vào phía nam giải phóng sân bay Thành Sơn (phường Đô Vinh hiện nay), rồi cùng các lực lượng tham gia tiến công giải phóng Sài Gòn, góp phần làm nên đại thắng mùa xuân năm 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.