Ký ức ngày giải phóng Nha Trang - Khánh Hòa

Mùa xuân năm 1975, sau khi bị thất thủ ở mặt trận Tây Nguyên, địch đã điều Lữ đoàn dù số 3 cùng với lực lượng đã có từ trước lập phòng tuyến chốt giữ ở đèo M'Drắk - Phượng Hoàng (dài gần 20km, nằm giữa Đắk Lắk - Khánh Hòa) nhằm ngăn chặn quân ta tiến xuống miền duyên hải đánh chiếm Nha Trang, Cam Ranh - nơi có những căn cứ quân sự chiến lược của địch. Ngày 18-3, Sư đoàn 10 nhận lệnh bằng mọi giá phải đập tan “lá chắn thép” của địch ở M'Drắk - Phượng Hoàng để tiến xuống giải phóng tỉnh Khánh Hòa. Theo ông Hoàng Giới - nguyên Trưởng ban cán bộ Trung đoàn 24, Sư đoàn 10 (hiện sống ở phường Vạn Thạnh, Nha Trang), để hoàn thành nhiệm vụ đó, Sư đoàn 10 đã được tăng cường thêm Trung đoàn pháo cao xạ 234, 1 đại đội xe tăng thiết giáp... Sau khi đánh chiếm quận lỵ Khánh Dương, quân ta áp sát đèo M'Drắk - Phượng Hoàng. Phương án tác chiến được vạch ra là tấn công hợp đồng binh chủng, vây chặt và tiêu diệt từng bộ phận của địch tiến đến tiêu diệt toàn bộ Lữ đoàn dù số 3.

Rạng sáng 29-3, pháo của quân ta bắt đầu nổ súng khai chiến. Những khẩu pháo quân ta vừa thu được ở Buôn Ma Thuột được chuyển đến đã giáng những đòn sấm sét xuống đội hình Lữ đoàn dù số 3 của địch. Sư đoàn 10 sử dụng lực lượng Trung đoàn 28, Trung đoàn 66 thay nhau đột phá hướng chính diện theo đường 2. “Tôi phụ trách pháo cối 82mm có nhiệm vụ tiêu diệt các trận địa pháo của địch. Hai bên chiến đấu rất ác liệt, dưới mặt đất, pháo 105mm và 155mm của địch liên tục nã vào trận địa của quân ta, trên trời địch huy động cả máy bay ném bom nhưng bị pháo cao xạ của quân ta đánh trả ác liệt. Vào buổi tối, khắp các trận địa pháo 2 bên bắn nhau như đan lưới lửa giữa lưng đèo”, ông Lê Thuận Kha - nguyên Tiểu đội trưởng Tiểu đội hỏa lực thuộc Trung đoàn 66, Sư đoàn 10 nhớ lại.