Ký ức người lính
Mùa thu năm 1969, khi những cơn gió đầu mùa bắt đầu thổi qua cánh đồng quê Gia Hội, người đàn ông tên Đặng Văn Cõi lặng lẽ khoác ba lô lên đường nhập ngũ. Ông năm ấy đã ba mươi ba tuổi — cái tuổi mà nhiều người đã yên bề gia thất, con cái đầy đàn. Nhưng chiến tranh chưa cho phép ai được sống riêng cho mình.
Ngày tiễn ông đi, con đường đất trước làng phủ đầy lá khô. Người vợ trẻ đứng nép bên hàng tre, tay ôm đứa con nhỏ còn chưa biết gọi cha. Ông Cõi không nói nhiều. Người đàn ông quê mùa ấy chỉ dặn:
“Ở nhà chăm mẹ, chăm con. Hòa bình rồi tôi về.”
Đơn vị của ông hành quân dọc những cánh rừng Trường Sơn hun hút. Ban ngày tránh máy bay, ban đêm gùi hàng, tải đạn. Những đôi dép cao su mòn vẹt theo từng con dốc. Có những đêm mưa rừng như trút nước, anh em phải nằm nép dưới tấm tăng lạnh buốt, nghe tiếng bom vọng từ xa như sấm động.
Ông Cõi vốn là người ít chữ nhưng gan dạ. Trong một lần đơn vị bị đánh bất ngờ ở ngầm vượt suối, ông đã lao ra giữa làn đạn kéo một đồng đội bị thương vào bờ đá an toàn. Hôm ấy, mảnh pháo sượt qua vai làm máu thấm đỏ áo lính, nhưng ông chỉ cắn răng băng tạm rồi tiếp tục chiến đấu.
Những năm tháng ấy, điều quý nhất với người lính không phải thuốc men hay lương khô, mà là lá thư quê nhà. Mỗi lần nhận được thư, ông lại ngồi dưới ánh đèn dầu leo lét đọc đi đọc lại từng dòng chữ nguệch ngoạc của vợ:
“Lúa năm nay tốt. Con đã biết đi rồi…”
Ông thường cười hiền:“Thế là mình còn có ngày để trở về.”
Cuộc chiến đi qua biết bao mất mát. Nhiều đồng đội của ông nằm lại giữa núi rừng, tuổi đôi mươi chưa kịp yêu ai. Mỗi lần đào đất chôn bạn, ông lại lặng lẽ cắm một cành cây nhỏ bên mộ, coi như nén hương giữa chiến trường.
Rồi mùa xuân hòa bình cũng đến.
Ngày trở về quê cũ, tóc ông đã lấm tấm bạc. Con đường làng năm xưa vẫn còn đó, hàng tre vẫn rì rào trong gió. Đứa con nhỏ ngày nào giờ chạy ào ra ôm chầm lấy cha mà khóc.
Ông Đặng Văn Cõi không kể nhiều về chiến tranh. Ông trở lại với ruộng đồng, với mái nhà đơn sơ và cuộc sống bình dị. Nhưng trong ánh mắt người cựu binh ấy luôn có một khoảng xa xăm — nơi ký ức về “một thời hoa lửa” chưa bao giờ tắt.
