Ký Ức Người Trinh Sát Năm Xưa Ở Hòa Bình

Ở tuổi 80, ông Nguyễn Văn Đấm, trú tại phường Thống Nhất nay là phường Hoà Bình tỉnh Phú Thọ – một cựu chiến sĩ trinh sát từng tham gia chiến tranh chống Mỹ tại Hòa Bình, ông cũng đã từng tham gia chiến tranh Campuchia và cả chiến tranh Biên Giới – vẫn nhớ từng chi tiết của những năm tháng mà ông gọi là “vừa sợ, vừa phải cố gắng để sống sót”. Với gương mặt hiền hậu và giọng nói chậm rãi, ông kể lại ký ức chiến trường như một phần không thể tách rời khỏi cuộc đời mình. Không quá huy hoàng, không khốc liệt như phim ảnh, càng không đau buồn như văn học. Cuộc đời kháng chiến của ông, cũng chỉ bình thường, cũng chỉ thầm lặng, cũng chỉ nhẹ nhàng. Nhưng lại lắng đọng cả ngàn cảm xúc không nói nên lời, rằng anh hùng luôn nằm trong mỗi chúng ta, rằng dù có sợ hãi thì cũng không được bỏ cuộc. Ta sống không chỉ vì tổ quốc, vì gia đình mà còn là vì chính bản thân. Cố gắng không bỏ cuộc, vì nếu cái gì không làm được thì “vừa khóc vừa làm”.

Ông Đấm nhập ngũ khi mới mười bốn tuổi, cái tuổi niên thiếu, cái tuổi đáng ra sẽ phải cắp sách đến trường. Nhưng chiến tranh thì cướp đi mọi thứ, nó đay nghiến và tàn bạo, huy hoàng và cũng thấm đậm khúc tráng ca của thời đại. Nhiệm vụ trinh sát buộc ông phải đi trước đội hình, len lỏi giữa địa hình hiểm trở, quan sát và nắm bắt tình hình địch. Những đêm tối sương dày, tiếng lá khô dưới tay cũng trở thành nỗi ám ảnh.

“Tôi không gan lì như người ta nghĩ đâu. Tôi sợ lắm chứ,” ông cười hiền. “Nhưng vẫn phải làm. Vì sau lưng mình là đồng đội.”

Ông kể về một đêm phải bò qua dốc đá trống để tiếp cận đường dây liên lạc của địch. Dưới thung lũng, ánh đèn pin quét liên tục, những lùm cỏ cao ngứa cả người. Chỉ cần một sơ suất nhỏ là cả đơn vị phía sau gặp nguy hiểm. “Tôi nghe rõ tiếng tim mình đập, vậy mà vẫn phải nhích từng chút. Không phải để làm anh hùng gì, mà chỉ để giữ mạng cho anh em.”

Trong suốt câu chuyện, ông luôn nhắc mình là người may mắn. May mắn vì còn sống trở về, được gặp gia đình, được thấy hòa bình. Nhiều đồng đội của ông mãi mãi nằm lại giữa núi rừng Hòa Bình, tuổi trẻ của họ dừng lại ở tuổi đôi mươi. Làm sao có ai dám nghĩ rằng em tôi, con tôi, cháu tôi, chồng tôi đều đang nằm lại nơi núi rừng Tây Bắc. Khốc liệt và đau đớn vô cùng, nhưng người ở lại thì mãi mãi ở lại, người đi vẫn phải đi.Họ đi không tiếc tuổi xuân, nhưng ai cũng tiếc tuổi xuân thì còn chi đất nước? Khi đó, chúng tôi mới ngỡ ra một điều :” Đâu nhất thiết cứ phải huy hoàng rực rỡ mới là anh hùng? Chúng ta là con người, việc của chúng ta là trở nên tốt bụng, chỉ vậy thôi..”

Khi nói về thế hệ trẻ hôm nay, ông không giấu được sự tự hào xen lẫn hy vọng. Ông trầm ngâm rồi gửi gắm:

“Hòa bình là thứ mà chúng tôi đổi bằng máu và nỗi sợ. Các cháu sinh ra trong yên bình là may mắn, nhưng đừng quên trân trọng nó. Hãy sống tử tế, học hành tới nơi tới chốn, làm việc đàng hoàng. Và hãy thương nhau nhiều hơn, vì chỉ cần con người biết thương nhau, thế giới đã bớt đi rất nhiều chia ly.”

Những lời giản dị của người cựu trinh sát ấy không hào nhoáng nhưng khiến người ta lắng lại. Giữa cuộc sống hiện đại đầy vội vã, câu chuyện của ông Đấm như nhắc mỗi chúng ta nhớ rằng hòa bình hôm nay không tự nhiên mà có, và trách nhiệm giữ gìn nó thuộc về tất cả mọi người.