KÝ ỨC Ở “ĐỊA NGỤC TRẦN GIAN” CỦA NGUYÊN PHÓ CHỦ TỊCH NƯỚC TRƯƠNG MỸ HOA

Tại căn phòng giam của nhà tù Côn Đảo năm xưa, giọng kể của người

phụ nữ mái tóc đã bạc vang lên, khi trầm lắng, lúc hào sảng. Đó là ký ức

bi tráng của bà Trương Mỹ Hoa, nguyên Phó chủ tịch nước, về những

năm tháng lao tù ở nơi mệnh danh là "địa ngục trần gian".

Trong một lần trở về thăm Côn Đảo, nguyên Phó chủ tịch nước Trương Mỹ

Hoa đã chia sẻ câu chuyện về cuộc đấu tranh sinh tử của những nữ tù nhân

chính trị năm xưa. Đứng tại nơi mình từng bị giam cầm và tra tấn dã man, bà

kể lại những ngày tháng đấu tranh quyết liệt sau Hiệp định Paris 1973. Một

cuộc chiến không tiếng súng nhưng đẫm máu và nước mắt, nơi vũ khí duy

nhất của người tù là ý chí và chính cơ thể mình.

"Cuộc chiến" pháp lý sau hiệp định hòa bình

Theo dòng hồi ức của bà Trương Mỹ Hoa, năm 1973, khi Hiệp định Paris về

chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam được ký kết, tin vui bay đến

Côn Đảo. Tại các phòng giam, các nữ tù nhân tìm mọi cách để lan tỏa tin

mừng. Những ô cửa sổ sắt, nơi vốn chỉ thấy được một mảng trời xanh nhỏ

hẹp, được chị em biến thành những chiếc loa phát thanh dã chiến. Tiếng reo

vui, tiếng hô khẩu hiệu vang lên mạnh mẽ, yêu cầu đối phương phải thực hiện

hiệp định: "Trao trả tù chính trị, trao trả tù binh".

Bà Trương Mỹ Hoa kể lại ký ức khi bị giam cầm ở nhà tù Côn Đảo và sự đấu

tranh kiên cường của những người tù cộng sản

Tuy nhiên, dù Hiệp định Paris đã được ký kết nhưng về khoản tù nhân, điều

14C, đối phương chỉ công nhận trao trả 5.081 người trong khi thực tế tù chính

trị toàn miền Nam lúc đó lên tới gần 200.000 người. Mặc dù chúng ta đấu

tranh quyết liệt nhưng đây là hiệp định đình chiến cho toàn miền Nam, nên

không thể để đổ máu kéo dài. Do địch ngoan cố, nên chúng ta đã bảo lưu

điều 14C. Lợi dụng điều này, đối phương đã có âm mưu vô cùng thâm độc,

muốn "hợp thức hóa" số lượng tù nhân khổng lồ còn lại bằng cách lập hồ sơ

mới, biến tù chính trị thành những kẻ mang tội danh "trộm cắp, cướp của, giết

người", là thành phần "gian nhân hiệp đảng" để không phải trao trả theo quy

chế tù binh, tù chính trị.

Bà Trương Mỹ Hoa kể lại câu chuyện đấu tranh chống lăn tay, chụp hình ở

Nhà tù Côn Đảo

Phía địch yêu cầu tù chính trị chụp hình, lăn tay để thực hiện ý đồ của mình.

Biết được âm mưu đó, các tù nhân đã lên kế hoạch đấu tranh, bẻ gãy âm

mưu này bằng mọi giá. Để chống lại việc bị cưỡng ép chụp hình và lăn tay,

tập thể nữ tù chính trị tại Côn Đảo đã thực hiện nhiều biện pháp đấu tranh,

không ra chụp hình theo yêu cầu, thậm chí tự hủy hoại vân tay của chính

mình để địch không thể lấy dấu nhận dạng.

Huyền thoại về những ngón tay mài xuống nền đá

Cuộc chiến chống chụp hình hồ sơ đã diễn ra đầy quả cảm. Bà Trương Mỹ

Hoa kể lại chiến thuật bất hợp tác của chị em: hễ địch đưa máy ảnh lên là tất

cả đồng loạt "nhắm mắt, há họng", làm méo mó khuôn mặt. "Nó lôi mình ra

được, nhưng mình làm vậy thì nó không chụp được cái hình ảnh nhận dạng

nào hết. Nó tức tối, điên cuồng nhưng bất lực", bà kể.

Bà Trương Mỹ Hoa đến thăm nhà tù Côn Đảo năm 2024

Đặc biệt, kế hoạch chống lăn tay được thực hiện một cách âm thầm mà địch

không ngờ tới. Mỗi ngày, các chị em đều múc một thau nước nhỏ, rồi cứ thế

mài mười đầu ngón tay xuống nền xi măng nhám ráp. "Cứ mài, mài đến nỗi

mòn hết tất cả các vân tay, mài đến bật máu. Chúng tôi phải làm điều này

trước, để bất cứ khi nào địch ập vào cưỡng ép, chúng cũng không thể lấy

được vân tay", bà chia sẻ.

Đỉnh điểm của cuộc đấu tranh là khi đối phương quyết định dùng vũ lực mạnh

để trấn áp. Các nữ tù dùng kẽm và vải cột chặt cửa phòng giam. Mỗi người

chuẩn bị sẵn một chiếc khăn tay bọc cục đá bên trong để "phản kích" khi cai

ngục thò tay mở khóa. Bên trong, chị em dùng nước tiểu, nước xà phòng tạt

ra ngoài để cầm cự.

Điên cuồng trước sự kháng cự, đối phương ném lựu đạn cay vào những

phòng giam kín mít chứa hàng trăm con người. "Xỉu hết! Lúc đó nó mới vào

kéo mình ra được", bà Trương Mỹ Hoa bồi hồi nhớ lại. Thế nhưng ngay cả khi

các tù nhân đã ngất đi, khi họ bị kéo lê lên bàn giấy, âm mưu của địch vẫn

thất bại hoàn toàn. Dù cưỡng ép được tù nhân lăn tay, đối phương tá hỏa

nhận ra: tất cả các đầu ngón tay đều không còn đường vân nào để lưu hồ sơ.

Thất bại ê chề, địch trút cơn giận dữ lên thân thể những người phụ nữ yếu

đuối bằng những trận đòn thù tàn khốc rồi ném tất cả trở lại phòng giam. "Mọi

người thương tích đầy mình, đau đớn đến mức không thể mặc được quần áo,

chỉ có thể đắp tấm chăn lên người", bà hồi tưởng.

Trong hoàn cảnh ngặt nghèo ấy, tình đồng đội lại tỏa sáng hơn bao giờ hết.

Nguyên Phó chủ tịch nước nhắc đến các nam tù nhân ở bộ phận hỏa thực

(nhà bếp), dù không thể gặp mặt, các anh đã lén gửi muối hột vào cho chị em.

"Chúng tôi lấy nước tiểu, quậy với muối hột mà các anh cho, cứ thế người

này bôi cho người kia để làm tan máu bầm. Theo cách "gia truyền" ông bà

mình, cứ làm riết như vậy cả tháng trời mới tan dần".

Dù đau đớn tột cùng về thể xác, nhưng chính nhờ sự kiên cường đó, các nữ

tù Côn Đảo đã bẻ gãy được mọi âm mưu, giữ trọn được khí tiết, buộc đối

phương phải thừa nhận tư cách tù chính trị và trao trả theo Hiệp định Paris.

Làm sao biến "địa ngục trần gian" năm xưa thành "thiên đường hạ giới"

Sinh năm 1945 tại Gò Công (Đồng Tháp; trước đây là Tiền Giang), tham gia

hoạt động cách mạng từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, bà Trương Mỹ

Hoa bị bắt năm 1964 khi mới 19 tuổi. Quãng thời gian thanh xuân đẹp nhất

của người con gái - từ năm 19 đến 30 tuổi - được bà dành trọn cho cuộc đấu

tranh trong lao tù, với 11 năm bị giam cầm, trong đó có 2 lần bị đày ra Côn

Đảo.

Tháng 3.1975, bà được trả tự do vô điều kiện. Hòa bình lập lại, người cựu tù

ấy tiếp tục cống hiến không ngừng nghỉ, kinh qua nhiều vị trí quan trọng: Chủ

tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Phó chủ tịch Quốc hội, Phó chủ tịch

nước.

Bà Trương Mỹ Hoa viếng đồng đội ở nghĩa trang Hàng Dương

Sau khi nghỉ hưu, bà vẫn tận tâm cống hiến với vai trò Chủ tịch Quỹ học bổng

Vừ A Dính, Chủ nhiệm CLB Vì Trường Sa - Hoàng Sa thân yêu, để kết nối

cộng đồng chăm lo cho các con em đồng bào khó khăn ở biên giới, hải đảo.

Những ngón tay năm xưa đã mất vân tay để giữ lại "căn cước" của người

cộng sản, hôm nay lại tiếp tục góp phần dựng xây đất nước. Câu chuyện của

bà Trương Mỹ Hoa là bài học lịch sử sống động, nhắc nhở chúng ta rằng: để

biến "địa ngục trần gian" năm xưa thành nơi hòa bình hôm nay, biết bao máu

xương và nước mắt đã đổ xuống.

Mỗi lần về thăm lại chiến trường xưa, thăm lại những đồng đội đã ngã xuống

tại nghĩa trang Hàng Dương, bà luôn nhắc nhở thế hệ trẻ về cái giá của hòa

bình. Giọng bà chùng xuống đầy xúc động: "Chúng ta giành được thắng lợi,

nhưng thắng lợi ấy phải đánh đổi rất lớn bằng sự hy sinh của cả dân tộc,

trong đó có sự hy sinh của những người tù. Ngay cả khi Hiệp định Paris được

ký kết, nhưng trong nhà lao thì máu vẫn còn đổ. Ở những trại giam của nam

vẫn có những đồng chí ra đi, không kịp nhìn thấy giây phút của hòa bình".

Nhớ về những đồng đội đang nằm ở nghĩa trang Hàng Dương, nguyên Phó

chủ tịch nước rưng rưng chia sẻ: "Khi về đây, tôi thấy Côn Đảo ngày một phát

triển, đó cũng là mong muốn của thế hệ chúng tôi, phải làm sao biến địa ngục

trần gian năm xưa thành thiên đường hạ giới".