Ký ức ở “địa ngục trần gian” của nguyên Phó chủ tịch nước Trương Mỹ Hoa

Tại căn phòng giam chật hẹp của nhà tù Côn Đảo năm xưa, giọng kể của người phụ nữ mái tóc đã bạc khi trầm lắng, lúc hào sảng, tái hiện lại những năm tháng bi tráng nơi được mệnh danh là “địa ngục trần gian”. Đó là ký ức không thể nào quên của đồng chí Trương Mỹ Hoa – nguyên Phó Chủ tịch nước – về quãng đời 11 năm bị giam cầm vì lý tưởng cách mạng.

Sinh năm 1945 tại Gò Công (Đồng Tháp), tham gia hoạt động cách mạng từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, đồng chí Trương Mỹ Hoa bị bắt năm 1964 khi mới 19 tuổi. Tuổi thanh xuân đẹp nhất của người con gái – từ 19 đến 30 tuổi – đã trôi qua trong chốn lao tù, trong đó có hai lần bị đày ra Côn Đảo. Đó không chỉ là những tháng ngày giam giữ thể xác mà còn là cuộc chiến khốc liệt về tinh thần, ý chí và niềm tin.

Năm 1973, khi Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam được ký kết, tin vui đến với các trại giam. Trong những căn phòng tối tăm, các nữ tù chính trị tìm mọi cách lan tỏa thông tin. Những ô cửa sổ sắt hẹp trở thành “loa phát thanh” dã chiến, vang lên tiếng reo vui và khẩu hiệu yêu cầu thực hiện hiệp định: “Trao trả tù chính trị, trao trả tù binh”. Tuy nhiên, điều khoản 14C về tù nhân đã bị phía đối phương lợi dụng. Họ chỉ công nhận trao trả 5.081 người trong khi thực tế có gần 200.000 tù chính trị trên toàn miền Nam. Âm mưu thâm độc được triển khai: lập hồ sơ mới, biến tù chính trị thành “tội phạm hình sự” để không phải trao trả theo quy chế.

Để thực hiện ý đồ đó, phía địch yêu cầu tù nhân chụp hình, lăn tay. Nhận rõ âm mưu, tập thể nữ tù chính trị tại Côn Đảo đã quyết tâm đấu tranh đến cùng. Họ đồng loạt bất hợp tác. Khi bị đưa ra chụp ảnh, tất cả cùng “nhắm mắt, há miệng”, làm méo mó khuôn mặt để không thể nhận dạng. Đặc biệt, để chống lăn tay, các chị em âm thầm mỗi ngày mài mười đầu ngón tay xuống nền xi măng nhám. Họ mài đến mòn vân tay, mài đến bật máu, để khi bị cưỡng ép cũng không còn dấu vân nào lưu hồ sơ.

Cuộc đấu tranh bước vào giai đoạn khốc liệt khi địch dùng vũ lực trấn áp. Các nữ tù dùng kẽm và vải cột chặt cửa phòng giam, chuẩn bị đá bọc khăn để chống trả, dùng nước xà phòng và nước tiểu tạt ra ngoài nhằm cản bước cai ngục. Trong cơn điên cuồng, đối phương ném lựu đạn cay vào phòng giam kín mít. Hàng trăm con người ngất lịm trong hơi cay ngột ngạt. Nhưng ngay cả khi bị kéo lê ra bàn giấy, âm mưu vẫn thất bại vì tất cả các đầu ngón tay đều đã mất vân.

Sau những trận đòn thù tàn khốc, chị em trở lại phòng giam với thân thể đầy thương tích. Không thể mặc quần áo vì đau đớn, họ chỉ có thể đắp chăn lên người. Trong hoàn cảnh ấy, tình đồng đội tỏa sáng. Các nam tù ở bộ phận hỏa thực lén gửi muối hột. Chị em dùng nước tiểu pha muối xoa bóp cho nhau để tan máu bầm. Chính nghị lực và tinh thần đoàn kết đã giúp họ vượt qua đau đớn, giữ trọn khí tiết người cộng sản.

Tháng 03\1975, đồng chí Trương Mỹ Hoa được trả tự do vô điều kiện. Sau ngày đất nước thống nhất, bà tiếp tục cống hiến không ngừng nghỉ, kinh qua nhiều cương vị quan trọng như Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Phó Chủ tịch Quốc hội và Phó Chủ tịch nước. Khi nghỉ hưu, bà vẫn tận tâm với vai trò Chủ tịch Quỹ học bổng Vừ A Dính, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Vì Trường Sa – Hoàng Sa thân yêu, góp phần chăm lo cho học sinh vùng biên giới, hải đảo.

Những ngón tay từng mòn vân để giữ “căn cước” người tù chính trị năm xưa hôm nay tiếp tục vun đắp cho tương lai đất nước. Mỗi lần trở lại Côn Đảo, thăm nghĩa trang Hàng Dương, đồng chí luôn nhắc thế hệ trẻ về cái giá của hòa bình. Ngay cả khi Hiệp định Paris được ký kết, trong nhà lao máu vẫn còn đổ. Nhiều người đã không kịp nhìn thấy ngày toàn thắng.

Nhìn Côn Đảo ngày càng phát triển, bà xúc động chia sẻ mong muốn của thế hệ mình: biến “địa ngục trần gian” năm xưa thành “thiên đường hạ giới”. Câu chuyện của đồng chí Trương Mỹ Hoa là minh chứng sống động cho ý chí sắt son, cho sự hy sinh thầm lặng của những người tù cách mạng. Đó không chỉ là ký ức lịch sử, mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm gìn giữ hòa bình, trân trọng độc lập và tiếp nối truyền thống anh hùng của dân tộc.