Ký ức sống từ những địa chỉ đỏ
Những ngày giữa tháng 8, nhiều học sinh, sinh viên, đoàn viên, thanh niên trên địa bàn tỉnh tìm về Chiến khu Đ - cái nôi cách mạng của miền Đông Nam Bộ. Trên con đường đất đỏ dẫn vào chiến khu, tiếng cười nói xen lẫn tiếng thuyết minh của hướng dẫn viên vang vọng giữa tán rừng già. Nơi đây có nhiều di tích như: Địa đạo Suối Linh (xã Trị An), Căn cứ Khu ủy miền Đông Nam Bộ (xã Trị An), Căn cứ Trung ương Cục miền Nam (xã Phú Lý)… gắn liền với truyền thống đấu tranh cách mạng của quân, dân Đồng Nai, là chứng nhân của biết bao trận đánh ác liệt trong 2 cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ.
Mỗi điểm dừng chân là một câu chuyện. Đó là câu chuyện về 70 ngôi mộ gió, không tên, không tuổi nằm cạnh nhau ở Nghĩa trang liệt sĩ Mã Đà, Căn cứ Trung ương Cục miền Nam; là các ngôi nhà cột gỗ, mái được lợp bằng lá trung quân; là những đường mòn, hào dẫn đến nhà hội họp, nhà ở của cán bộ, chiến sĩ cách mạng. Đó còn là bếp Hoàng Cầm hay những câu chuyện từ các hình ảnh, hiện vật mô phỏng lại đời sống, sinh hoạt của các nhà hoạt động cách mạng năm xưa.
Chị Nguyễn Thị Thanh Tuyền, đoàn viên trên địa bàn phường Long Bình, bày tỏ: “Được trực tiếp tham quan, nghe kể về những trận đánh, tận mắt thấy những hiện vật như: sa bàn, bếp Hoàng Cầm, ba lô của chiến sĩ…, tôi mới cảm nhận rõ sự gian khổ mà các thế hệ đi trước đã trải qua. Điều đó khiến tôi trân trọng hơn cuộc sống hôm nay”.
Cách đó khá xa là Di tích Nhà lao Tân Hiệp, phường Tam Hiệp - một chứng tích điển hình về tội ác chiến tranh. Nơi đây từng giam giữ các chiến sĩ cách mạng và đồng bào yêu nước trong suốt những năm kháng chiến chống Mỹ. Ngoài miếu thờ liệt sĩ, nhà sinh hoạt truyền thống, di tích còn có nhà trưng bày hiện vật, trưng bày và lưu giữ các tư liệu lịch sử cách mạng, kỷ vật và hình ảnh về Đảng ủy nhà tù... Di tích trở thành điểm tham quan, về nguồn của đông đảo nhân dân, nhất là thanh thiếu niên và cựu chiến binh.
Ông Nguyễn Văn Chương, cựu chiến binh phường Tân Triều, cho biết: Hằng năm, ông cùng với cựu chiến binh ở địa phương đến Di tích Nhà lao Tân Hiệp thắp hương cho các anh hùng, liệt sĩ. Với ông, việc làm này vừa thể hiện sự tri ân, tưởng nhớ, vừa là cách để nhắc nhở bản thân và người trẻ về giá trị của hòa bình, độc lập hôm nay, thành quả được đánh đổi bằng máu xương và lòng quả cảm của biết bao thế hệ.
Không chỉ Chiến khu Đ hay Nhà lao Tân Hiệp, trên khắp địa bàn tỉnh Đồng Nai còn có nhiều “địa chỉ đỏ” như: Di tích quốc gia đặc biệt Bộ Chỉ huy Quân giải phóng miền Nam Việt Nam (xã Lộc Thành), Địa đạo Nhơn Trạch (xã Phước An), Căn cứ Tỉnh ủy Biên Hòa U1 (xã Bàu Hàm), đình Phú Mỹ (xã Nhơn Trạch)… Mỗi địa danh là một lát cắt lịch sử, là một trang ký ức hào hùng, góp phần tạo nên bản trường ca bất tử về tinh thần quật khởi của quân và dân Đồng Nai nói riêng, miền Đông Nam Bộ nói chung.
