KÝ ỨC THÁNG 3 TÂY NGUYÊN

KÝ ỨC THÁNG 3 TÂY NGUYÊN

Đã 40 năm trôi qua xong những ngày tháng 3 năm 1975, những ngày cùng đồng đội tham gia trận đánh mở màn trên chiến trường Nam Tây Nguyên. Trận mở màn Buôn Ma Thuật còn động lại trong tôi như một cuốn phim quay chậm. Để mỗi khi nhớ về lòng lại xúc động bồi hồi một thời máu lửa, Một thời trẻ trai được hòa vào dòng chung của lịch sử dân tộc góp phần nhỏ bé làm nên đại thắng mùa xuân, kết thúc cuộc chiến đấu đầy hy sinh gian khổ suốt 30 năm của quân và dân ta.

Sau khi hoàn thành việc trinh sát, điều nghiên tại cứ điểm Đức Lập khu vực ngã ba Đắk Song phía Tây của tỉnh Đắk Lắk nằm trên ngã ba giao nhau giữa quốc lộ 14 và 13 sát biên giới Campuchia. Đơn vị được lệnh quay trở ra nhận nhiệm vụ trinh sát thị xã Buôn Mê Thuật. Hơn nửa tháng trời cùng trinh sát mặt trận điều nghiên các chốt phòng ngoài, khu kho Mai Hắc Đế, sân bay, khi đã hoàn thành sơ đồ phòng thủ, bố trí của địch, chúng tôi nhận nhiệm vụ đặc biệt là đắp sa bàn tại thị xã. Khu vực đắp sa bàn là căn nhà trước đây là hội trường của tiểu đoàn 1 trung đoàn 25. Cả một trinh sát làm việc không kể ngày, đêm để kịp hoàn thành chỉnh sa bàn, để chỉ huy chiến dịch giao nhiệm vụ và hiệp đồng tác chiến. Khu đắp sa bàn được bảo vệ nghiêm ngặt, ngoài chúng tôi ra, không ai được ra vào, phó tư lệnh tham mưu trưởng sư đoàn Quốc Biên thường xuyên đến kiểm tra và động viên bộ đội bằng sự quan tâm, ân cần đặc biệt. Thế rồi thị xã thu nhỏ cũng đã hoàn thành, thể hiện chính xác các điểm cao, các chốt, từng con đường, vườn chuối, vườn cà phê, sân bay, trận địa pháo được bày trí sát với thực địa, bảo đảm để các đơn vị nhận nhiệm vụ trận sa bàn nhưng ngoài thực địa.

Hoàn thành nhiệm vụ quan trọng, các tổ trinh sát chúng tôi lại tiếp tục dẫn lực lượng công binh nghiên cứu đường cơ động cho xe tăng, pháo sinh từ hướng Tây, hướng bắc, trinh sát nắm tình hình địch phát hiện mũi trinh sát pháo binh luồn sâu, chúng đều 1 tiểu đoàn ra phục kích, làm cả mũi trinh sát hy sinh chỉ còn 1 chiến sĩ may mắn thoát ra.

Suốt đầu ngày 8 tháng 3, tổ trinh sát lặng lẽ luồn rừng, băng qua những nương rẫy để tiếp cận nơi tiểu đoàn địa phương quân của ngụy sống ra cách thị xã 5km về phía bắc. dưới màn đêm, một khu nhà bạt được dựng lên như một trại đóng quân thật sự. Chúng tôi cẩn trọng vừa dò mìn, vừa măng mắt tập trung tiến vào. Thật bất ngờ không một bóng người, chỉ là những lán bạt nghi binh. Thì ra sau khi phục kích nổ mìn, nổ súng vào tổ trinh sát của ta làm 2 chiến sĩ hy sinh bắt được chiến sĩ bị thương chúng đã rút về căn cứ. Sáng mùng 9, chúng tôi quay trở về nơi dừng chân, báo cáo kết quả trinh sát gấp về sở chỉ huy, trên đường đã gặp những đơn vị, lặng lẽ tiến về hướng thị xã. Nào là pháo xe kéo, các đơn vị bộ binh, pháo cao xạ, bộ đội Đặc công quân phục xanh mới tinh khôi. Với cảm nhận của lính trinh sát chúng tôi biết đây là những đơn vị được điều từ nơi khác đến tham gia chiến dịch không là người của sư đoàn vì lính mặt trận B3 và Sư 10 hầu hết là đi chiến đấu đầu để trần, khăn mặt vắt vai, chân dép cao su chút và không dùng ba lô.

Sự bí mật, âm thầm lặng lẽ giữa mùa khô cao nguyên ẩn chứa một cơn bão lửa sắp bắt đầu. Chiều tối ngày 9 tháng 3 từ bên bờ dòng suối đục, sở chỉ huy sư đoàn di chuyển vào phía đông cao điểm Chư Bu và xây dựng công sự dã chiến trong một vườn chuối của dân. Tại đây chúng tôi khẩn trương đào công sự, dù chưa biết chính xác giờ G, giờ nổ súng bắt đầu vào lúc nào. Phải nằm lại sở chỉ huy trong lúc các mũi trinh sát của đơn vị đã tỏa đi theo các mũi luồn sâu vào vị trí xuất phát xung phong, số anh em còn lại rất nóng lòng. Đại đội trưởng đã trấn an: “chiến dịch chưa bắt đầu, các cậu sẽ đến lượt xung trận”.

Nửa đêm khi đã xây dựng xong công sự, vừa xuống dòng suối nhỏ rửa chân tay thì từ 4 phía các trận địa pháo đồng loạt khai hỏa, trút đạn vào các mục tiêu, cả thị xã cao nguyên bừng tỉnh trong tiếng nổ rung trời chuyển đất, Trong ảnh pháo sáng bắn rực sáng cả 1 vùng trời. Chị ít phút sau, từ vị trí tập kết đội xe tăng của ta suất kích, tiến vào vị trí xuất phát xung phong. Chúng tôi hiểu rằng chiến dịch đã bắt đầu, công tác chuẩn bị chiến trường thầm lặng gần 2 tháng qua đã được cụ thể hóa cho mở màn trận đánh. Trong tiếng nổ của đạn pháo bộc phá tiếng súng bộ binh giòn giã, tiếng gầm rú của động cơ xe tăng, bản hòa tấu tháng 3 bừng sáng đêm cao nguyên. Qua chiếc máy vô tuyến 2 oát, tin tức chiến thắng dồn dập báo về: Đặc công đã đánh chiếm được kho Mai Hắc Đế, sân bay căn cứ của trung đoàn 53, trung đoàn 45 nguỵ... Trong sự hỗn loạn địch đã gọi máy bay đến thả pháo sáng chi viện xong cho lưới lửa phòng không dày đặc, lại trong đêm tối nên chúng không biết đánh bom vào đâu chỉ bay trên cao rồi bay thoát ra khỏi vòng nguy hiểm.

Mặc dù bị bất ngờ, để lực lượng ta hiệp đồng binh chủng tiến công từ nhiều hướng, xong định trong thị xã đã có cụ về sở chỉ huy chung sư đoàn 23, sân bay Hòa Bình và 1 số khu vực chống cự quyết liệt hòng làm giảm tốc độ tiến công, chờ trời sáng sẽ có quân tiếp viện ứng cứu.

Sáng ngày 10 tháng 3, cuộc chiến đấu diễn ra gây go, quyết liệt. Địch với ta dành nhau từng căn nhà mặc dù lực lượng ta áp đảo. Ở sân bay Hòa Bình, thương vong nhiều do lực lượng Đặc công sau khi làm chủ đã bị quân ngụy tháo chạy từ căn cứ của trung đoàn năm 53, trung đoàn 45 co cụm về. Do lực lượng chênh lệch và đạn dược đã cạn, các chiến sĩ đặc công đã ngoan cường chiến đấu xong sân bay vẫn rơi vào tay địch. Ở hướng Tây Bắc, ngay trong đêm 1 mũi đột kích có xe tăng đi cùng đã gặp trở ngại khi tăng bị sa lầy, buộc bộ binh, chủ động nổ súng tấn công mà không có sự hỗ trợ của Tăng thiết giáp. Cuộc chiến đấu kéo dài đến trưa ngày 11 thì ta đánh chiếm được sở chỉ huy sư đoàn 23 nguỵ, Bắt sống 2 đại tá ngụy Vũ Thế Quang, Nguyễn Trọng Luật và làm chủ hoàn toàn thị xã. Lúc này ở vòng ngoài chỉ còn sân bay Hòa Bình, địch co cụm chờ viện binh được đổ xuống khu vực phức tu vì quốc lộ 26 từ Nha Trang lên đã bị trung đoàn 25 cắt đứt. Không thể cơ động phản kích bằng đường bộ. Ở phía Bắc, 1 tiểu đoàn bảo an chốt trên ngọn núi lửa Cưmga, do mất chỉ huy nên án binh bất động. Chỉ huy sư đoàn 10 điều trung đoàn 28 cơ động lực lượng bao vây và chiều ngày 16 đã nổ súng tấn công, làm chủ các điểm bắt tù binh, thu vũ khí. Ở khu vực sân bay Hòa Bình, các lực lượng tăng cường từ Đức Lập theo quốc lộ 14 đã tiến qua thị xã, tập trung binh lực, hỏa lực tiếp tục đột kích và kết thúc trận đánh vào sáng ngày 17 tháng 3. Trong suốt thời gian đánh chiếm thị xã, hỏa lực phòng không dày đặc của ta đã không cho máy bay của địch chi viện, chúng chỉ dám bay cao, chút bom bừa bãi rồi bất lực bay đi, bỏ mặc đồng bọn dưới mặt đất.

Thừa thắng, Đội hình tiến công trong hành trình đánh địch dọc theo quốc lộ 26, nơi mà trung đoàn 25 đã hoàn thành xuất sắc cắt đường chi viện của địch từ Nha Trang lên. Trước đoàn tấn công của ta, địch vội ném lữ đoàn dù số 3 lên thị trấn khánh Dương- Đèo MaĐrắc ( nay còn gọi là đèo Phượng Hoàng) với sự chi viện của máy bay, pháo binh nhằm chặn đường đứng quân giải phóng. Đây là con đèo hiểm trở 2 bên là núi cao, có vị trí đặc biệt quan trọng vì mất chốt trận này sẽ đe dọa quốc lộ 1A và thành phố Nha Trang. Trước sự kháng cự của địch, sư đoàn đã tổ chức múi vu hồi, cắt rừng vòng sang phía Nam, đánh vào chân đèo. Trên hướng chủ yếu có xe tăng, pháo binh yểm trợ tấn công dọc theo quốc lộ 26. Bị mũi vô hồi của ta đánh vào phía sau lại bị tấn công vô mặt, bao vây chia cách cả lữ đoàn dù số 3 nguỵ tan tác, số bị bắt, bị tiêu diệt. Quân ta tràn xuống đánh chiếm trường hạ sĩ quan Dục Mỹ, ngã ba Ninh Hòa Tiến về thành phố Nha Trang. Các tỉnh duyên hải miền Trung bị cắt đôi khi ta thừa thắng truy kích địch đến tận cảnh Cam Ranh, làm chủ hoàn toàn khánh Hòa vào ngày 2 tháng 7.

Sau hơn 20 ngày đêm kể từ thời khắc lịch sử nổ súng tiến công cứ điểm Đức Lập, ngã ba Đắc Song đến trận đánh mở màn chiến dịch vào thị xã Buôn Mê Thuật, quân ta đã làm thay đổi cục diện chiến trường. Cả Cao nguyên và các tỉnh Trung bộ từ Quảng Trị đến khánh Hòa được hoàn toàn giải phóng, mở ra bước ngoặt chiến tranh, mở ra thời cơ cho cuộc tổng tấn công thần tốc giải phóng hoàn toàn miền Nam vào ngày 30 tháng 4 năm 1975.

Bốn mươi năm rồi nhưng trong lòng những người lính 1 thời được góp mặt ở thời khắc lịch sử ấy là kỷ niệm không phai mờ, là niềm tự hào được góp sức làm nên đại thắng mùa xuân giản dị mà hào hùng mãi không quên