Ký ức thời hoa lửa

Sau khi đánh địch ở Lai Châu, Đại đoàn 316 tiếp tục tiến về Điện Biên. Lúc ấy, ông Mai là Khẩu đội trưởng khẩu 12 ly 8, Tiểu đoàn 536, được lệnh bảo vệ đèo Pha Đin để đưa xe pháo của đại đoàn tiến quân, đồng thời giúp dân công hỏa tuyến vận chuyển lương thực, vũ khí lên Điện Biên. Ông Mai còn nhớ lần đơn vị nhận lệnh của Đại tướng Võ Nguyên Giáp tập trung lực lượng, giải cứu đoàn xe vận tải hàng hóa, đạn dược của bộ đội khi qua đèo Pha Đin. Lúc này, khi “đánh hơi” được đoàn xe pháo của ta sẽ qua đèo Pha Đin vào chiều tối, hàng chục lượt máy bay trinh sát của địch dội bom xuống trận địa. Khẩn trương hộ tống đưa xe qua đèo, ông Mai cùng các đồng đội đã chiến đấu dưới mưa bom, lửa đạn để bảo vệ đoàn xe vượt qua an toàn.

Tiếp dòng hồi ức, ông Đặng Ngọc Chỉnh (86 tuổi, ở 14 Trần Phú, Vĩnh Nguyên, Nha Trang) - nguyên lính bộ binh Tiểu đoàn 80, Trung đoàn 36, Sư đoàn 308 kể, tháng 3-1954, đơn vị của ông được điều từ Lào về đánh Bản Kéo. Khi các cứ điểm Him Lam, Độc Lập bị ta tiêu diệt, quân địch ở cứ điểm Bản Kéo bị cô lập. Trước tình hình đó, đơn vị ông Chỉnh tiến đánh sát hàng rào địch, pháo đồng loạt nã đạn vào đồn, quân địch hoảng loạn giương cờ trắng ra hàng. Tháng 4-1954, bằng chiến thuật thọc sâu, chia cắt, đánh nhanh diệt gọn, đơn vị ông Chỉnh tiếp tục đánh chiếm các cứ điểm bảo vệ sân bay Mường Thanh.

Ông Chỉnh kể: Khi đánh vào các cứ điểm bảo vệ sân bay Mường Thanh, quân địch chống trả rất ác liệt. Do đó, để tiến sát, chúng tôi đã nghĩ ra cách dùng rơm quấn vòng tròn thành độn lớn lăn về phía trước cản đạn để nằm đào giao thông hào. Độn rơm lăn đến đâu, giao thông hào được đào đến đó. Nhờ vậy, quân ta giảm thương vong đáng kể, tiến sát cứ điểm của địch. Quân ta vừa bao vây, vừa cho bộ đội bắn tỉa nên địch bị thương vong nhiều, co cụm chui xuống hầm ẩn nấp. Sáng 22-4-1954, quân ta đồng loạt nổ súng công đồn. Cùng với pháo binh yểm trợ, đơn vị của ông Chỉnh tiến đánh hất tung hàng rào dây thép cuối cùng của địch. Tiếng hô xung phong át cả tiếng đạn. Sau hơn một giờ công đồn, quân ta đã đẩy lùi 2 tiểu đoàn, bắn cháy nhiều xe tăng, bắt sống nhiều tù binh và thu giữ nhiều vũ khí của địch. Con đường tiếp tế cho tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ tại khu lòng chảo này bị quân ta cắt ra làm nhiều mảnh và vô hiệu hóa. Đến chiều 22-4, quân ta đã làm chủ sân bay Mường Thanh...

Vui mừng chiến thắng

Có mặt ở trận đánh Điện Biên Phủ, ông Lê Thanh (86 tuổi, ở 197 Ngô Gia Tự, Nha Trang) - nguyên lính Trung đoàn 174, Sư đoàn 316 kể, sau khi bị mất các cứ điểm và sân bay Mường Thanh, quân địch đã xây dựng đồi A1 trở thành điểm mạnh nhất Điện Biên Phủ, với hệ thống hầm ngầm vô cùng kiên cố, bố trí hỏa lực mạnh với các ổ súng máy, lỗ châu mai sao cho một lính phòng ngự có thể cùng lúc chống lại nhiều lính tấn công. Quân ta tổ chức 4 đợt tiến công liên tục nhưng cũng chỉ chiếm được 1 nửa đồi. Trước tình thế đó, quân ta đã quyết định đào một đường hầm bí mật, đưa tấn bộc phá TNT vào lòng đồi A1 và cho nổ tung vào ngày 6-5, làm cho quân địch hoang mang. Với khí thế đó, quân ta tiến công tiêu diệt các cứ điểm bảo vệ sở chỉ huy của tướng Đờ Cát. Đến chiều 7-5, tướng Đờ Cát dẫn đầu quân địch ra hàng, tập đoàn Điện Biên Phủ sụp đổ hoàn toàn. Nhớ về giây phút ấy, ông Lê Thanh sôi nổi: “Khi chiếm được sở chỉ huy, lá cờ Tổ quốc bay trên nóc hầm, từng đoàn quân địch cầm cờ trắng từ trong lòng đất đi lên. Chúng tôi từ trong các chiến hào nhảy lên mặt đất ôm nhau hò reo mừng chiến thắng. Trong thời khắc ấy, niềm vui sướng thật khó tả thành lời. Rồi khi chúng tôi được nghe thư Bác Hồ gửi khen ngợi, ai ai cũng vui sướng vô cùng”.

Đến bây giờ, khi nhắc đến chiến dịch Điện Biên Phủ, ông Nguyễn Thanh Mai vẫn cảm thấy lâng lâng “men say” chiến thắng. Ông Mai bày tỏ: “Tướng Đờ Cát giương cờ trắng dẫn đầu đoàn quân từ dưới hầm đi lên, cả chiến trường Điện Biên ầm vang tiếng reo hò của quân và dân ta. Lúc ấy, chúng tôi chỉ biết ôm nhau nhảy múa vui mừng”. Kể đến đây, ông Mai bùi ngùi: “Chiến thắng lớn, lẫy lừng là vậy nhưng bộ đội ta cũng không ít mất mát hy sinh. Tôi là một trong những người may mắn trở về, còn nhiều anh em, đồng đội mãi mãi không trở lại. Trong chiến dịch Điện Biên Phủ năm ấy, tôi đã chứng kiến nhiều đồng đội hy sinh ngay trước mắt”.

Sống mãi với Điện Biên

Chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng là một sự kiện trọng đại trong lịch sử kháng chiến chống Pháp của dân tộc Việt Nam. Chiến thắng đã thể hiện sự kiên cường của quân và dân ta, đồng thời khẳng định tầm nhìn chiến lược, sự sáng tạo và tài thao lược trong chỉ đạo, điều hành chiến tranh của Đảng, Bác Hồ và Đại tướng Võ Nguyên Giáp.