Ký ức thời hoa lửa: Chuyện chưa kể về "chuyến xe bí mật" và tình anh em đồng hao trong lòng chuyên án BK63
Kỷ niệm 81 năm Ngày Cách mạng Tháng Tám thành công và Ngày truyền thống lực lượng Công an nhân dân (19/8/1945 - 19/8/2026), hướng tới ngày Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (02/9/1945 - 02/9/2026), tôi có dịp lắng nghe câu chuyện đầy xúc động từ ông rể tôi - Đại úy Nguyễn Thế Phê - nguyên Đội trưởng Đội Trinh sát chuyên án BK63. Giữa những trang sử vàng của một trong những chiến công phản gián đỉnh cao nhất thế kỷ XX, có một chương hồi ức thầm lặng về tình cảm gia đình, về sự đùm bọc của những người con đất làng Đại Đán xưa, nơi hai người ông của tôi đã vô tình giao nhau ở một "tọa độ" tối mật.
Tác giả bài viết và Đại úy Nguyễn Thế Phê - nguyên Đội trưởng Đội Trinh sát chuyên án BK63.
Mối duyên thân tộc bên bờ vịnh kỳ quan
Nằm bình yên tại khu phố Đại Đán, phường Tuần Châu, tỉnh Quảng Ninh (thôn Đại Đán, xã Đại Yên, huyện Hoành Bồ xưa), ngôi nhà của người cựu trinh sát phản gián Nguyễn Thế Phê những ngày này như một bảo tàng ký ức. Sinh năm 1939, ở tuổi gần chín mươi với 59 năm tuổi Đảng, người Đội trưởng Đội Trinh sát chuyên án BK63 năm xưa vẫn vẹn nguyên phong thái tinh anh, mưu lược của một cán bộ An ninh kỳ cựu.
Mảnh đất Đại Đán này cũng chính là sợi dây định mệnh gắn kết gia đình. Ông Nguyễn Thế Phê kết hôn với em gái của bà nội tôi (bà nội tôi quê quán tại thôn Đại Đán, xã Đại Yên, huyện Hoành Bồ, tỉnh Quảng Ninh. Nay là khu phố Đại Đán, phường Tuần Châu, tỉnh Quảng Ninh). Trong gia đình, ông Phê gọi ông nội tôi – Bác sĩ Trịnh Việt Trình (sinh năm 1921, mất năm 2000) là anh rể. Chính từ mối duyên tình anh em đồng hao ấy, một câu chuyện hy hữu mang tính bảo mật tuyệt đối của ngành An ninh đã diễn ra, kết nối người chiến sĩ phản gián Nguyễn Thế Phê và người anh rể làm ngành y của mình.
Lật giở những bản tham luận viết tay đã ố màu thời gian, Đại úy Nguyễn Thế Phê bồi hồi nhớ lại giai đoạn cam go từ năm 1961. Lúc bấy giờ, tên gián điệp biệt kích do CIA cài cắm ra miền Bắc là Phạm Chuyên (mật danh Ares) đã bị lực lượng An ninh ta khống chế. Từ năm 1961 đến 1970, đồng chí Nguyễn Thế Phê là người trực tiếp giám sát, quản lý chặt chẽ từng cử chỉ của Phạm Chuyên trong các phiên liên lạc vô tuyến điện đài với trung tâm tình báo của Mỹ, Ngụy, thực hiện kế hoạch “dùng địch đánh địch” câu nhử, bắt giữ 15 tên biệt kích, thu về hàng chục tấn hàng vũ khí, khí tài, tiền vàng và cung cấp cho địch 300 tin giả, đặc biệt là đã cung cấp sai tọa độ các mục tiêu quan trọng trên địa bàn Hồng Quảng, khiến máy bay Mỹ ném bom không chính xác. Có một điều quan trọng là cho đến khi kết thúc chiến tranh, phía địch vẫn chưa biết sự thật Phạm Chuyên với mật danh là Ares đã bị lộ.
"Chuyến xe bịt kín" và cuộc gặp gỡ không nhìn mặt của hai người ông
Trong chuỗi ký ức thầm lặng ấy, một tình tiết nghiệp vụ mang đậm tính nhân văn và sự linh hoạt của lực lượng An ninh thời chiến đã được ông Nguyễn Thế Phê chia sẻ.
Vào một giai đoạn đấu tranh căng thẳng, ông Nguyễn Thế Phê phát hiện Phạm Chuyên có dấu hiệu suy giảm sức khỏe rõ rệt, nghi mắc bệnh tiểu đường. Trong bối cảnh y tế địa phương thời chiến vô cùng thiếu thốn, không đủ trang thiết bị xét nghiệm, Ban chuyên án đối mặt với bài toán cân não: Phải bảo đảm tuyệt đối sức khỏe cho "con bài chiến lược" Phạm Chuyên để không làm gián đoạn mạch thông tin, nhưng đồng thời phải giữ bí mật tuyệt đối về thông tin liên quan đến chuyên án.
Trước tình thế ngặt nghèo, ông Nguyễn Thế Phê đã chủ động báo cáo Ban chuyên án một phương án táo bạo: Xin phép được liên hệ với người anh rể của mình là bác sĩ Trịnh Việt Trình - người lúc bấy giờ đang làm bác sĩ tại Bệnh viện huyện Hoành Bồ (sau này ông làm Bệnh viện trưởng bệnh viện Hoành Bồ cho đến khi nghỉ hưu). Ông không chỉ là một thầy thuốc giỏi chuyên môn mà còn là một Đảng viên Cộng sản trung kiên, có lập trường chính trị vững vàng.
Sau khi thực hiện quy trình thẩm tra nghiêm ngặt, Ban chuyên án đã phê duyệt kế hoạch tiếp cận đặc biệt. Một ngày thời chiến khốc liệt, bác sĩ Trịnh Việt Trình và điệp viên Phạm Chuyên được đưa lên một chiếc xe ô tô bịt kín, tối đen. Để đảm yêu cầu của công tác an ninh, chiếc xe chạy vòng vèo qua nhiều cung đường và để tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc ngăn cách đơn tuyến của ngành An ninh, suốt quá trình đó, hai người hoàn toàn không nhìn thấy mặt nhau, không biết tên tuổi và danh tính của nhau.
Bằng kinh nghiệm y học lâm sàng lâu năm phối hợp với các bài thuốc dân gian tích lũy từ các thầy lang địa phương, bác sĩ Trịnh Việt Trình đã hướng dẫn một phương pháp thử nghiệm đặc biệt tại chỗ: Cho Phạm Chuyên đi tiểu vào tổ kiến để theo dõi phản ứng sinh học xem có kiến bu hay không. Kết quả thực tế sau đó xác định Phạm Chuyên không bị tiểu đường mà chỉ bị suy nhược do áp lực tâm lý. Sự can thiệp kịp thời, đầy trí tuệ của người bác sĩ đất Hoành Bồ đã giải tỏa nút thắt tâm lý cho đối tượng, đảm bảo an toàn tuyệt đối cho dòng chảy thông tin của chuyên án BK63 đến ngày thắng lợi.
Bản lĩnh người chiến sĩ An ninh xuyên suốt hai miền Nam - Bắc
Để đảm bảo yêu cầu bí mật và công tác nghiệp vụ về sau của chuyên án, bước vào giai đoạn cam go của cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, ông Nguyễn Thế Phê tiếp tục nhận mệnh lệnh chi viện cho chiến trường miền Nam. Với mật danh “Sáu Bắc”, vẫn đảm công tác an ninh tại các địa bàn trọng điểm thuộc Công an tỉnh Bình Tuy, rồi Công an tỉnh Thuận Hải, trực tiếp tham gia đấu tranh, bắt giữ thủ lĩnh FULRO cộm cán người Chăm là Huỳnh Ngọc Sáng (hoặc tên gọi khác là Huỳnh Ngọc Sắn / Ja Mrang) và các đối tượng phản động còn sót lại sau chiến tranh.
Đến năm 1986, ông tôi về nghỉ hưu theo chế độ với cấp hàm Đại úy khi đang giữ chức vụ Trưởng Công an phường Lạc Đạo, thị xã Phan Thiết, tỉnh Thuận Hải. Trở về quê hương thứ hai Đại Yên, Hoành Bồ, phát huy bản chất cao quý của người chiến sĩ Công an nhân dân, ông tiếp tục tham gia cống hiến tại chính quyền xã, đóng góp công sức xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.
Ghi nhận những công lao xuất sắc, Đảng và Nhà nước đã trao tặng ông tôi - Đại úy Nguyễn Thế Phê nhiều phần thưởng cao quý: Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất; Huân chương Chiến công hạng Nhất; Huy chương Chiến sĩ vẻ vang và Huy hiệu 55 năm tuổi Đảng (hiện ông đã vinh dự đạt 59 năm tuổi Đảng).
Chuyên án BK63 đã khép lại hơn nửa thế kỷ. Người bác sĩ năm xưa Trịnh Việt Trình đã về với tổ tiên, điệp viên Phạm Chuyên sau này cũng được hoàn lương làm nghề bốc thuốc nam và đã qua đời. Những câu chuyện, những bản tham luận viết tay của ông Nguyễn Thế Phê giờ đây không chỉ là báu vật riêng của gia đình, dòng họ tại mảnh đất Đại Đán - Tuần Châu, mà còn là minh chứng sống động về một "thời hoa lửa" hào hùng - nơi tình cảm gia đình hòa quyện chặt chẽ cùng lòng trung thành vô hạn với Tổ quốc của lực lượng An ninh nhân dân Việt Nam./.
