Ký ức thời hoa lửa và mái nhà nghĩa tình giữa thời bình

Bước ra từ khói lửa chiến tranh, những người lính năm xưa nay hội ngộ dưới mái nhà chung Làng Hữu Nghị Việt Nam. Tại đây, những vết thương thể chất và tinh thần của một thời hoa lửa được xoa dịu.

Những người cựu chiến binh trước đó dù không cùng chung một đại đội nhưng họ vẫn gắn kết với nhau

Ký ức không phai của những người lính năm xưa

Chiến tranh đã lùi xa, đất nước đã hòa bình, nhưng với nhiều cựu chiến binh, những năm tháng nơi chiến trường vẫn còn vẹn nguyên trong ký ức. Mỗi lần nhắc lại, họ không chỉ nhớ về gian khổ, mất mát mà còn ánh lên niềm tự hào về một thời tuổi trẻ cống hiến cho Tổ quốc. Những câu chuyện được kể lại không chỉ là hồi ức mà còn là minh chứng sống động cho ý chí, lòng quả cảm của người lính Việt Nam.

Sau khi tốt nghiệp cấp 3, dù có giấy báo nhập học đại học, ông Lê Hữu Đệ (Hưng Yên) vẫn tình nguyện viết đơn xin nhập ngũ. Tháng 6.1968, ông bắt đầu lên đường nhập ngũ, đến tháng 11 cùng năm, khi vào chiến trường miền Đông Nam Bộ, ông được bổ sung vào đơn vị chiến đấu thuộc Đại đội 2, Tiểu đoàn 1, Trung đoàn 38, Sư đoàn 7.

Dấu ấn sâu sắc nhất trong cuộc đời binh nghiệp của ông là chiến dịch Nguyễn Huệ năm 1972 tại miền Đông Nam Bộ. Đầu tháng 5.1972, đơn vị của ông nhận nhiệm vụ chốt chặn cống Tàu Ô trên quốc lộ 13 suốt 150 ngày đêm nhằm ngăn chặn Mỹ - Ngụy chi viện xe tăng và bộ binh cho thị xã Bình Long (tỉnh Bình Phước cũ, nay là Đồng Nai). Tại trận địa ác liệt này, ông bám trụ được khoảng 20 ngày thì bị thương do bom pháo. Sau khi điều trị, đến tháng 11.1972, sức khỏe tạm ổn, ông trở lại đơn vị tiếp tục chiến đấu.

Ông Đệ bồi hồi: “Trong 150 ngày đêm chốt chặn đó, đơn vị chúng tôi đã hy sinh khoảng hơn 1.000 người. Sự khốc liệt không chỉ đến từ bom đạn mà còn ở điều kiện sinh hoạt nghiệt ngã. Có những hôm anh nuôi đang mang cơm nước ra trận địa thì bị bom rơi trúng, anh em ở lại phải nhịn đói. Khát quá thì uống nước hố bom, thậm chí đêm tối mò ra suối thấy toàn xác lính Ngụy nhưng vẫn phải uống vì không uống thì chết khô trước khi trúng đạn”.

Khoảng tháng 10.1974, đơn vị ông đánh trận Đồng Xoài (tỉnh Phước Long cũ, nay là Đồng Nai) - trận đánh mang tính chất “thử nghiệm” chuẩn bị cho tổng tiến công. Trong quãng thời gian nhập ngũ từ 1968 - 1974, ông liên tục tham gia nhiều trận đánh lớn nhỏ, để lại một phần máu thịt nơi chiến trường cho ngày độc lập.

Cùng chung dòng hồi ức về một thời hoa lửa, nếu như ông Đệ là người trực tiếp cầm súng nơi tiền tuyến thì câu chuyện của bà Nguyễn Thị Kim (quê Hưng Yên) lại là lát cắt đầy xúc động về những người nữ quân y thầm lặng phía sau mặt trận.

Sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng, bà Nguyễn Thị Kim mang trong mình nỗi đau mất mát quá lớn: Bố hy sinh trong kháng chiến chống Pháp, hai người chú ruột cũng lần lượt ngã xuống trong cuộc kháng chiến chống Mỹ khi chưa kịp lập gia đình. Chứng kiến những người thân yêu nhất đều đã hiến dâng mạng sống cho độc lập dân tộc, ngay khi vừa tốt nghiệp cấp 3, bà Kim đã gác lại ước mơ cá nhân để tình nguyện lên đường nhập ngũ vào ngày 24.8.1973.

“Thấy người thân trong nhà đều đã hy sinh vì chiến tranh nhưng tôi vẫn muốn tình nguyện xung phong vào chiến trường. Hồi đó trẻ tuổi, đi chẳng biết sợ là gì”, bà Kim bồi hồi nhớ lại.

Dù không trực tiếp cầm súng chiến đấu trên chiến trường, nhưng công việc của một nữ quân y thời bấy giờ cũng đầy rẫy những ám ảnh. Ngày ấy, trạm y tế dã chiến thiếu thốn đủ bề, nhưng bà Kim cùng đồng đội vẫn cố gắng; họ chính là những người trực tiếp thay băng, chăm sóc và vệ sinh cho những thương binh nặng. Bà vẫn chẳng thể quên hình ảnh những đồng đội bị bom đạn lấy đi một phần cơ thể, cụt tay, cụt chân.

Bà Nguyễn Thị Kim (quê Hưng Yên) xúc động chia sẻ về những kỷ niệm thời chiến đấu

Ông Lê Hữu Đệ (Hưng Yên) bồi hồi kể lại những câu chuyện về thời bom đạn

Làng Hữu Nghị Việt Nam - Điểm tựa xoa dịu nỗi đau da cam của người lính sau ngày 30.4.1975

Rời chiến trường, nhiều cựu chiến binh vẫn mang trong mình những vết thương chưa lành, cả về thể chất lẫn tinh thần. Chính vì vậy, công tác chăm sóc, điều dưỡng chuyên sâu đã trở thành một nhiệm vụ nhân văn cao cả.

Làng Hữu Nghị Việt Nam được thành lập từ năm 1998. Suốt gần 30 năm qua, làng Hữu Nghị có nhiệm vụ chăm sóc, điều dưỡng các đối tượng là cựu chiến binh, cựu thanh niên xung phong và chăm sóc, nuôi dưỡng, phục hồi chức năng, giáo dục, dạy nghề cho các đối tượng trẻ em là con, cháu của cựu chiến binh, cựu thanh niên xung phong bị phơi nhiễm chất độc da cam/dioxin.

Làng là nơi hội tụ của sự tận tâm, nơi những người cựu chiến binh như bà Kim, ông Đệ được thụ hưởng các chế độ chăm sóc y tế, được tham gia các hoạt động văn hóa, tinh thần sôi nổi.

Năm 2026 là lần đầu tiên bà Kim và ông Đệ được về điều dưỡng tại làng Hữu Nghị Việt Nam. Tại đây, sự quan tâm của Ban giám đốc cùng sự chăm sóc tận tình của cán bộ, nhân viên đã phần nào xoa dịu những hy sinh, mất mát trong chiến tranh.

Trong đợt điều dưỡng này, bà Kim là người phụ nữ duy nhất. Ngày đầu đến Làng, bà không giấu được cảm giác buồn, thậm chí có ý định xin về. Tuy nhiên, nhờ sự động viên của các cựu chiến binh và sự tận tình của cán bộ trong làng, bà dần cảm thấy thoải mái, gắn bó hơn với nơi này.

“Lúc đầu tôi thấy man mác buồn khi chưa từng đến làng Hữu Nghị Việt Nam, cũng chưa biết nhiều về làng, nhưng được các bác động viên, các cô chú ở đây quan tâm từ lúc xuống xe, tìm phòng, chăm sóc từng chút nên tôi ở lại. Ở đây mới thấy tình đồng đội vẫn còn nguyên vẹn” - bà chia sẻ.

Theo bà Kim, trong thời gian điều dưỡng, bà được các y, bác sĩ theo dõi, chăm sóc chu đáo. Dù có bệnh tiền đình mãn tính, nhưng từ khi vào làng, sức khỏe của bà ổn định hơn. Ngoài thời gian nghỉ ngơi, các hoạt động thể thao, văn nghệ cũng giúp bà thêm vui vẻ, tinh thần thoải mái.

Cùng chung cảm nhận với bà Kim, tại làng Hữu Nghị Việt Nam, ông Đệ có dịp ôn lại ký ức chiến trường cùng đồng đội, kể cho nhau nghe những tháng ngày gian khó trong bom đạn. Trở về trong hòa bình, được hưởng sự quan tâm, chăm lo của Nhà nước dành cho người có công, ông càng thêm trân quý cuộc sống hiện tại.

“Không chỉ tham gia các hoạt động tại làng, chúng tôi còn được đi thăm Lăng Bác, Bảo tàng Quân sự… chụp nhiều ảnh kỷ niệm. Đó là những khoảnh khắc rất đáng trân quý với chúng tôi” - ông Đệ chia sẻ.

Bà Đặng Thị Toàn - cán bộ chăm sóc, quản lý nhà cựu chiến binh tại làng Hữu Nghị Việt Nam cho biết, mỗi tháng làng đón từ 2 - 3 đoàn cựu chiến binh, mỗi đoàn khoảng 20 - 25 người, có đoàn lên tới 30 người. Trước mỗi đợt điều dưỡng, đội ngũ y, bác sĩ của Trung tâm Y tế làng trực tiếp đến các tỉnh, phối hợp với Hội Cựu chiến binh để khám, tuyển chọn các trường hợp đủ điều kiện về làng điều dưỡng trong thời gian 20 ngày.

Trong thời gian ở làng, các cựu chiến binh được chăm sóc toàn diện từ ăn uống, nghỉ ngơi đến theo dõi sức khỏe thể chất và tinh thần. Trung tâm Y tế tiến hành khám, kiểm tra và xây dựng phác đồ điều trị phù hợp, kết hợp giữa y học hiện đại và y học cổ truyền, cùng các liệu pháp phục hồi chức năng, vật lý trị liệu nhằm nâng cao hiệu quả chăm sóc sức khỏe cho cựu chiến binh.

Với sự tận tâm của đội ngũ y, bác sĩ và cán bộ phục vụ, nhiều cựu chiến binh sau thời gian điều dưỡng đã cải thiện sức khỏe, tinh thần thoải mái hơn và mong muốn có dịp quay trở lại.

“Tôi rất tự hào khi được chăm sóc các bác - những người đã hy sinh vì Tổ quốc để chúng ta có cuộc sống hòa bình hôm nay. Mong muốn lớn nhất của tôi là các bác luôn mạnh khỏe, vượt qua bệnh tật, để tiếp tục là tấm gương cho thế hệ sau” - bà Toàn chia sẻ.