Ký ức Trường Sơn
Năm ấy, vì nấu bếp ăn hít phải bụi than nhiều khiến chị bị ho nặng nên được chuyển ra làm ở tổ bảo vệ cơ quan Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam. Chúng tôi đến cơ quan, qua cổng bảo vệ chỉ mỉm cười gật đầu và nhận từ chị lời chào thân tình mở đầu một ngày bình an rồi đi, rồi lao vào công việc. Chẳng mấy ai để ý đến chị nữa và cũng không thấy chị có gì đặc biệt.
Bỗng một ngày, nhiều người chúng tôi ở nhà hướng lên màn hình ti vi xem các hoạt động kỷ niệm Ngày giải phóng miền Nam 30-4 thì... Ôi trời ơi! Tôi không thể tin ở mắt mình: Chị Dương Thị Nấp, đúng là chị-người bảo vệ cơ quan chúng tôi lại là nữ chiến sĩ lái xe Trường Sơn. Chị đang vui cười với những đồng đội của mình. Ti vi đang giới thiệu về Trung đội nữ lái xe Trường Sơn năm xưa kiên cường, quả cảm vượt qua hàng nghìn ki-lô-mét đường rừng dưới làn bom đạn để chở lương thực và súng đạn ra chiến trường. Rõ ràng trước mắt chúng tôi, một chị Nấp trong bộ quân phục sao mũ sáng ngời đang tươi cười, hồ hởi, khỏe khoắn bên “tổ lái” toàn nữ của mình. Không còn vẻ gì của một người thầm lặng canh gác cơ quan, không có vẻ gì của một phụ nữ quá lứa nhỡ thì trông buồn buồn, khắc khổ đầy vẻ chịu đựng. Lúc ấy, trong tôi trào dâng một tình cảm bừng thức lạ thường: Kính phục, nể trọng, tin yêu...
Chị Dương Thị Nấp sinh năm 1944, tại thôn Động Xá, xã Lương Bằng, huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên. Năm 1965, chị Nấp làm đơn tình nguyện đi Thanh niên xung phong. Sau 3 năm gian khổ ở Công trường 130 tham gia xây dựng sân bay Yên Bái, năm 1968, chị được chuyển sang Quân đội, biên chế vào Đại đội 4, Binh trạm 12, Bộ tư lệnh 559 và vinh dự được chọn đi đào tạo lái xe cấp tốc tại Thọ Xuân, Thanh Hóa. Khóa huấn luyện vỏn vẹn 45 ngày. Không thi cử, không làm lễ cấp bằng tốt nghiệp long trọng, cứ học xong là lên đường đi nhận nhiệm vụ.
Tháng 12-1968, Trung đội nữ lái xe Trường Sơn ra đời (sau này phát triển thành đại đội), đều là những cô gái trẻ trung chưa chồng. Chị Nấp là một trong số nữ lái xe được về Đại đội 2, Binh trạm 12 nhận xe chở hàng ngay tức khắc. Vừa hồi hộp vừa lo sợ, vinh dự, thắc thỏm lại có cả vui mừng, e ngại... là tâm trạng chung của các chị lúc ấy. Hầu hết đều xuất thân từ những làng quê nghèo, nhà nghèo, chưa bao giờ được ngồi ô tô chứ nói gì đến lái ô tô, vậy mà giờ đây các chị lại điều khiển hẳn chiếc xe to, vượt qua mưa bom bão đạn hằng ngày. Bỗng thấy vừa tự hào, vừa lo sợ làm sao!
Tuy nhiên, với tinh thần quyết tâm vượt mọi gian khổ để góp sức mình làm nên thắng lợi, Dương Thị Nấp-người con gái nhỏ nhắn có phần yếu đuối đó đã lái chiếc xe GAZ-63 số hiệu 6153 chở chuyến gạo đầu tiên vào chiến trường. Lần đầu lái xe trên thực địa, lại đi đêm bằng đèn gầm, đường núi ngoằn ngoèo, trèo đèo vượt dốc; vừa phải lái xe bảo đảm an toàn, vừa sẵn sàng tránh máy bay địch oanh tạc, chị Nấp lo lắng và căng thẳng vô cùng. Nhưng rồi chuyến đi ấy đã về đích trọn vẹn.
“Đầu xuôi đuôi lọt”, từ đấy chị có đủ tự tin, vững vàng ôm vô lăng với hàng chục chuyến xe tiếp theo chở lương thực, thực phẩm và vũ khí, đạn dược vào chiến trường cho các đơn vị. Mỗi chuyến xe an toàn trở về là mỗi lần chị vui như vừa lập chiến công. Đúng như câu thơ tôi viết về chiến sĩ lái xe Trường Sơn: Tuổi xuân đương sức đương thì/ Nghe tiền tuyến gọi là đi chiến trường/ Chưa người yêu để yêu thương/ Đã thành lính xế mở đường Trường Sơn/ Bom rơi, pháo dập ngàn cơn/ Người-xe nguyên vẹn là ơn số trời...
Chị Nấp là trường hợp được “ơn số trời” như vậy. Có lần chị bị sốt rét nặng, đắp hai chăn bông mà vẫn rét run cầm cập. Cứ nghĩ mình sẽ chết là nước mắt chị lại tuôn hai hàng, cảm giác không trụ nổi rõ mồn một. Lúc đó, lời bố dặn lại vang lên trong đầu chị, thế là nghiến răng vượt lên gian khổ. Khi khỏi sốt rét, chị lại bị điếc đặc hai tai do uống nhiều thuốc ký ninh. Chị kể, một năm gần Tết, chị được giao nhiệm vụ lái xe ra Nghệ An để nhận thực phẩm đưa vào chiến trường phục vụ bộ đội ăn Tết. Đường đi thì nhỏ, lại chạy ban đêm bằng đèn gầm nên xe đi rất chậm. Bỗng có lệnh báo động, tiếng máy bay địch ù ù phía sau. Các xe của đơn vị khác bấm còi inh ỏi xin đường để chạy thật nhanh mà chị không nghe thấy. Có một “lính xế” nam tức quá nhảy xuống khỏi ca bin, vừa quát tháo, vừa cầm cái tay quay chạy thẳng đến buồng lái của chị định đánh cho bõ tức. Nhưng vừa nhìn thấy “xế nữ”, chàng ta khựng lại và cười xòa: “Tưởng thằng nào, hóa ra là thím. Thôi cho qua”.
Một lần khác, chị Nấp cũng lái xe đi chở hàng một mình. Xe vừa tới phà Bến Thủy, lẽ ra phải cài số 2, chị lại vào số 3, thế là xe bị mất lực tải, sặc xăng, chết máy giữa đường. May sao, các lái xe nam ở các xe trên đường đã xúm vào giúp chị. Cả tiếng đồng hồ sau, xe của chị Nấp mới được sửa xong và tiếp tục hành trình.
Chị Nấp có dáng vóc nhỏ, gầy yếu, xe của chị thì nhiều lần ấn nút đề nổ mà nó chỉ xoẹt xoẹt rồi ì ra, khiến chị rất sợ. Vì mỗi lần như vậy là chị phải gồng mình lấy sức để quay cái tay quay ma-ni-ven. Có lúc quay đến đứt hơi, quặn ruột mà máy vẫn không chịu nổ. Rồi mỗi lần xe trục trặc, chị phải dùng miệng hút xăng. Rồi chị cũng biết nhảy “phốc” một bước là lên ca-bin, “choách” một cái là chân đã chạm đất, cũng chui gầm sửa máy, tháo lốp vá săm... hệt cánh mày râu. Lái xe ở chiến trường đối với nam giới đã vất vả, nhưng với nữ giới thì sự vất vả ấy dường như tăng lên gấp đôi. Thế nhưng các chị đã làm và đã vượt qua...
Ở chiến trường và tuyến đường Trường Sơn, không có thứ gì làm riêng cho nữ giới. Kể cả những câu mắng chửi, chị em cũng “được hưởng” như đàn ông. Ấy là những lần chở thương binh trên xe. Chị em đã cố gắng lái thật êm, thật nhẹ nhàng nhưng vì đường rừng gập ghềnh, lại nhiều hố bom nên xe bị xóc liên tục, khiến thương binh nằm trên xe đau đớn không chịu nổi, mắng tài xế. Tất nhiên chị Nấp và các nữ tài xế khác thương anh em nên nín nhịn mà đi, cố gắng lái cho êm, cho giảm xóc.
