Ký ức từ mái hiên nhà tranh

“Ký ức từ mái hiên nhà tranh” – chuyện người sinh năm 1970 kể lại

Tôi sinh năm 1970, khi chiến tranh đã bớt tiếng bom nhưng vẫn còn mùi khói súng lẩn trong gió. Tuổi thơ tôi lớn lên cùng những câu chuyện của cha mẹ, của những người hàng xóm từng qua chiến trường. Đến bây giờ, mỗi lần ngồi trước hiên nhà, nghe tiếng gió thổi qua hàng tre, tôi lại nhớ như in một kỷ niệm mà mình từng chứng kiến – và cũng từng mang theo suốt đời.

Hồi đó, trong xóm tôi có chú Hòa, hơn tôi gần 20 tuổi. Chú đi bộ đội năm 18 tuổi, trở về sau chiến thắng với một cánh tay không còn nguyên vẹn. Chú ít nói, ánh mắt lúc nào cũng xa xăm, nhưng rất thương bọn trẻ con chúng tôi.

Những chiều mùa hè, chú thường ngồi ở hiên nhà sửa lại cái đài cũ, tôi hay chạy qua nghe nhờ. Một lần, tôi thấy trong túi áo chú có một tấm khăn tay đã sờn, thêu chữ “H.T”.

Tôi hỏi:

– Khăn ai thêu đẹp thế chú?

Chú mỉm cười, nhìn trời rất lâu rồi mới đáp:

– Khăn của người giữ lời hứa… mà chú không kịp giữ.

Rồi chú kể.

Ngày chú đi, có một cô gái trong xóm tên Thu chạy theo đoàn quân xa, đưa vội cho chú tấm khăn ấy. Cô nói:

– Anh giữ lấy, mai mốt về trả lại em.

Chú cười, nói chiến tranh nhanh thôi, về nhất định trả.

Nhưng giữa chiến trường, lá thư cuối cùng chú gửi cho Thu không bao giờ đến nơi. Thu đợi chú suốt bốn năm. Đến khi nghe tin đơn vị chú bị vùi trong trận bom, cô đã khăn gói theo gia đình đi kinh tế mới, không để lại một dòng nào.

Chú sống, nhưng mất một cánh tay. Ngày trở về, chú đứng ở đầu làng, nhìn con đường nơi Thu từng chờ. Chỉ còn hàng duối già và bụi đường đỏ. Chú kể, lúc đó chú nhận ra có những thứ không phải cứ sống sót là giữ được.

Có lần tôi hỏi chú sao không đi tìm cô ấy. Chú xoa đầu tôi:

– Người ta không nỡ chờ mình thêm lần nữa đâu cháu ạ.

Nhiều năm sau, khi chú mất, người ta thấy tấm khăn tay vẫn được chú gấp ngay ngắn trong hộc tủ, vẫn chữ “H.T” nhạt màu theo thời gian.

Tôi – đứa trẻ năm ấy – bây giờ đã ngoài 50. Mỗi lần kể lại chuyện này cho con cháu nghe, tôi bảo:

“Thời hoa lửa không chỉ có bom đạn, mà còn có những lời hứa dở dang, những thương yêu không kịp nói. Người đi qua giai đoạn ấy… lòng ai cũng có một tấm khăn tay của riêng mình.”