KÝ ỨC VỀ CHIẾC TAY NẢI RÁCH

Trong trí nhớ của ông cụ giáo về hưu, những năm tháng hoạt động cách mạng trước 1945 không phải là những bài diễn văn hào hùng, mà là mùi khói bếp hòa lẫn mùi giấy mực cũ trong những căn hầm bí mật.

Năm ấy ông mới mười lăm tuổi, cái tuổi "ăn chưa no, lo chưa tới" nhưng đã là một giao liên lanh lẹ của tự vệ thành. Tài sản quý giá nhất của ông là một chiếc tay nải rách, bên trong đựng vài củ khoai lang luộc và những tập truyền đơn được cuộn tròn, giấu khéo léo trong ống tre giả làm gậy chống.

Có một ký ức cứ ám ảnh ông mãi. Đó là đêm rằm tháng Bảy năm 1945, ông được giao nhiệm vụ đưa một cán bộ cấp cao băng qua cánh đồng vắng để vào nội thành. Hai thầy trò đi trong im lặng, chỉ có tiếng côn trùng kêu rả rích và tiếng giày nện trên đất thịt.

Bất ngờ, từ phía đồn giặc, tiếng chó sủa rộ lên, ánh đèn pha quét loang loáng trên mặt nước ruộng. "Nằm xuống!" – người cán bộ thì thầm, ấn vai ông xuống bùn lầy. Cả hai nằm im phăng phắc, bùn ngập đến ngực, mùi cỏ dại và bùn tanh nồng nặc. Trong khoảnh khắc ấy, ông cảm nhận được bàn tay của người đồng chí nắm chặt lấy tay mình, hơi ấm ấy truyền cho ông một sự bình tĩnh lạ kỳ giữa ranh giới mong manh của sự sống và cái chết.

Khi toán tuần tra đi qua, người cán bộ khẽ nói: "Cháu sợ không?". Ông run cầm cập vì lạnh nhưng kiên định đáp: "Cháu không sợ chết, cháu chỉ sợ làm hỏng việc của các chú thôi". Người cán bộ mỉm cười, ánh mắt sáng quắc dưới ánh trăng mờ: "Khá lắm, chỉ vài ngày nữa thôi, đất nước này sẽ là của chúng ta".

Ký ức về bàn tay ấm áp và lời hứa về một ngày mai tự do ấy đã theo ông suốt cuộc đời. Chỉ một tháng sau, chính đôi bàn tay ấy đã cùng hàng vạn người khác giơ cao nắm đấm thề độc lập dưới nắng thu Ba Đình. Những vất vả, sợ hãi trong bóng tối năm nào đã trở thành hành trang vô giá, nhắc nhở ông về cái giá của hòa bình mà thế hệ ông đã đánh đổi bằng cả tuổi thanh xuân.