Ký ức về cuộc chiến bảo vệ biên giới Tây Nam và nghĩa tình với đất nước Campuchia.

Sau ngày đất nước thống nhất năm 1975, khi niềm vui hòa bình còn chưa kịp trọn vẹn, những người lính Việt Nam lại tiếp tục lên đường. Lần này, họ chiến đấu để bảo vệ biên giới Tây Nam của Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế cao cả: giúp Nhân dân Campuchia thoát khỏi thảm họa diệt chủng do chế độ Pôn Pốt gây ra.

Trong đội hình quân tình nguyện Việt Nam năm ấy, có rất nhiều người con của quê hương Minh Hải – vùng đất nay là Cà Mau và Bạc Liêu. Họ gác lại những ước mơ riêng, hy sinh tuổi trẻ, máu xương để góp phần đánh đổ chế độ diệt chủng tàn bạo, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và mang lại sự sống cho một dân tộc láng giềng đang đứng bên bờ diệt vong.

Những năm tháng biên giới rực lửa Gặp lại những người lính năm xưa, lắng nghe từng dòng hồi ức, mới hiểu hết chiều sâu nghĩa tình của người Việt Nam trong cuộc chiến ấy.

Đại tá Võ Hà Đô, nguyên cán bộ trinh sát Đại đội Trinh sát tỉnh Minh Hải, vẫn nhớ như in những mốc thời gian khốc liệt. Ông kể, chỉ năm ngày sau khi đất nước hoàn toàn giải phóng, lực lượng Pôn Pốt đã gây hấn, đánh Phú Quốc, chiếm đảo Thổ Chu và sát hại dã man hàng trăm người dân vô tội. Từ năm 1975 đến 1976, chúng liên tục xâm nhập, quấy phá các tỉnh biên giới Tây Nam như Tây Ninh, Đồng Tháp, An Giang.

Đến năm 1977, tình hình trở nên đặc biệt nghiêm trọng khi Pôn Pốt tăng cường lực lượng với hàng chục sư đoàn, mở các cuộc tấn công quy mô lớn vào lãnh thổ Việt Nam. Đỉnh điểm là vụ thảm sát hơn 3.000 người dân tại Ba Chúc (An Giang), gây nên nỗi kinh hoàng chưa từng có. Người dân buộc phải bỏ ruộng vườn, nhà cửa, chạy nạn trong tuyệt vọng. Đó là giai đoạn ác liệt nhất trên toàn tuyến biên giới Tây Nam, khi đồng bào và lực lượng bảo vệ biên giới phải chịu những tổn thất vô cùng nặng nề.

Trước tình hình đó, dù không mong muốn chiến tranh, Đảng và Nhà nước ta buộc phải sử dụng biện pháp quân sự để bảo vệ chủ quyền lãnh thổ và tính mạng Nhân dân. Lực lượng vũ trang các tỉnh, quân khu được điều động tăng cường bảo vệ biên giới. Bộ đội Minh Hải chính thức tham gia chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam từ tháng 5/1978, cao điểm là cuối năm 1978 với 11 tiểu đoàn tham chiến, trong đó ác liệt nhất là tháng 12/1978.

Vừa chiến đấu, vừa chở che cho dân mình, dân bạn Ông Ngô Quang Nhơn (Tư Đạo), nguyên Phó Chủ nhiệm Chính trị Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, người trực tiếp chiến đấu tại chiến trường Tây Nam, vẫn không giấu được niềm tự hào xen lẫn xúc động khi nhắc lại những ngày tháng ấy. Trận đánh ở Trà Phô là một trong những ký ức không thể quên, nơi bộ đội ta phải chiến đấu trong thế giằng co ác liệt, nhiều đồng đội đã anh dũng hy sinh. Sau những đợt phản kích quyết liệt, quân Pôn Pốt buộc phải rút lui, từ bỏ âm mưu biến Trà Phô thành bàn đạp đánh chiếm Hà Tiên.

Bước sang năm 1979, trước mức độ tàn bạo của chế độ diệt chủng, Trung ương và Bộ Quốc phòng quyết định mở cuộc tổng tiến công, không chỉ để bảo vệ biên giới mà còn để tiêu diệt tận gốc chế độ Pôn Pốt, cứu Nhân dân Campuchia khỏi thảm họa diệt chủng.

Đại tá Võ Hà Đô xúc động nhớ lại: người lính Việt Nam chưa kịp nghĩ đến hạnh phúc riêng đã lại phải cầm súng. Trên đất Campuchia, họ tận mắt chứng kiến cảnh người dân đói khát, tiều tụy, sống lay lắt sau hơn ba năm bị giam cầm, đàn áp. Dù bản thân bộ đội ta cũng thiếu thốn đủ bề, lương thực khan hiếm, thuốc men hạn chế, nhưng vẫn sẵn sàng sẻ chia từng bát cháo loãng, từng viên thuốc cho người dân Campuchia.

Có những người dân Campuchia lẩn trốn trong rừng sâu để tránh Pôn Pốt, khi được bộ đội Việt Nam tìm thấy thì đã kiệt sức, không còn đủ sức đi lại. Bộ đội phải dìu từng người ra khỏi rừng, nấu cháo cứu đói, chăm sóc đến khi họ hồi phục rồi mới chỉ đường cho trở về làng. Đi đến đâu, quân tình nguyện Việt Nam cũng làm nghĩa vụ quốc tế bằng sự vô tư, trong sáng, đúng như truyền thống nhân nghĩa của dân tộc.

Tình hữu nghị không phai theo năm tháng Bốn mươi lăm năm đã trôi qua kể từ ngày chiến thắng cuộc chiến bảo vệ biên giới Tây Nam và cùng Nhân dân Campuchia chấm dứt chế độ diệt chủng (7/1/1979), những người lính năm xưa nay đều đã ở tuổi xế chiều. Thế nhưng, tình cảm của họ dành cho đất nước và Nhân dân Campuchia vẫn còn nguyên vẹn.

Có người đã có dịp trở lại chiến trường xưa, thăm lại đồng đội, thăm lại những người dân Campuchia từng được họ cứu giúp. Có người chưa có điều kiện đi xa, nhưng vẫn dõi theo từng bước phát triển của đất nước bạn qua từng bản tin, từng dòng thời sự. Tất cả đều chung một mong mỏi: tình hữu nghị Việt Nam – Campuchia ngày càng bền chặt, lớn mạnh.

Như lời Đại tá Võ Hà Đô chia sẻ, vun đắp tình hữu nghị hai nước đã trở thành truyền thống và trách nhiệm của các thế hệ. Đó là thứ tình cảm đã được xây dựng bằng máu xương, bằng sự hy sinh thầm lặng của biết bao người lính. Trong thời bình, trách nhiệm ấy càng cần được gìn giữ, để hai dân tộc mãi gắn bó trong hòa bình, ổn định và phát triển.

Chung tâm nguyện ấy, ông Ngô Quang Nhơn khẳng định: giữ gìn tình hữu nghị với Campuchia cũng chính là góp phần bảo vệ Tổ quốc. Đó là mong muốn sâu xa của những người đã từng không tiếc tuổi xuân, máu xương vì độc lập, tự do và hạnh phúc của Nhân dân hai nước Việt Nam – Campuchia.