Ký ức về Đơn vị 76 đặc biệt và người anh hùng từng bị Pol Pot treo giải bằng vàng

Giữa những cánh rừng cao su bạt ngàn tại Đồng Xoài, Bình Phước, có một ngôi nhà cấp bốn giản dị, nơi cư ngụ của một người anh hùng thầm lặng – Thiếu tá Dương Đức Thùng. Ông là người dân tộc Nùng, sinh năm 1954 tại xã Quốc Toản, huyện Trà Lĩnh (nay thuộc huyện Trùng Khánh), tỉnh Cao Bằng. Cuộc đời ông là một bản hùng ca về lòng yêu nước, tinh thần quốc tế cao cả và sự khiêm nhường hiếm có của một "Bộ đội Cụ Hồ".

Năm 1971, chàng thanh niên Dương Đức Thùng nhập ngũ, ban đầu làm nhiệm vụ bốc xếp hàng hóa tại cửa khẩu Hữu Nghị. Đến đầu năm 1973, ông vào Nam chiến đấu trong biên chế Lữ đoàn Công binh 25 thuộc Quân đoàn 4. Ông đã có mặt trong những trận đánh ác liệt tại Xuân Lộc và căn cứ Sóng Thần, góp phần vào Đại thắng mùa Xuân năm 1975. Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục nhiệm vụ nguy hiểm là rà phá bom mìn tại sân bay Biên Hòa trước khi được điều động lên biên giới Tây Nam chiến đấu.

Tháng 1/1979, sau khi cùng đơn vị giải phóng Phnom Penh khỏi họa diệt chủng Pol Pot, Thượng sĩ Dương Đức Thùng được giao nhiệm vụ tại Đơn vị 76 – một lực lượng đặc biệt chuyên làm công tác vận động quần chúng và giúp bạn xây dựng chính quyền địa phương. Với vốn ngoại ngữ phong phú và khả năng gần gũi dân, ông nhanh chóng học tiếng Campuchia, cùng ăn, cùng ở, cùng làm với bà con tại xã Dei Edth, huyện Kien Svay. Ông không chỉ giúp dân bổ củi, cấy lúa mà còn chia sẻ từng bát cơm trong những ngày đói kém. Đặc biệt, nhờ kiến thức về thuốc nam từ quê hương Cao Bằng, ông đã cứu sống nhiều người dân bị rắn độc cắn hay chữa khỏi bệnh ghẻ ngứa cho cả xã, khiến bà con tin yêu gọi ông là "thầy thuốc" và nhận ông làm bố nuôi.

Sự hiện diện của ông trở thành nỗi khiếp sợ của quân Pol Pot, đến mức chúng treo giải 10 lạng vàng cho ai giết được ông. Tuy nhiên, với sự che chở của nhân dân và bản lĩnh của người lính, ông không chỉ an toàn mà còn cải trang bắt sống nhiều tên gián điệp, thu giữ nhiều vũ khí,. Tháng 1/1983, vì những thành tích đặc biệt xuất sắc, ông vinh dự được Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Khi lễ trao tặng diễn ra tại Hà Nội, ông vẫn đang lầm lũi dưới địa bàn tìm bắt gián điệp, đến nỗi đơn vị từng tưởng ông đã hy sinh.

Sau khi rời quân ngũ vào năm 1990 với quân hàm Thiếu tá, người anh hùng ấy trở về với đời thường tại Bình Phước, cùng vợ là bà Hoàng Thị Diệp khai hoang vùng đất trọc đầy hố bom, vỏ đạn. Ông sống giản dị đến mức suốt nhiều năm liền, hàng xóm và ngay cả các cấp chính quyền địa phương cũng không biết ông là Anh hùng. Chỉ đến năm 1997, khi các đồng đội cũ lặn lội đi tìm, sự thật về người anh hùng dân tộc Nùng mới được biết đến. Ngay cả khi được tỉnh ưu ái tặng đất mặt tiền, ông cũng từ chối để nhường cho những người khó khăn hơn, chọn ở lại mảnh vườn 6ha – nơi ông gìn giữ một góc rừng tái sinh để kỷ niệm những năm tháng "sống chết với rừng".

Câu chuyện về Anh hùng Dương Đức Thùng không chỉ là chuyện về những chiến công lẫy lừng, mà còn là bài học về sự hy sinh thầm lặng và lòng nhân ái xuyên biên giới. Đến nay, dù tuổi đã cao và sức khỏe giảm sút, ông vẫn giữ vững phẩm chất giản dị, sống giữa tình yêu thương của gia đình và sự kính trọng của đồng đội, nhân dân.