KÝ ỨC VỀ MẸ NGƯỜI MẸ TÚC THIỆN - Viết về Mẹ Việt Nam anh hùng Huỳnh Thị Đạm
Bà Ba Từ Thiện đó là tên gọi thân thương do bà con trong xóm đặt cho Mẹ Việt Nam anh hùng Huỳnh Thị Đạm, sinh năm 1925, mất năm 1995, ấp Hòa Thuận, xã Vĩnh Bình, huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre.
Xuất thân từ gia đình nghèo nhưng khi lập gia đình, Mẹ có phần may mắn hơn chị em cùng trang lứa thời bấy giờ, chồng Mẹ biết nghề hốt thuốc nên cuộc sống có phần khá hơn đôi chút. Chính vì làm nghề hốt thuốc nên chồng Mẹ quen rất nhiều người và nắm bắt được thông tin khắp nơi.
Vào những năm đầu kháng chiến, gia đình Mẹ là cơ sở nuôi chứa, tiếp tế cho nhiều cán bộ hoạt động cách mạng. Gia đình Mẹ lúc đó được bà con gần xa quý mến lắm, do gia đình có lòng hướng thiện, khi trị bệnh cho bá tánh, những trường hợp bệnh nhân nghèo không có tiền hốt thuốc thì gia đình Mẹ sẵn sàng (từ thiện) mặc dù có những vị thuốc phải ra tiệm thuốc bắc mua, cho nên bà con gọi là ông Ba, bà Ba Từ Thiện.
Nhờ làm nghề hốt thuốc nên ông Ba Đầm chồng Mẹ được tổ chức phân công hoạt động công khai, chuyên thu thập thông tin và cung cấp thuốc men cho cách mạng.
Sau Đồng khởi 1960, địch tổ chức nhiều cuộc càn quét, phong trào cách mạng ở một số xã có lúc bị lắng đọng, nhiều cơ sở cách mạng bị (lộ) nhiều cán bộ của ta bị bắt trong số đó có ông Ba Đầm.
Chồng Mẹ bị lính bắt đem ra Chi khu Chợ Lách tra khảo về tội tiếp tế cho Việt cộng. Không khai thác được gì ở chồng Mẹ, bọn tay sai của tên quận trưởng Nguyễn Tri Sơn áp giải chồng Mẹ về khám lớn Vĩnh Long tiếp tục giam cầm và tra khảo.
Lúc này, một mình Mẹ vừa làm dâu (vì còn ở chung, mẹ chồng già yếu) vừa lo cho ba đứa con (hai trai, một gái) vừa chạy lo thăm nuôi chồng ở khám lớn Vĩnh Long, gia đình túng thiếu quá nên Mẹ bấm bụng bán hết mấy công đất hương quả để lo lót "chuộc mạng" cho chồng về nhưng vẫn không đủ.
Thời may, lúc đó có tên Bảy Đen là cai ngục ở khám lớn Vĩnh Long, tên này bị bệnh trĩ nặng, chồng Mẹ biết nghề thuốc nên ra tay trị bệnh cho hắn. Bảy Đen đền ơn lại bằng cách chỉ đường lo lót để chồng Mẹ được tha về. Chồng Mẹ được tha về với tấm thân tàn, gia đình lâm vào cảnh nghèo đói, tài sản hết sạch, mọi gánh nặng trong gia đình đều do Mẹ gánh vác.
Cuối năm 1964, người con trai lớn của Mẹ là anh Trương Văn Trì, tham gia cách mạng sau đó thoát ly về đơn vị Đặc công Huyện đội Chợ Lách.
Sau chiến dịch Mậu Thân 1968, địch phản công mạnh, cuộc chiến càng khốc liệt hơn, mỗi lần đi thăm nuôi con là mỗi lần nguy hiểm, thậm chí là có thể mất mạng nhưng vì thương con Mẹ vẫn cố gắng đi thăm, lúc thì thang thuốc do chồng Mẹ hốt, lúc thì mấy trăm đồng do Mẹ mới bán được con gà hay con vịt, con heo dành dụm.
Sau lần thăm nuôi của Mẹ, ngày 12 tháng 7 năm 1968, trong một trận công đồn ở xã Hưng Khánh Trung, đơn vị đặc công của anh Hai Trì sau khi đã phá được hàng rào cho bộ đội ta tiến công, bọn lính trong đồn chống trả quyết liệt, anh Hai Trì đã anh dũng hy sinh, sau đó bộ đội ta chiếm được đồn.
Có hai đứa con trai nay đã mất một, lòng Mẹ nặng trĩu, gánh nặng gia đình càng đè nặng trên đôi vai gầy của Mẹ. Và cuối năm 1968, anh Trương Văn Khê con trai út của Mẹ xin thoát ly theo cách mạng. Hoàn cảnh gia đình Mẹ lúc này rất khổ, chồng Mẹ sức khỏe yếu đi nhiều do bị tù đày tra tấn, nay phải cố gắng tới lui hốt thuốc để phụ giúp gia đình, đồng thời nắm tin tức, liên lạc với cách mạng, nhưng mỗi bước đi đều bị lính dòm ngó, gia đình Mẹ luôn bị khám xét vì có con đi theo Việt cộng.
Vậy mà Mẹ vẫn tiếp tục tiễn con lên đường, ở nhà nuôi giấu cán bộ và tiếp tế thuốc men cho cách mạng.
Cuộc sống gia đình Mẹ ngày càng khó khăn, trong những năm 70, chính quyền Thiệu thực hiện chiến thuật người cày có ruộng để mỵ dân nhưng gia đình Mẹ không được nằm trong diện đó, vì bọn chúng cho rằng gia đình Mẹ là gia đình Việt cộng.
Ngày 18 tháng 01 năm 1972, Mẹ nhận được tin người con trai út, anh Trương Văn Khê hy sinh trong một trận chống càn với lính Sư đoàn 9 ngụy ở Vĩnh Long, với cấp hàm Thượng sĩ.
Hòa bình lập lại, hai người con trai của Mẹ không được đoàn tụ với gia đình, các anh đã vĩnh viễn ra đi vì đất nước. Ngày 25 tháng 3 năm 1985, gia đình Mẹ vinh dự được Nhà nước tặng: "Bảng Vàng Gia Đình Danh Dự" vì có công chống Mỹ cứu nước. Ngày 30 tháng 3 năm 2015, Mẹ được Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý "Bà Mẹ Việt Nam anh hùng" theo quyết định số 544/QĐ-CTN của Chủ tịch nước.
