KÝ ỨC VỀ MỘT NGƯỜI MẸ - Mẹ VNAH Đỗ Thị Thời
Chiến tranh đã qua đi ngót hơn một phần ba thế kỷ. Vết thương chiến tranh đã lành, nhà nhà được đoàn viên và hưởng trọn thanh bình. Lịch sử bước sang trang mới, quê hương ngày càng phát triển... Để có được điều đó, là cả sự hy sinh to lớn của biết bao người anh hùng trên chiến trận hoặc âm thầm lặng lẽ như các Bà Mẹ ở hậu phương. Trong số đó có Mẹ Việt Nam anh hùng Đỗ Thị Thời ở ấp Phụng Châu 1, xã Sơn Định.
Mẹ Đỗ Thị Thời sinh năm 1902, mất năm 1949. Nhắc về Mẹ, người con trai còn lại của Mẹ vẫn không quên: “Khi còn sống, Mẹ luôn biết dạy dỗ con cái về tình yêu quê hương đất nước và tinh thần lao động không ngại gian khổ...”. Chính vì vậy, trong những năm kháng chiến chống thực dân Pháp, dù đã có bảy mặt con, gia đình lại rất nghèo nhưng Mẹ vẫn luôn sát cánh cùng chồng là cơ sở cách mạng ở địa phương. Cả bốn người con trai của Mẹ, dù Mẹ không xúi bảo nhưng Mẹ đã đồng tình để cho các anh cùng tham gia cách mạng.
Ở nhà, một tay Mẹ vừa tần tảo chăm lo cuộc sống gia đình, vừa tham gia hội phụ nữ, vận động và ủng hộ kháng chiến. Thời bấy giờ, ruộng đất đều tập trung vào tay địa chủ, để có miếng cơm manh áo hàng ngày cho gia đình, Mẹ phải đi cấy mướn gặt thuê. Tuy vậy, Mẹ vẫn luôn hết lòng với anh em kháng chiến. Trong kháng chiến chín năm (1945 – 1954) và cả về sau này trong kháng chiến chống Mỹ, khi không còn Mẹ (còn cha), căn nhà của Mẹ luôn là điểm tin tưởng đi – về, hoạt động của nhiều đồng chí là cán bộ lãnh đạo kháng chiến các cấp huyện, xã. Năm 1949, Mẹ mất trong tình thương tiếc vô hạn của gia đình, bà con hàng xóm và nhiều đồng chí hoạt động cách mạng ở địa phương lúc bấy giờ.
Đi tiếp theo con đường của Mẹ, người con trai thứ hai của Mẹ là anh Đặng Văn Hình, tham gia cách mạng năm 1950. Anh là bí thư chi bộ xã rất nhiệt tình, năng nổ và dũng cảm. Suốt 10 năm lãnh đạo chi bộ xã Sơn Định, đã tập hợp được đông đảo lực lượng quần chúng nhân dân xã nhà tham gia kháng chiến nên rất được tập thể đảng viên chi bộ – kể cả Huyện ủy tin tưởng. Những năm 1955 – 1956, địch phản bội Hiệp định Giơ-ne-vơ, tìm bắt những người kháng chiến cũ, phong trào cách mạng huyện – xã nhà nói chung gặp rất nhiều khó khăn, vẫn được Huyện ủy tin tưởng anh phân công làm bí thư chi bộ xã Sơn Định để tập hợp lực lượng, xây dựng cơ sở, phát triển phong trào đấu tranh với địch. Nhưng không may, trong một lần bám về hoạt động thì bị địch phát hiện, bao vây bắn chết và dìm xác xuống kênh vào năm 1956.
Người con trai thứ sáu của Mẹ là anh Đặng Văn Nguyên, tham gia cách mạng từ năm 1950, đến kháng chiến chống Mỹ giữ chức vụ là xã đội trưởng. Năm 1968, trong một trận chống tàu Mỹ càn quét bắn phá ở cù lao Phú Đa xã Vĩnh Bình, anh bị thương ở đầu. Suốt thời gian dài là thương binh hạng nặng, do vết thương cũ tái phát, anh đã mất vào năm 1993.
Người con trai thứ bảy của Mẹ là anh Đặng Văn Nhung, tham gia lực lượng công an xung phong năm 1950, hy sinh năm 1953 ở tại quê nhà.
Ba người con của Mẹ lần lượt hy sinh vì độc lập, tự do cho quê hương đất nước. Mất mát ấy Mẹ không được chứng kiến bằng nỗi đau của người mẹ. Nhưng chắc rằng nơi suối vàng Mẹ vẫn vui vì đã gặp lại những đứa con của mình và chúng nó đã đi đúng theo con đường mà Mẹ đã đi.
Với công lao sinh thành dưỡng dục và sự hy sinh cao cả của những đứa con của Mẹ, ngày 2/9/2000, Chủ tịch nước đã ký quyết định truy tặng Mẹ danh hiệu: Bà Mẹ Việt Nam anh hùng, một danh hiệu cao quý nhất dành cho các Bà Mẹ Việt Nam.
