Ký ức về ngày toàn thắng

Hơn 50 năm sau ngày đất nước thống nhất, ký ức về thời khắc lịch sử 30 tháng 4 năm 1975 vẫn vẹn nguyên trong tâm trí ông Nguyễn Huy Hoàng, chiến sĩ truyền đạt mệnh lệnh của Trung đoàn 66, như một phần không thể tách rời của cuộc đời về giây phút khép lại chiến tranh và mở ra kỷ nguyên hòa bình, thống nhất cho dân tộc Việt Nam.

Lần theo những dấu chân của lịch sử ấy, chúng tôi tìm gặp cựu chiến binh Nguyễn Huy Hoàng tại căn nhà nhỏ ở Hoàng Mai, Hà Nội. Mái tóc đã bạc màu theo năm tháng, khác xa hình ảnh người lính trẻ trong bức ảnh ông đưa cho chúng tôi xem khi đang thực hiện nhiệm vụ áp giải Tổng thống Dương Văn Minh. Bàn tay ông khẽ run, cầm vào tấm ảnh cũ rồi lặng đi trong giây lát, ký ức về ngày 30 tháng 4 năm ấy dần hiện về trong lời kể của ông.

“Tôi là binh nhất, làm nhiệm vụ truyền đạt mệnh lệnh, đi bên cạnh để thông tin và bảo vệ thủ trưởng”, ông giới thiệu.

Ông Nguyễn Huy Hoàng (phải) cùng người đồng đội năm xưa tại Trung đoàn 66, Sư đoàn 304, Quân đoàn 2. (ảnh: Minh Trang)

Năm 1972, ông Nguyễn Huy Hoàng, chàng thanh niên lớn lên giữa lòng phố cổ Hà Nội, trúng tuyển vào Đại học Kiến trúc. Nhưng thay vì đến giảng đường, ông đã lựa chọn gác lại sách vở để khoác lên mình bộ quân phục, lên đường nhập ngũ theo tiếng gọi thiêng liêng của Tổ quốc

Sau đó, ông được biên chế về Đại đội 70, Tiểu đoàn 68, Trung đoàn 59 và tham gia huấn luyện tại Tân Lạc, Hòa Bình. Kết thúc giai đoạn huấn luyện, ông theo đơn vị hành quân vào chiến trường miền Nam, rồi tiếp tục được điều động về Đại đội 18, Trung đoàn 66, Sư đoàn 304. Từ đây, cuộc đời người lính của ông gắn liền với những trận đánh ác liệt, từ Thượng Đức cho đến chiến dịch giải phóng Đà Nẵng.

Tại Đà Nẵng, đơn vị thu được một chiếc xe Jeep của địch mang số hiệu 15770. Ban đầu, đó chỉ là phương tiện phục vụ tác chiến và hành quân, nhưng rồi lại theo chân đơn vị tiến thẳng vào Sài Gòn. Ít ai ngờ rằng, chính chiếc xe ấy về sau sẽ chở Tổng thống chính quyền Sài Gòn Dương Văn Minh đến Đài Phát thanh để đọc lời tuyên bố đầu hàng, khép lại một chương lịch sử đầy biến động.

Trong những ngày cuối tháng 4/1975, để chuẩn bị cho Chiến dịch Hồ Chí Minh, cả Trung đoàn sống trong một bầu không khí sôi sục, vừa hào hứng vừa trầm mặc. Ai cũng biết sắp tới trận đánh cuối cùng, trận đánh quyết định vận mệnh dân tộc. Mỗi người lính đều chuẩn bị tinh thần, viết thư gửi lại cho gia đình rồi gấp vội nhét trong túi áo quân phục và trở thành vật bất ly thân.

“Có người thêu tên lên áo, có người lặng lẽ khắc tên vào vỏ bi đông để nếu ngã xuống, gia đình còn biết mà nhận lại. Không ai nói ra, nhưng tất cả đều hiểu phía trước là lịch sử, là vinh quang, cũng có thể là hy sinh”, ông Hoàng xúc động nhớ lại.

Thời khắc làm nên lịch sử ngày toàn thắng

Ngày 26/4, Trung đoàn 66 chính thức nhận lệnh tham gia mũi thọc sâu trong Chiến dịch Hồ Chí Minh. Trong đội hình tiến công có cả các đơn vị tăng thiết giáp từ Lữ đoàn 203.

Mờ sáng ngày 30/4, Trung đoàn bắt đầu tiến theo hướng Xa lộ Biên Hòa - Sài Gòn, đi qua cầu Rạch Chiếc và cầu Sài Gòn. Tuy nhiên trên hướng tiến công, đơn vị của ông Hoàng gặp phải sự chống trả quyết liệt của địch khi tiến đến khu vực cầu Sài Gòn. Trận đánh diễn ra căng thẳng, ác liệt, nhưng nhờ sự phối hợp hỏa lực chặt chẽ cùng các mũi tiến công đồng loạt, quân ta dần làm chủ tình thế, buộc địch phải bỏ lại vũ khí và tháo chạy.

Ông Hoàng nhớ lại: “Lúc ấy, một xe tăng của ta bị bắn cháy và nhiều chiến sĩ đã hy sinh. Nhưng cũng tại đó, xe tăng của ta bắn cháy hai xe tăng địch. Chiếc Jeep của chúng tôi do đồng chí Vân lái phải lách qua đống xác xe tăng đang bốc cháy để vượt cầu, tiếp tục thẳng tiến vào trung tâm thành phố”.