Ký ức về ngoại

Mười tám năm đã trôi qua, vậy mà trong những giấc mơ chập chờn, tôi vẫn thấy mình trở về bên ngoại.

Ngày ấy, mẹ gửi tôi về ở với ngoại để tiện việc học hành. Nhà nghèo, cuộc sống chật vật, mẹ tất bật mưu sinh nên tôi lớn lên trong vòng tay yêu thương và sự chở che của ngoại. Những buổi trưa hè, sau giờ học, tôi thường ngồi bên hiên nhà nghe ngoại kể chuyện. Ngoại mê những bộ truyện Tàu như Tây Du Ký, Tam Quốc Diễn Nghĩa, Nhạc Phi Diễn Nghĩa, Thủy Hử… Dù chưa từng được đến trường, ngoại vẫn biết đọc nhờ những buổi học lỏm trong thời gian tham gia canh gác, liên lạc thời kháng chiến.

Cuộc sống của ngoại quanh năm gắn liền với khó nghèo. Bữa sáng nhiều khi chỉ là tô bánh canh chay đơn sơ, có lúc phải trộn thêm cơm nguội cho no lòng. Vậy mà tôi chưa bao giờ thấy ngoại than vãn hay bi quan. Trong ký ức của tôi, ngoại luôn hiện lên với dáng ngồi trầm ngâm trên chiếc võng trước hiên, ánh mắt hiền từ nhưng chất chứa biết bao suy tư.

Ngoại có chín người con. Ai cũng được ngoại cố gắng cho học hành đến nơi đến chốn. Chỉ riêng cậu Hai đã hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ trong những năm tháng chiến tranh ác liệt.

Mỗi lần kể về những năm tháng ấy, giọng ngoại lại chùng xuống. Quê hương nằm trong vùng chiến sự, địch liên tục càn quét, gom dân vào các khu tập trung. Ngoại vẫn quyết bám đất, bám làng để sản xuất nuôi con. Nhà nghèo, chỉ có vài mảnh ruộng, mấy công đất và ít hoa màu, nhưng đó là tất cả cơ nghiệp để nuôi đàn con khôn lớn.

Có lần, xe quân sự địch kéo về làng. Chúng ngang nhiên phá hoại hoa màu của người dân. Ngoại tức giận cầm cây rựa đứng chắn đường, quát lớn. Biết mình thế yếu, ngoại vẫn không lùi bước. Sau lần ấy, cái tên "ông già Nam gan lì" được nhiều người trong vùng nhắc đến với sự nể phục.

Lần khác, một đơn vị lính đi ngang ruộng dưa của gia đình. Chúng vô tư hái phá thành quả lao động của người dân. Ngoại lặng lẽ thu thập chứng cứ rồi làm đơn khiếu nại lên chính quyền địa phương. Nhiều người can ngăn vì sợ phiền phức, nhưng ngoại vẫn kiên quyết đòi lại lẽ phải.

Không ít lần, ngoại đứng giữa lằn ranh sinh tử. Có lần đang cấy ngoài đồng thì trận địa pháo bất ngờ nổ ra. Một toán lính nghi ngoại là người tiếp tế cho lực lượng cách mạng nên bắt giữ. May mắn thay, trong số họ có người từng quen biết và hiểu rõ hoàn cảnh của ngoại nên đã kịp thời giải thích, giúp ngoại thoát nạn.

Chiến tranh qua đi, cuộc sống dần bình yên hơn nhưng những nhọc nhằn của một đời người vẫn in hằn trên dáng hình gầy guộc của ngoại. Cả cuộc đời ngoại tảo tần, chắt chiu, hy sinh tất cả vì con cháu.

Những ngày cuối đời, ngoại không còn minh mẫn. Cơn xuất huyết não khiến ngoại nằm liệt giường nhiều ngày. Có những buổi sáng tỉnh táo hiếm hoi, ngoại chỉ khẽ thở dài: “Tiếc quá... tiếc quá...”. Đến bây giờ, tôi vẫn nghĩ đó là nỗi tiếc nuối của một đời người đã dành hết tuổi xuân cho gia đình, cho quê hương mà chưa kịp hưởng những tháng ngày an nhàn.

Ngoại đã đi xa, nhưng hình ảnh người nông dân chân chất, kiên cường giữa thời hoa lửa vẫn sống mãi trong ký ức tôi. Mỗi lần nhớ ngoại, tôi lại nhớ những buổi trưa ngồi bên hiên nhà nghe kể chuyện Tam Quốc, nhớ tiếng võng đưa kẽo kẹt và nhớ cả những bài học về lòng dũng cảm, sự kiên trì mà ngoại đã âm thầm truyền lại.

Nếu có thể gặp lại ngoại một lần nữa, tôi sẽ lại ngồi bên cạnh và đọc cho ngoại nghe những trang truyện ngày xưa, đọc mãi, đọc mãi như một lời tri ân muộn màng dành cho người tôi thương kính nhất.