KÝ ỨC VỀ NGƯỜI NỮ Y SĨ CHIẾN TRƯỜNG

1. DẪN NHẬP

Mỗi vùng đất trên dải đất hình chữ S đều lưu giữ những câu chuyện về một thời tuổi trẻ đã đi qua chiến tranh. Có những câu chuyện được ghi lại trong sách, trong những trang sử; cũng có những câu chuyện tồn tại qua ký ức của những người từng trực tiếp sống giữa bom đạn.

Trong quá trình tìm hiểu tư liệu về những con người đã cống hiến tuổi xuân cho đất nước, tôi đặc biệt xúc động trước câu chuyện về những nữ cán bộ y tế làm việc tại chiến trường miền Đông Nam Bộ. Họ không trực tiếp cầm súng trên tuyến đầu, nhưng mỗi ngày đều đứng trước ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết, tìm mọi cách cứu chữa thương binh trong điều kiện vô cùng thiếu thốn.

Từ câu chuyện được giới thiệu trong các tư liệu báo chí về nữ y sĩ Đặng Thị Vinh, tôi muốn ghi lại một lát cắt của “thời hoa lửa” – nơi tuổi trẻ, nghề nghiệp và tình đồng đội hòa vào nhau trong những năm tháng chiến tranh.

2. NHÂN CHỨNG LỊCH SỬ VÀ CÂU CHUYỆN “THỜI HOA LỬA”

Nhân vật được các tư liệu giới thiệu là bà Đặng Thị Vinh, sinh năm 1948, từng là nữ y sĩ phục vụ tại chiến trường miền Đông Nam Bộ. Năm 1968, khi tuổi đời còn rất trẻ, bà lên đường vào chiến trường. Công việc của một người làm công tác quân y là tiếp nhận, sơ cứu và chăm sóc thương binh trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt.

Điều khiến tôi ấn tượng không phải chỉ là những con số hay những mốc thời gian, mà là hình ảnh một người phụ nữ trẻ phải trưởng thành rất nhanh giữa hoàn cảnh khắc nghiệt. Thay vì một cuộc sống bình thường với những dự định riêng của tuổi đôi mươi, bà và những đồng đội của mình bước vào nơi mà mỗi ca cứu chữa đều có thể diễn ra trong tiếng bom, tiếng đạn và sự thiếu thốn thuốc men.

Trong những ký ức được thuật lại, các ca cứu chữa có khi diễn ra dưới hầm, giữa rừng sâu, với ánh sáng hạn chế và điều kiện y tế thiếu thốn. Người thầy thuốc phải tận dụng từng vật dụng có được, giữ bình tĩnh trước những vết thương nặng và chạy đua với thời gian để giữ lại sự sống cho đồng đội.

Tôi hình dung rằng, với những người làm quân y ngày ấy, nỗi sợ chắc chắn không phải không tồn tại. Nhưng trên chiến trường, trách nhiệm với người đang nằm trước mặt thường lớn hơn nỗi sợ của chính mình. Một thương binh cần được cứu chữa thì người thầy thuốc phải làm việc; một đồng đội còn cơ hội sống thì phải cố gắng đến cùng.

Với tôi, “thời hoa lửa” vì thế không chỉ được tạo nên bởi những trận đánh lớn. Nó còn được tạo nên từ những căn hầm nhỏ, những ca cứu thương trong đêm, những đôi bàn tay run vì mệt nhưng vẫn tiếp tục làm việc, và những người trẻ đặt sự sống của đồng đội lên trên sự an toàn của bản thân.

“Thanh xuân ở chiến trường có thể thiếu thốn và gian khổ,
nhưng tình đồng đội và trách nhiệm đã giúp những người trẻ vượt qua nỗi sợ.”

— Diễn ý từ các tư liệu về ký ức của nữ y sĩ Đặng Thị Vinh; không phải trích nguyên văn.

3. GIÁ TRỊ LỊCH SỬ VÀ Ý NGHĨA ĐỐI VỚI THẾ HỆ TRẺ

Câu chuyện về những nữ y sĩ chiến trường giúp tôi hiểu thêm một điều: lịch sử không chỉ được làm nên bởi những nhân vật xuất hiện trong các trận đánh, mà còn bởi rất nhiều con người âm thầm đứng phía sau để giữ cho sự sống tiếp tục.

Những người làm công tác quân y đã góp phần chăm sóc thương binh, duy trì lực lượng và chia sẻ với bộ đội những thời khắc khó khăn nhất. Đó là một dạng cống hiến lặng thầm, không phải lúc nào cũng được nhìn thấy đầy đủ khi chúng ta chỉ đọc những mốc lớn của lịch sử.

Đối với thế hệ trẻ hôm nay, câu chuyện ấy trước hết nhắc chúng ta biết trân trọng hòa bình. Cuộc sống bình thường – được học tập, làm việc, chăm sóc gia đình và theo đuổi ước mơ – là điều mà thế hệ trước đã phải đánh đổi rất nhiều mới có được.

Bên cạnh đó, câu chuyện còn gợi nhắc tinh thần trách nhiệm. Trong thời bình, chúng ta không phải đối mặt với chiến trường, nhưng vẫn có những “mặt trận” của công việc, cộng đồng và xã hội. Biết làm tốt phần việc của mình, biết quan tâm đến người khác và sẵn sàng đóng góp khi cộng đồng cần chính là một cách tiếp nối những giá trị tốt đẹp của thế hệ đi trước.

Tôi nghĩ rằng, tưởng nhớ lịch sử không nên chỉ dừng lại ở việc nhớ tên một nhân vật hay một sự kiện. Quan trọng hơn là hiểu được con người phía sau câu chuyện ấy đã sống như thế nào, đã lựa chọn điều gì và vì sao những ký ức ấy vẫn còn ý nghĩa với chúng ta hôm nay.

4. LỜI CỦA NGƯỜI SƯU TẦM

Là một người trẻ đang sống và làm việc trong thời bình, tôi cảm thấy mình may mắn khi được tiếp cận những câu chuyện như thế này. Mỗi câu chuyện là một nhịp cầu nối hiện tại với quá khứ, giúp người trẻ hiểu rằng đằng sau hai chữ “hòa bình” là biết bao tuổi xuân đã gửi lại nơi chiến trường.

Tôi mong rằng những câu chuyện về những người phụ nữ đã từng phục vụ ở chiến trường sẽ tiếp tục được kể lại bằng sự trân trọng và trung thực. Bởi khi ký ức được lưu giữ, những giá trị về lòng yêu nước, tình đồng đội, tinh thần trách nhiệm và sự hy sinh sẽ không bị thời gian làm phai mờ.

5. NGUỒN TÀI LIỆU VÀ GHI CHÚ

Bài viết được biên tập lại theo hướng diễn giải độc lập từ thông tin do người gửi cung cấp và các tư liệu tham khảo. Các đoạn mô tả, nhận xét và phần “Lời của người sưu tầm” là nội dung biên tập mới, không sao chép nguyên văn nguồn tham khảo.

Nguồn tham khảo do người gửi cung cấp: bài viết có tiêu đề “Ký ức thời hoa lửa của nữ y sĩ chiến trường”, được giới thiệu là đăng trên Cổng thông tin điện tử Hội Cựu chiến binh Việt Nam/Nguồn Người Lao Động. Đường dẫn được cung cấp: https://nguoilaodong.com.vn/ky-uc-thoi-hoa-lua-vh