Kỷ vật của Anh hùng, Liệt sĩ Nguyễn Đình Hoàng

Mỗi kỷ vật là một phần ký ức, mang tới cảm nhận sâu sắc về hình ảnh người chiến sĩ tình nguyện làm nghĩa vụ quốc tế cao cả tại chiến trường K (Campuchia). Tại Bảo tàng Quân khu 5 hiện đang trưng bày nhiều kỷ vật của Anh hùng, Liệt sỹ Nguyễn Đình Hoàng, nguyên Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 9, Trung đoàn 733, Sư đoàn 315 hy sinh trên nước bạn Campuchia.

Chân dung Anh hùng, liệt sỹ Nguyễn Đình Hoàng.

Nguyễn Đình Hoàng sinh năm 1959, quê ở Bình Phú, Tây Sơn, Nghĩa Bình (nay là tỉnh Bình Định). Theo gia đình lên định cư ở Đắk Lắk khi còn nhỏ. Từ nhân viên ngành bưu điện tỉnh, năm 1978, theo tiếng gọi của Tổ quốc, Nguyễn Đình Hoàng đã viết đơn bằng máu để lên đường nhập ngũ và sau đó qua chiến trường K (Campuchia).

Đơn xin tình nguyện của Anh hùng, liệt sỹ Nguyễn Đình Hoàng.

Trong lá đơn tình nguyện, anh khẳng định: “Trước cảnh đau thương tang tóc như vậy, bản thân tôi là người đoàn viên thanh niên không thể ngồi yên được nên tôi tự cắt tay lấy máu của mình, viết đơn kính gởi lên Ủy ban nhân dân tỉnh xin tình nguyện xung phong gia nhập lực lượng vũ trang để trực tiếp cầm súng đánh quân thù, trả thù cho đồng bào, đồng chí của mình”. Anh bày tỏ nguyện vọng tha thiết của bản thân, xông pha phát huy sức trẻ:

“Dân Đảng cần, thanh niên có

Việc gì khó có thanh niên đi đầu”

Lá thư anh Nguyễn Đình Hoàng gửi về nhà từ Cô-nhét/Campuchia ngày 30/12/1983.

Trong bức thư anh viết gửi về nhà năm 1983 thể hiện những điều thôi thúc anh xông pha vào nơi chiến trường: “Con đang làm nhiệm vụ quốc tế vẻ vang của người thanh niên, thật sự hiểu được những đau khổ, mất mát dưới chế độ diệt chủng mà người dân Campuchia chịu đựng. Bản thân con cũng đau khổ căm hờn chẳng khác gì họ, mà con chưa lần nào tâm sự cho ba má nghe. Ba lần sang đây, đã hai lần đơn vị con đổ máu. Đồng đội của con đã nằm lại trên đất này. Ba má, anh chị và các em hãy tự hào vì đã có người con, người em trai đi làm người lính tình nguyện…”.

Sáng ngời phẩm chất “Đội quân nhà Phật”

Đặt chân lên nước bạn - nơi thời điểm đó giống như một “công xã” hoang tàn đổ nát, một chiến trường rừng núi thời tiết khắc nghiệt (mùa khô nắng cháy da, mùa mưa lầy lội, ngày nắng nóng, đêm lạnh buốt), bản thân “tiếng thì chưa biết, phong tục tập quán chưa quen”, song anh và đồng đội luôn khắc phục khó khăn, quyết tâm hoàn thành bất cứ nhiệm vụ nào.

Bản báo cáo thành tích cá nhân của Anh hùng, liệt sỹ Nguyễn Đình Hoàng.

Trong Báo cáo thành tích cá nhân của mình, anh kể về một trận đánh vào tháng 12 năm 1985: “... 25 ngày đêm nằm phục vất vả, anh em chúng tôi phải chịu đựng cái nắng gay gắt của khu rừng khộp, ăn ngày 3 bữa cơm vắt, nước lại khó khăn, chỉ đảm bảo cho mỗi đồng chí từ 0,8 đến 1 lít trong ngày, 25 ngày không tắm không giặt nhưng tinh thần quyết tâm tiêu diệt Pôn Pốt, tìm Pôn Pốt mà đánh, tìm đường Pôn Pốt đi mà phục...”. Những dòng chữ mộc mạc, chưa được trau chuốt ấy khiến những người sinh ra và lớn lên trong hòa bình như tôi cảm nhận phần nào cái khốc liệt của chiến trường K. Xót xa và cảm phục những chiến sĩ tình nguyện vô cùng!

Xa quê hương, từ chỗ làm quen với cuộc sống mới, anh đã đồng cảm với nỗi đau của người dân Campuchia và coi nhân dân bạn như nhân dân mình. Anh tâm sự với ba má qua lá thư gửi về nhà từ Cô Nhek ngày 30 tháng 12 năm 1983: “Con xin phép được kể cho ba má nghe những chuyện mà con được tiếp xúc với nhân dân và bản thân con đã nhìn thấy được trong ba lần con sang đây, mà lần này con thực sự hiểu những đau khổ mất mát dưới chế độ diệt chủng đầy man rợ của bọn Pôn Pốt - Iêng xari đã gây ra cho nhân dân ở đây... người dân ở đây kể lại chỗ nào có Pôn Pốt - Iêng xari ở là chỗ đó có dân chết...”

Xa quê hương, anh cũng bước vào cuộc chiến đấu mới, một nghĩa vụ quốc tế không giống bất kỳ khuôn mẫu nào, bởi Quân tình nguyện Việt Nam vừa phải chiến đấu đập tan bè lũ Pôn Pốt vừa phải giúp nhân dân Campuchia thoát khỏi cuộc sống đói khát, cơ cực, bệnh tật... nên được nhân dân Campuchia gọi là “Đội quân nhà phật” Trung đoàn 733 khi ấy, ngoài việc bóc gỡ địch ngầm còn giúp dân hàng ngàn kilôgam thóc gạo, làm đường, làm cầu, vận động thanh niên gia nhập lực lượng vũ trang bạn... Nguyễn Đình Hoàng khi đó là Tiểu đoàn phó, anh cùng chiến sĩ của mình, gắn bó với khu vực đóng quân, làm tốt công tác giúp dân “...tắm cho trẻ em, hớt tóc cho nhân dân, vệ sinh hầm, đào hố nhảy cao, nhảy xa cho học sinh, thanh niên vui chơi, bảo vệ nhân dân thu hoạch lúa, phát động nhân dân rào làng chiến đấu...”.

Những việc làm trên của “đội quân nhà Phật” đã để lại cho nước bạn những ấn tượng tốt đẹp đối với đất nước Việt Nam. Trong dịp tết cổ truyền Chăn Thơ Mây, bà con dân tộc Khơ Me buộc chỉ cổ tay, té nước cầu phúc cho Quân tình nguyện Việt Nam với những tình cảm chân thật tự đáy lòng. Lòng tin cậy, sự cảm thông và tinh thần đoàn kết gắn bó giữa hai dân tộc Việt Nam - Campuchia ngày càng được củng cố.

Giấy Chứng nhận Danh hiệu Chiến sĩ Quyết thắng năm 1981, 1985.

Tình đồng đội

Dũng cảm, sáng tạo trong chiến đấu, với cuộc sống đời thường, Nguyễn Đình Hoàng xem đồng đội như là những người thân yêu ruột thịt của mình. Có lần anh dẫn một số chiến sĩ của mình đi trinh sát trước khi đưa phân đội sang tiêu diệt địch ở bên kia núi Pa Lang Sung, tạo bàn đạp cho đơn vị lớn tiến công lên Pa Lang Tia. Đường lên Pa Lang Sung hiểm trở, nhiều cây rậm, nhiều vách đá dựng đứng, và cũng rất nhiều mìn gài, mìn treo của địch. Vừa đi vừa dò gỡ mìn, vừa nối mắc thang dây qua các vách đá.

Gần nửa đêm, nhóm trinh sát mới lên tới đích. Cả nhóm còn đang thở phì phò thì phía trước, bốn, năm tiếng nổ vang lên. Anh Hoàng cho triển khai đội hình chiến đấu, rồi bò lên xem xét: Không phải địch phục kích mà bộ đội ta vấp phải mìn. Hỏi thăm mới hay, đó là một tổ trinh sát mặt trận, có 5 người, 4 bị thương nặng. Vừa nhận ra nhau, anh chiến sĩ bị thương nhẹ nhất đã xin nhờ Hoàng cứu giúp. Anh nói gắt: “Ơ hay nhỉ, đây là nhiệm vụ của đồng đội với nhau, chứ giúp gì”!

Với đồng đội ở Cục Chính trị Quân khu 5, những người luôn theo sát điển hình chiến đấu trong quân khu mình, thì Hoàng rất tình nghĩa. Các anh từng kể rằng: “Năm trước (1985), chiến sự ổn hơn, đơn vị cho Hoàng đi nghỉ phép hai tháng vì mấy năm trời liền Hoàng chưa nghỉ. Thời gian nhiều thế, song Hoàng chỉ về nhà 7 ngày, còn 53 ngày kia, anh đi thăm các gia đình chiến sĩ trong đại đội mình. Hoàng đi từ Đà Nẵng, Quy Nhơn rồi ra Thuận Hải. Có ít tiền tiết kiệm mấy năm trời, Hoàng tiêu sạch trong chuyến đi ấy. Bữa rẽ vào Phù Cát thăm gia đình Tuân - một chiến sĩ đã hy sinh, nhưng gia đình chưa biết tin, và Hoàng cũng chưa được phép tiết lộ. Thấy cậu em trai của Tuân kể rằng đã viết thư dặn Tuân mua cho một đôi dép tông (ngày ấy dép tông quý lắm), sao không thấy gửi về. Hoàng mở ba lô, lấy ra đôi dép tông - đôi dép Hoàng mua, cũng định làm quà cho đứa em trai mình, đưa ngay cho em trai người bạn chiến đấu đó, và nói vội vàng, giọng như người có lỗi: “Đây đây, dép của em đây, Tuân gửi cho em đấy. Tuân không kịp viết thư, chỉ dặn em ráng học và chăm giúp ba, giúp má!”

Tuổi 29 anh về với Đất mẹ

Đại tá Nguyễn Văn Thu - Chính ủy Lữ đoàn pháo binh 572 vẫn nhớ như in ngày Nguyễn Đình Hoàng hy sinh: “Khi Hoàng làm Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 9 thì tôi làm Phó tiểu đoàn trưởng chính trị. Lúc này, tôi về Stung Treng học Nghị quyết, còn Hoàng vừa từ Việt Nam nghỉ phép qua, cũng đang ở đây. Về lại Trung đoàn 733 đang đóng ở Krache, chiếc xe của Hoàng đã lọt trận địa phục kích của bọn Pôn Pốt. Chúng bắn quả AT trúng vào thùng xăng, nên hầu hết cán bộ, chiến sĩ trên xe hy sinh. Hôm đó là ngày 23 tháng 10 năm 1988. Cả Tiểu đoàn đã làm lễ truy điệu anh, biến căm thù thành hành động…”

Thương tiếc Nguyễn Đình Hoàng, đồng đội Nguyễn Long Cáng (sau là Trung tướng, nguyên Tư lệnh Quân khu 5) đã viết bài thơ “Khóc bạn”, trong đó có đoạn: “Súng đã nổ/ Mười năm còn nổ/ Viên đạn quân thù bắn mày/ Nhức nhối tim tao/ Thức cùng mày đêm nay/ Sáng mai tao luồn rừng truy quét/ Súng tao đạn đã lên nòng...”. Đó là ngày 23 tháng 10 năm 1988 (gần hai tháng sau ngày anh hy sinh, quân tình nguyện Việt Nam tại Campuchia rút quân về nước đợt 1).

Với những thành tích nổi bật trong chiến đấu gần 10 năm trên đất bạn Campuchia, Đại úy Nguyễn Đình Hoàng, người con ưu tú của Quân khu 5 đã được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vào ngày 3 tháng 12 năm 1989.

Gia tài anh để lại

Tháng 1 năm 2013, đoàn cán bộ sưu tầm của Bảo tàng Quân khu 5 do đồng chí Thân Ngọc Huệ phụ trách đã đến nhà và bày tỏ nguyện vọng sưu tầm hiện vật về Anh hùng, liệt sĩ Nguyễn Đình Hoàng. Không giấu được sự xúc động khi nhắc về người anh trai mình, em trai liệt sĩ chia sẻ: “Sau khi anh tôi hy sinh, gia đình nhận rất nhiều tình cảm của đơn vị anh Hoàng. Năm 1989, anh được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Vào ngày giỗ anh, cứ có điều kiện là các anh trong Tiểu đoàn lại đến nhà thắp hương cho anh. Gia đình còn khó khăn, đồng đội của anh đã giúp chúng tôi sửa chữa nhà cửa, hỗ trợ nuôi nấng cha mẹ già và các em còn nhỏ, tài trợ đi học nghề, xin việc khi ra trường. Gia đình biết ơn vô cùng và có lẽ anh Hoàng dưới suối vàng cũng yên lòng…”.

Trang đầu tiên của quyển vở ghi chép lớp cảm tình Đảng.

Gia đình đã tặng lại Bảo tàng Quân khu 5 nhiều hiện vật của Anh hùng, liệt sĩ Nguyễn Đình Hoàng. Tiêu biểu như: Cà mèn, bi đông, radio, bộ quân phục mùa đông, bộ quân hàm (cấp bậc đại úy), chiếc mũ kêpi, cặp công tác, quyển vở ghi chép lớp học cảm tình Đảng; tấm ảnh chân dung kích thước 6x9cm của Nguyễn Đình Hoàng chụp tại Đại hội Thi đua quyết thắng của Quân khu 5 năm 1986; hai giấy chứng nhận danh hiệu Chiến sĩ quyết thắng.

Đơn xin vào Đảng của Anh hùng, liệt sĩ Nguyễn Đình Hoàng.

Song có lẽ gây xúc động nhất chính là lá đơn tình nguyện, là những cánh thư gửi về quê nhà, là bản báo cáo thành tích cá nhân của anh. Mấy chục năm trôi qua, thời gian có thể làm nét chữ ngày càng mờ đi, làm cho giấy ố vàng nhưng con người anh - tuy bình dị mà rất đỗi cao quý vẫn được khắc họa rõ nét qua những kỷ vật đó.

Dù rất trân quý những di vật mà người anh trai để lại, nhưng với mong muốn được lan tỏa những giá trị tốt đẹp của anh Bộ đội Cụ Hồ và tinh thần chiến đấu dũng cảm, mưu trí của một thế hệ anh hùng, em trai của liệt sỹ đã trân trọng trao những kỷ vật thiêng liêng này cho Bảo tàng Quân khu 5.

Hiện vật về Anh hùng, liệt sĩ Nguyễn Đình Hoàng được trưng bày trang trọng và luôn thu hút đông đảo người xem. Những kỷ vật người lính vô giá như của anh Nguyễn Đình Hoàng vẫn tiếp tục được lưu giữ, phát huy những giá trị tinh thần cao quý và những bài học sống động về chủ nghĩa anh hùng cách mạng cho các thế hệ mai sauhọc tập, làm theo.