Kỷ vật của đồng chí Nguyễn Danh

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng kỷ niệm về những ngày đầu khơi đường, mở lối chi viện hậu cần chiến lược vẫn còn nguyên vẹn trong ký ức người chiến sỹ Trường Sơn năm xưa. Gặp ông tại tư gia vào một buổi chiều tháng 5/1990, biết chúng tôi là những cán bộ, nhân viên của Bảo tàng Hậu cần, ông rất vui vẻ chia sẻ ký ức trong những năm kháng chiến của mình và tặng kỷ vật cho Bảo tàng.Sau hồi trò chuyện, ông mở tủ lấy ra một chiếc áo bà ba nam đã bạc màu. Chiếc áo đó ông đã mặc cải trang trong những ngày đầu đi khơi đường, mở lối chi viện hậu cần chiến lược. Áo được may bằng vải sợi tổng hợp, nhuộm chàm, thân áo dài 65cm, rộng 62cm; cổ tròn; có 2 túi; chiếc cúc thứ 3 (từ trên xuống) không còn. Những chiếc cúc còn lại thuộc nhiều loại khác nhau. Chiếc áo đã rách nhiều chỗ. Đặc biệt, bên vai trái có một miếng vá chạy dọc từ phía trước ra phía sau, dài 24cm, rộng 2cm, hai bên có 2 vết rách nhỏ.Ông Danh kể, ông lên đường vào miền Nam hồi đầu mùa hè năm 1959, không có bạn bè hay người thân đưa tiễn (vì yêu cầu bí mật). Tới Vĩnh Linh, mỗi người được cấp một bộ quần áo bà ba, một đôi dép cao su, một tấm vải nilon để che mưa. Tất cả giấy tờ, mọi đồ dùng, vật dụng phải xóa hết dấu vết. (Đèn pin thì đem gò lại làm cho mất đi 2 chữ Rạng Đông; thuốc lá phải cắt bỏ chữ rồi bọc vào túi nilon; quân phục đều được giặt sạch, ghi tên người, đơn vị rồi giao nộp vào kho...). Từ Vĩnh Linh, ông cùng đồng đội đều mặc quần áo bà ba, dấu vết bộ đội chính quy bị xóa sạch.Trường Sơn lúc ấy hoang vu, đầy thú dữ. Mùa mưa lũ dữ từ phía Tây đổ xuống. Các dòng suối đột ngột phình ra thành lũ chia cắt núi rừng. Hành quân nhiều ngày, bộ quần áo bà ba cũng không kịp khô. Lúc nghỉ ngơi, bộ đội tranh thủ giặt áo phơi trên cành cây rừng. Áo bà ba của Đại tá Nguyễn Danh. Ảnh Bảo tàng HC.Sáu ngày đầu, Tiểu đoàn 301 có nhiệm vụ vận chuyển gạo, muối, mỡ heo đến các trạm. Đường dài, có ngày anh em phải đi 30km, cứ đi 120 phút thì nghỉ 15-20 phút. Thức ăn chỉ có cơm nắm với ruốc, thỉnh thoảng kiếm được rau rừng, đem nấu canh ăn cho đỡ xót ruột. Ban đêm, những khi trời lạnh, chiếc áo bà ba không đủ ấm, phải gom lá rừng lại làm đệm rồi trải bạt lên để ngủ cho đỡ lạnh. Khi đi ngang qua đoạn Chăng Hin - Voi Mẹp thì mọi người đã quá mệt, có người kiệt sức. Một người trong đội có sáng kiến chặt cây tre đực làm gậy chống khi leo dốc. Lúc giải lao, cây gậy là vật chống đỡ chiếc gùi phía sau lưng. Lúc lội qua suối, cây gậy dò chỗ nước nông, sâu. Lúc dừng lại nghỉ ngơi, tắm rửa, cây gậy được gác lên làm chỗ phơi quần áo…Mỗi ngày Tiểu đoàn 301 phải đưa được 18 gùi hàng từ trạm 1 vào trạm 2, trong đó 15 gùi được gói kín, bên ngoài chỉ ghi mật hiệu. Mùa khô ráo còn đỡ; đêm, anh em gom lá cây làm thành một cái ổ rồi vào đó ngủ, ban ngày lại tãi ổ ra như cũ để xóa dấu vết. Nhưng khổ nhất là vào mùa mưa, có đêm phải mặc nguyên cả quần áo ướt, trùm kín nilon, ngồi dựa vào gốc cây ngủ vạ ngủ vật.Sau 17 tháng vận chuyển chỉ bằng sức người, với 2 bộ quần áo bà ba, một chiếc gậy “Trường Sơn”, những người chiến sỹ “chân đồng vai sắt” của Tiểu đoàn 301 đã vận chuyển 355,5 tấn vũ khí, 71 tấn quân dụng vào chiến trường. Tính trung bình mỗi ngày họ mang vác 900kg vũ khí, dù gian khổ, hi sinh vẫn không nản; tất cả vì độc lập tự do của Tổ quốc.Hơn 50 năm đã trôi qua kể từ ngày Đại tá Nguyễn Danh cùng với đồng đội lên đường làm nhiệm vụ mở đường mòn xuyên Trường Sơn để chi viện sức người, sức của cho chiến trường miền Nam. Chiếc áo bà ba ông đã mặc từ những buổi đầu tiên, nay vẫn được ông nâng niu, gìn giữ. Đó là kỷ vật về “một thời hoa lửa” của ông trong những năm tháng chiến đấu, phục vụ chiến đấu ở Trường Sơn. Nhận kỷ vật đó từ tay Đại tá Nguyễn Danh, các cán bộ, chiến sĩ Bảo tàng Hậu cần chúng tôi hứa sẽ gìn giữ, bảo quản thật cẩn thận để tham gia vào công tác giáo dục lịch sử, truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ, nhất là về những đóng góp của bộ đội Trường Sơn, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến vào cuộc chi viện cho chiến trường miền Nam, vào trang sử oanh liệt của dân tộc ta./.Nguyễn Thị Thuận (Bảo tàng Hậu cần