Kỷ vật kể chuyện

Bảo tàng Chiến sĩ cách mạng bị địch bắt tù đày được chia thành các khu vực: Đền thờ Bác Hồ cùng các liệt sĩ đã hy sinh ở nhà tù Phú Quốc và các chiến trường; khu lưu giữ bút tích của Bác Hồ; khu trưng bày vật dụng và nhiều bức ảnh tư liệu về chiến tranh chống đế quốc Mỹ; khu trưng bày hình ảnh mô hình về các thủ đoạn tra tấn và chứng tích về tội ác của giặc; khu giới thiệu tấm gương kiên trung của chiến sĩ cách mạng và kỷ vật của những đảng viên trong nhà tù Phú Quốc; khu trưng bày hiện vật của các thương bệnh binh và gia đình liệt sĩ trong cả nước…

Để làm nên sự thành công của bảo tàng, ngoài giám đốc Lâm Văn Bảng còn có hai phó giám đốc là cựu chiến binh Kiều Văn Uỵch, cựu chiến binh Nguyễn Tiến Mộc cùng 25 tình nguyện viên. Ông Kiều Văn Uỵch, chia sẻ: “Mỗi hiện vật, kỷ vật được trưng bày, lưu trữ tại bảo tàng hiện nay tuy nhỏ bé nhưng chứa đựng những ký ức, câu chuyện sống động, bi hùng về ngày tháng tù đày gian khổ nhưng kiên cường, bất khuất của các chiến sĩ cách mạng”.

Dẫn khách vào phòng trưng bày, ông Uỵch giới thiệu về lá cờ Tổ quốc nhuộm máu của ông Nguyễn Thế Nghĩa - một cựu chiến binh ở Bắc Giang hiến tặng cho bảo tàng. Khi trao tặng lá cờ này, ông Nghĩa rưng rưng, dặn ông Bảng: Đây là sinh mạng chính trị cả đời của tôi, tôi giữ gìn lá cờ này như mạng sống của mình…

Những chiếc thùng phuy nhỏ, chỉ vừa một người ngồi, được đặt trong không gian trưng bày cũng gây ấn tượng mạnh với khách tham quan. Để tăng thêm mức độ tra tấn, cai tù thường dùng búa gõ trên đỉnh thùng phuy cho tới khi chiến sĩ đinh tai nhức óc, trào máu mắt, máu miệng… Rồi đến chuồng cọp đầy dây thép gai nhốt các chiến sĩ hay căn hầm chật hẹp đến nỗi tù nhân chỉ có thể ghé nghiêng người...

Ở phòng trưng bày số 7, các hiện vật còn “kể” về những gương sáng của chiến sĩ cách mạng kiên trung trong lao tù, như: Ông Trương Bá Ngãi (xã Phú Túc, Phú Xuyên), bị địch dùng vồ đập vào đầu, lấy gậy đánh gãy tay rồi cai ngục thay nhau giẫm giày đinh lên ngực cho tới lúc hy sinh; ông Trần Văn Viêm (xã Hồng Minh, Phú Xuyên) đã tổ chức cho 30 chiến sĩ cách mạng vượt ngục, bị địch bắt tra tấn sống đi chết lại vẫn không khai bất cứ điều gì, chúng liền buộc ông vào xe kéo lê trên đất cho đến chết; ông Vũ Văn Kim ở Thuận Thành (Bắc Ninh) tự mổ bụng mình để đấu tranh với giặc. Còn biết bao tấm gương anh dũng khác bị giam ở “chuồng cọp”, hầm tối đã tuyệt thực hàng tuần lễ để đấu tranh, thậm chí sẵn sàng tự thiêu để phản đối chế độ nhà tù hà khắc, khiến cho bọn chúa đảo, lính cai ngục nhiều phen khiếp vía.

Một trong những thành viên tích cực của bảo tàng là cựu chiến binh Nguyễn Đình Quốc, hiện cư trú tại quận Hoàng Mai, tuy đã ở tuổi 85 nhưng sáng nào cũng bắt xe buýt về bảo tàng làm việc, đến tối lại bắt xe về nhà. Ông Quốc nhập ngũ tháng 2/1964 và trở thành thuyền phó đoàn tàu không số, bị địch bắt vào tháng 11/1970 tại Bến Tre, sau đó bị đưa vào giam giữ tại nhà lao Phú Quốc hơn hai năm. Cuộc đời có nhiều bước thăng trầm, nhưng ông tự nhủ mình vẫn còn may mắn, sau bao gian khổ vẫn được trở về với gia đình. Năm 2014, ông về “công tác” cùng đồng đội trong vai trò hướng dẫn viên. Ông Quốc tâm sự: “Rất nhiều người đến đây với tấm lòng khao khát muốn nhớ lại, muốn tìm chút hình hài của chồng, vợ con họ đã hy sinh nơi chiến trường. Đây có lẽ là điểm tựa tinh thần để những thân nhân liệt sĩ, nhất là những người không tìm thấy hài cốt liệt sĩ có thể được an ủi phần nào”, ông Quốc giãi bày.