"LÁ CHẮN THÉP" CỦA NHỮNG NGÔI NHÀ SÀN CHĂM

Dọc theo những nhánh sông đầu nguồn ở An Phú, các ngôi làng của đồng bào Chăm Islam luôn hiện lên với vẻ đẹp thanh bình của những thánh đường mái vòm trắng và những ngôi nhà sàn gỗ cao ráo, cổ kính. Trong những năm tháng chiến tranh, nơi đây không chỉ là không gian gìn giữ đức tin, mà còn là những "pháo đài lòng dân" vững chắc. Ông Mohamad (người địa phương thường gọi theo họ là ông Châu), một bô lão đáng kính trong làng, mỗi khi nhìn những khung dệt thổ cẩm bên hiên nhà lại bùi ngùi nhớ về một thời làm "lá chắn thép" chở che cho cách mạng.

Thời kháng chiến, quân địch thường xuyên mở các cuộc càn quét vào làng Chăm vì nghi ngờ có cán bộ miền xuôi trú ẩn. Đặc trưng của nhà sàn Chăm là khoảng không dưới sàn rất cao, thoáng đãng, thường là nơi các mẹ, các chị ngồi dệt vải hoặc nuôi gia súc, hoàn toàn trống trải và không có góc khuất. Để tạo nơi trú ẩn an toàn cho cán bộ, ông Châu cùng các thanh niên yêu nước trong làng đã nghĩ ra một kế sách vô cùng độc đáo ngay trên sàn nhà: cải tiến những bồ chứa lúa khổng lồ.

Bồ lúa của người Chăm vốn được đan bằng tre nứa rất dày và cao lớn. Ông Châu đã khéo léo thiết kế một cấu trúc "ngụy trang kép": bên ngoài vẫn là một bồ lúa đầy ắp, nhưng ở giữa lại là một lõi gỗ rỗng, thông thẳng xuống một lối thoát hiểm nhỏ ẩn dưới sàn nhà. Khi có động, cán bộ chỉ cần nấp vào lõi bồ lúa hoặc theo lối đó rút nhanh ra bờ kênh rậm rạp phía sau.

Trận thử thách nghẹt thở nhất diễn ra vào một buổi trưa năm 1973. Một toán lính ngụy khét tiếng hung hãn bất ngờ ập vào làng. Tiếng giày đinh nện rầm rập lên các bậc thang gỗ. Lúc ấy, dưới bồ lúa nhà ông Châu đang có hai cán bộ đặc khu lánh nạn.

Do không thông thạo ngôn ngữ và phong tục bản địa, tên chỉ huy ngụy lớn tiếng quát tháo, bắt ông Châu phải đứng ra làm phiên dịch để tra khảo dân làng bằng tiếng Chăm. Giữa muôn vàn họng súng đang chĩa vào ngực, ông Châu vẫn giữ khuôn mặt bình thản, đôi mắt sâu thẳm không một chút gợn sóng.

Tên chỉ huy hỏi: "Mày hỏi tụi nó coi có thấy mấy thằng Việt Cộng vừa chạy qua hướng này không? Đứa nào chứa chấp tao bắn nát đầu!".

Ông Châu quay sang nhìn dân làng, dõng dạc nói bằng tiếng Chăm với ngữ điệu hoàn toàn khác: "Anh em chú ý, kéo dài thời gian ra. Hãy bảo là có thấy mấy người mặc đồ đen chạy ngược về phía đồn của chúng ở ngã ba sông" (tiếng Chăm: Hay tai, bôm klaoh jien pak nầy, bôm dôm thun lơ gah klau ô dâng...).

Dân làng lập tức hiểu ý, đồng loạt nhao nhao phân trần, chỉ tay về hướng ngược lại để đánh lạc hướng. Trong lúc ông Châu vừa bình tĩnh dịch lại "sai hướng" cho tên chỉ huy, vừa mời chúng uống nước, giải thích về phong tục tôn nghiêm của thánh đường để kéo dài thời gian, thì ở phía sau bồ lúa, hai người cán bộ đã kịp thời rút lui an toàn ra chiếc xuồng ba lá ngụy trang dưới rặng bần ven kênh.

Khi toán lính nhận ra bị lừa và tức tối bỏ đi, ông Châu mới thở phào nhẹ nhõm, khẽ vuốt chòm râu bạc. Đối với ông, việc bảo vệ những người chiến sĩ cách mạng cũng thiêng liêng như việc bảo vệ làng xóm và đức tin của mình.

Chiến tranh lùi xa, những bồ lúa ngụy trang năm xưa giờ đã trở thành kỷ niệm của một thời oanh liệt. Nhưng câu chuyện về người đàn ông Chăm Islam dùng chính tiếng mẹ đẻ làm vũ khí cứu cán bộ vẫn mãi là minh chứng rực rỡ cho tình đoàn kết Kinh - Chăm, một nét son chói lọi trên mảnh đất biên thùy An Giang.