"Lá cờ đầu" cắm trên đỉnh đồi Him Lam
Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân (LLVTND) Trần Can (1931 – 1954) là biểu tượng bất tử cho tinh thần dũng cảm, chí khí quật cường và sự hy sinh lẫm liệt của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Sinh ra tại xã Sơn Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An, ông nhập ngũ năm 1951, trưởng thành từ chiến sĩ bộ binh lên Đại đội phó thuộc Trung đoàn 130, Đại đoàn 312 (Đại đoàn Chiến Thắng). Tên tuổi của ông gắn liền với chuỗi chiến công đột phá trong Chiến dịch Tây Bắc và trận cắm cờ lịch sử trên cứ điểm Him Lam mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ.
Rèn luyện bản lĩnh qua Chiến dịch Tây Bắc (1952)
Trận tiến công đồn Bản Mới: Ngay trong trận đánh đầu tiên tham gia tác chiến quy mô lớn, khi tiểu đội trưởng bị thương, Trần Can đã chủ động thay thế chỉ huy tiểu đội. Dưới làn đạn xới tung mặt đất của quân Pháp, ông dũng cảm ôm bộc phá bò áp sát tiền duyên, giật nổ phá tan lô kố chính, tạo cửa mở quyết định cho toàn đơn vị tràn lên làm chủ căn cứ.
Trận đánh điểm cao 507: Trần Can nổi tiếng với lối đánh áp sát táo bạo. Khi bị hỏa lực địch chặn đứng, ông kiên trì lợi dụng các địa hình che đỡ, bò vòng phía sau vị trí phòng ngự đối phương, dùng lựu đạn tiêu diệt hỏa điểm đại liên, chi viện đắc lực cho bộ binh chiếm lĩnh điểm cao.
Dấu ấn bất tử tại Chiến dịch Điện Biên Phủ (1954)
Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, Trần Can đảm nhiệm vị trí Đại đội phó Đại đội 50, Tiểu đoàn 130, Trung đoàn 130, Đại đoàn 312. Ông cùng đơn vị chịu trách nhiệm ở những hướng tiến công then chốt nhất của chiến dịch.
Trận mở màn Him Lam (13/3/1954): Trung tâm phòng ngự Him Lam là "cánh cửa thép" bảo vệ tập đoàn cứ điểm Mường Thanh. 17 giờ 05 phút ngày 13/3/1954, pháo binh ta phát hỏa. Đại đội của Trần Can nhận nhiệm vụ đánh chiếm cứ điểm số 3.
Khi hàng rào dây thép gai cuối cùng bị đánh sập, Trần Can dẫn đầu tiểu đội mũi nhọn vươn lên đột phá. Mặc cho hỏa lực địch dội ra dữ dội, ông dũng cảm ôm lá cờ "Quyết chiến Quyết thắng" lao lên đỉnh đồi, cắm cờ trên trung tâm chỉ huy cứ điểm Him Lam lúc 22 giờ 30 phút, báo hiệu trận đánh mở màn chiến dịch thắng lợi hoàn toàn.
Cuộc chiến giằng co tại điểm cao 507 (tháng 5/1954): Đầu tháng 5/1954, đợt tiến công thứ ba của chiến dịch bước vào giai đoạn quyết định. Đại đội của Trần Can nhận lệnh đánh chiếm điểm cao 507 – một vị trí khống chế trực tiếp cầu Mường Thanh.
Đêm ngày 6/5/1954, Trần Can chỉ huy đại đội dũng mãnh tiến công, đánh chiếm được một phần giao thông hào của địch. Quân Pháp tập trung hỏa lực pháo binh và liên tục mở 4 đợt phản kích điên cuồng nhằm chiếm lại trận địa.
Dưới sự chỉ huy kiên cường của ông, đơn vị đã bẻ gãy từng đợt tiến công của đối phương. Rạng sáng ngày 7/5/1954, trong đợt phản kích cuối cùng của địch, Trần Can đã anh dũng hy sinh ngay trên cừ hầm điểm cao 507, chỉ vài giờ trước khi toàn bộ tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ đầu hàng.
Sự ghi nhận của Đảng và Nhà nước
Trần Can hy sinh khi tuổi đời mới 23, để lại tấm gương sáng ngời về tinh thần xả thân vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Tinh thần "chiếm lấy điểm cao, cắm cờ chiến thắng" của ông đã trở thành nguồn động lực cổ vũ toàn chiến trường tiến lên giành đại thắng.
Ngày 12/12/1953, ông đã được tặng thưởng Huân chương Chiến công hạng Nhất.
Ngày 7/5/1956, liệt sĩ Trần Can vinh dự được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân và Huân chương Quân công hạng Nhì.
Tên của Anh hùng Trần Can hiện được trân trọng đặt cho nhiều tuyến đường và trường học tại các thành phố lớn trên cả nước, mãi mãi là niềm tự hào của thế hệ trẻ Việt Nam.
