"Lá cờ đầu" du kích và biểu tượng bất khuất trên chiến trường Đường 18
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Mạc Thị Bưởi (1927–1951, quê ở xã Nam Tân, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương) là một trong những nữ anh hùng liệt sĩ tiêu biểu nhất của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Trưởng thành từ một cô gái nông dân nghèo, bà sớm giác ngộ cách mạng và trở thành Cán bộ Phụ nữ, Nữ tình báo kiêm Đội trưởng Đội Du kích xã Nam Tân. Tên tuổi của bà gắn liền với các hoạt động diệt ác phá kìm, xây dựng cơ sở du kích bí mật và phục vụ đắc lực cho các chiến dịch lớn của Quân đội nhân dân Việt Nam tại vùng đồng bằng và trung du Bắc Bộ.
Những cống hiến kiên cường và chiến công trong Chiến dịch Đường 18 (1951)
Xây dựng "làng chiến đấu" giữa lòng địch hậu: Từ năm 1947 đến 1950, khi thực dân Pháp lập nhiều đồn bốt tàn phá vùng tự do, Mạc Thị Bưởi đã kiên trì bám dân, bám đất. Bà mưu trí xây dựng hệ thống hầm bí mật, tổ chức lực lượng du kích nữ, vận động nhân dân không hợp tác với giặc và trực tiếp chỉ huy nhiều trận diệt ác, trừ gian, khiến bọn tay sai khét tiếng phải kiêng sợ.
Chuẩn bị và phục vụ Chiến dịch Đường 18 (Chiến dịch Trần Hưng Đạo - Đầu năm 1951): Trong đợt Bộ Tổng Lệnh mở Chiến dịch Đường 18 nhằm đánh phá tuyến phòng thủ của Pháp ở vùng trung du và đồng bằng Bắc Bộ, Nam Sách là địa bàn hành lang vận chuyển lương thực và vũ khí quan trọng.
Trinh sát nắm tình hình địch: Mạc Thị Bưởi không ngại nguy hiểm, giả dạng người đi chợ để áp sát các đồn bốt Pháp dọc tuyến Đường 18, thu thập chính xác các thông tin về quy luật tuần tra, vị trí đặt hỏa điểm, cung cấp bản đồ chi tiết cho bộ đội chủ lực.
Tổ chức tiếp tế lương thực: Giữa làn mưa đạn và các đợt càn quét dày đặc của địch, bà đã chỉ huy đội du kích vận động nhân dân quyên góp, cất giấu và vận chuyển hàng chục tấn gạo vượt qua sông Kinh Thầy an toàn để tiếp tế cho Trung đoàn 64 (Đại đoàn 320) và các đơn vị chủ lực tham gia chiến dịch.
Khí tiết lẫm liệt của người nữ chiến sĩ cách mạng
Tháng 4 năm 1951, trong một chuyến vận động cán bộ và chuyển tài liệu bí mật, Mạc Thị Bưởi không may bị địch phục kích và bắt giữ tại đồn Bến Bình.
Biết bà là cán bộ nòng cốt của phong trào du kích địa phương, thực dân Pháp và bọn tay sai đã dùng mọi thủ đoạn tra tấn dã man, từ đòn h Roi, kẹp điện đến dọa giết. Tuy nhiên, trước những trận đòn roi hiểm độc, bà vẫn một mực giữ vững khí tiết cách mạng, kiên quyết không khai báo bất kỳ cơ sở hay vị trí giấu lương thực của ta. Ngày 23 tháng 4 năm 1951, không thể khuất phục được người nữ du kích kiên trung, kẻ thù đã hèn nhát tàn sát bà khi bà mới tròn 24 tuổi.
Sự ghi nhận và danh hiệu cao quý
Sự hy sinh anh dũng của Mạc Thị Bưởi đã trở thành ngọn đuốc thôi thúc quân và dân Hải Dương đẩy mạnh phong trào du kích chiến tranh, góp phần vào những thắng lợi tiếp theo trên mặt trận Đường 18.
Nhằm ghi nhận những cống hiến và tấm gương hy sinh đặc biệt xuất sắc, ngày 31 tháng 8 năm 1955, Mạc Thị Bưởi đã được Chủ tịch Hồ Chí Minh ký quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (Anh hùng Quân đội) cùng Huân chương Quân công hạng Ba. Bà là một trong những nữ anh hùng đầu tiên của Lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam.
Trang sử "thời hoa lửa" của Anh hùng Mạc Thị Bưởi là minh chứng ngời sáng cho chí khí quật cường "Sống dũng cảm, chết vẻ vang" của người phụ nữ Việt Nam trong sự nghiệp giải phóng dân tộc.
