Lá Cờ Không Hạ Xuống

Có một lần, khi đứng trước một di tích lịch sử ở Quảng Ngãi, tôi đã tự hỏi:

“Nếu được quay trở lại hơn một trăm năm trước, tôi sẽ nhìn thấy điều gì?”

Có lẽ tôi sẽ nhìn thấy một vùng quê yên bình với những cánh đồng, những con đường làng và những người dân cần cù. Nhưng tôi cũng sẽ nhìn thấy một đất nước đang đứng trước một biến cố lớn: thực dân Pháp bắt đầu xâm lược Việt Nam.

Và trong những năm tháng ấy, từ vùng đất Quảng Ngãi đã xuất hiện một người mà mỗi lần nhắc đến tên ông, tôi lại cảm thấy tự hào.

Đó là Trương Định.

Trương Định sinh năm 1820 tại làng Tư Cung, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi. Ông sinh ra trong một gia đình có truyền thống võ nghiệp. Khi trưởng thành, ông vào Nam và dần trở thành một thủ lĩnh có uy tín trong nhân dân.

Nhưng điều khiến tôi nhớ nhất về Trương Định không phải là ông đã cầm quân đánh giặc như thế nào.

Mà là một sự lựa chọn.

Một sự lựa chọn có thể quyết định cả cuộc đời.

Khi thực dân Pháp xâm lược Nam Kỳ, Trương Định đứng lên tập hợp nghĩa quân chống giặc. Ông được nhân dân tin tưởng, ủng hộ và tôn là “Bình Tây Đại Nguyên Soái”.

Sau những biến động của thời cuộc, triều đình yêu cầu ông bãi binh, điều động ông đi nơi khác.

Đứng trước mệnh lệnh ấy, Trương Định phải lựa chọn.

Một bên là mệnh lệnh của triều đình.

Một bên là lòng tin của nhân dân.

Và ông đã chọn ở lại.

Tôi đọc đến đoạn ấy nhiều lần.

Tôi tự hỏi: Điều gì khiến một con người dám lựa chọn con đường khó khăn như vậy?

Có lẽ câu trả lời nằm ở một điều rất giản dị.

Ông không muốn bỏ lại những người dân đã đặt niềm tin vào mình.

Ông hiểu rằng nếu mình rời đi, cuộc chiến đấu của nghĩa quân sẽ gặp rất nhiều khó khăn.

Vì thế, Trương Định quyết định tiếp tục ở lại lãnh đạo nghĩa quân chống Pháp.

Từ đó, ông trở thành một trong những thủ lĩnh tiêu biểu của phong trào kháng Pháp ở Nam Kỳ.

Tôi là một người Quảng Ngãi.

Vì vậy, khi biết rằng người anh hùng ấy sinh ra trên chính quê hương mình, câu chuyện về Trương Định đối với tôi không còn là một bài học lịch sử xa xôi.

Nó trở thành một câu chuyện của quê hương.

Tôi hình dung về Quảng Ngãi của hơn hai trăm năm trước.

Chưa có những con đường bê tông chạy dài qua làng quê.

Chưa có trường học khang trang.

Chưa có những phương tiện hiện đại.

Nhưng đã có những con người mang trong mình ý chí lớn.

Trương Định rời quê hương vào Nam lập nghiệp, nhưng dấu ấn của quê hương Quảng Ngãi vẫn theo ông trong suốt cuộc đời.

Có lẽ quê hương không chỉ là nơi ta sinh ra.

Quê hương còn là nơi hình thành nên tính cách và ý chí của một con người.

Tôi nghĩ đến điều ấy khi nhìn những đứa trẻ Quảng Ngãi hôm nay cắp sách đến trường.

Các em có một tuổi thơ bình yên hơn rất nhiều.

Các em được học tập, được vui chơi, được ước mơ về tương lai.

Nhưng liệu các em có biết rằng hơn một trăm năm trước, cũng có những người trẻ tuổi đã phải từ bỏ sự bình yên của mình để bảo vệ quê hương?

Trương Định đã chọn con đường ấy.

Ông biết phía trước là gian khổ.

Biết có thể thất bại.

Biết sinh mạng của mình luôn đứng trước hiểm nguy.

Nhưng ông vẫn lựa chọn.

Đến năm 1864, Trương Định tiếp tục lãnh đạo nghĩa quân chống Pháp. Sau nhiều năm chiến đấu, ngày 20 tháng 8 năm 1864, ông hy sinh.

Ông ra đi khi mới 44 tuổi.

Một cuộc đời không dài.

Nhưng điều ông để lại thì còn mãi.

Đó là tinh thần không khuất phục.

Đó là lòng trung nghĩa.

Đó là niềm tin của nhân dân dành cho một người lãnh đạo đã lựa chọn đứng về phía họ.

Và với riêng tôi, đó còn là niềm tự hào khi biết rằng một người con của Quảng Ngãi đã trở thành một trong những biểu tượng tiêu biểu của phong trào chống Pháp trong lịch sử dân tộc.

Có những buổi chiều tôi đi qua những con đường quê Quảng Ngãi.

Tôi nhìn những cánh đồng xanh, những mái nhà thấp thoáng sau hàng cây và những đứa trẻ chạy chơi trước sân.

Mọi thứ bình yên đến mức khó có thể tưởng tượng rằng quê hương này đã từng sinh ra những con người sống giữa một thời đại đầy biến động.

Nhưng chính sự bình yên hôm nay khiến tôi càng hiểu giá trị của quá khứ.

Nếu không có những người dám đứng lên, có lẽ lịch sử đã đi theo một hướng khác.

Nếu không có những người dám lựa chọn điều khó khăn, có lẽ tinh thần yêu nước của dân tộc đã không được truyền lại mạnh mẽ đến thế.

Trương Định đã không để lại cho chúng ta một tài sản vật chất.

Ông để lại một điều lớn hơn:

Một cách sống.

Khi đứng trước lợi ích của bản thân và lợi ích của cộng đồng, hãy biết lựa chọn điều đúng đắn.

Khi gặp khó khăn, đừng vội bỏ cuộc.

Và khi quê hương cần, hãy biết mình có trách nhiệm với nơi mình sinh ra.

Tôi khép lại câu chuyện về Trương Định bằng một suy nghĩ rất đơn giản:

Tôi không thể sống lại thời đại của ông.

Tôi cũng không thể làm những việc lớn lao như những người anh hùng năm xưa.

Nhưng tôi có thể làm tốt công việc của mình.

Tôi có thể dạy những đứa trẻ biết yêu quê hương.

Tôi có thể kể cho các em nghe về những con người đã làm nên lịch sử.

Bởi tôi tin rằng:

Một dân tộc chỉ thật sự mạnh khi thế hệ sau biết nhớ về những người đã hy sinh cho mình.

Và một quê hương chỉ thật sự đẹp khi những người sinh ra trên mảnh đất ấy biết tự hào về lịch sử của quê hương mình.

Từ Quảng Ngãi, Trương Định đã bước vào lịch sử dân tộc.

Hơn một thế kỷ đã trôi qua.

Nhưng lá cờ mà ông từng bảo vệ ngày ấy vẫn như đang nhắc nhở chúng ta:

Có những điều có thể mất đi theo thời gian, nhưng lòng yêu nước thì không bao giờ được phép hạ xuống.