Lá cờ "Trung với nước, hiếu với dân" tại lễ khai giảng Trường Thanh niên Tiền tuyến
Là Bộ trưởng Quốc phòng đầu tiên của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Phan Anh chứng kiến Bác Hồ tặng lá cờ mang dòng chữ "Trung với nước, hiếu với dân" cho trường thanh niên do Bộ ông thành lập, về sau trở thành lời dạy bất diệt của quân đội.
Phan Anh sinh năm 1912 tại xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh, trong một gia đình nhà Nho có truyền thống yêu nước. Cha ông là nhà Nho Phan Điện; ông còn có một người em ruột là Phan Mỹ, cũng là luật sư và sau này trở thành Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Phủ Thủ tướng. Sau khi Nhật đảo chính Pháp tại Đông Dương ngày 9 tháng 3 năm 1945, Bảo Đại đã mời ông cùng một số trí thức trẻ vào Huế tham khảo ý kiến về việc Nhật trao trả độc lập cho Việt Nam, và ông được giao giữ chức Bộ trưởng Bộ Thanh niên của Đế quốc Việt Nam.
Công việc đầu tiên của Bộ Thanh niên khi đó là mở Trường Thanh niên Tiền tuyến, với ông Phan Tử Lăng được bổ nhiệm làm Hiệu trưởng. Sau Cách mạng Tháng Tám, ông trở thành Bộ trưởng Bộ Quốc phòng thứ hai của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, kế nhiệm Bộ trưởng đầu tiên là Chu Văn Tấn, giữ nhiều chức vụ khác nhau trong chính phủ mới, đảm nhận trọng trách quan trọng trong giai đoạn đầu xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng còn non trẻ của đất nước.
Ngày 26 tháng 5 năm 1946, lễ khai giảng khóa đầu tiên của một trường quân sự được tổ chức với sự có mặt của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ông Võ Nguyên Giáp và bản thân luật sư Phan Anh. Nhân dịp này, Bác Hồ đã tặng thầy trò nhà trường một lá cờ đỏ thêu dòng chữ: "Trung với nước, hiếu với dân". Tháng 9 năm 1946, ông được Chủ tịch Hồ Chí Minh giao nhiệm vụ xây dựng "Tạm ước 14 tháng 9" giữa Việt Nam và Pháp, theo dõi việc thực hiện tạm ước của cả hai bên. Ông thôi giữ chức Bộ trưởng Bộ Quốc phòng từ tháng 10 năm 1946. Ngày 19 tháng 12 năm 1946, khi toàn quốc kháng chiến bùng nổ, ông lên Việt Bắc tham gia kháng chiến với tư cách một cán bộ bình thường.
