La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp – Bậc hiền tài thời Quang Trung

Nguyễn Thiếp (1723–1804), hiệu La Sơn phu tử, là một nhà giáo, học giả và danh sĩ nổi tiếng cuối thế kỷ XVIII. Ông sinh tại làng Mật, xã Nguyệt Áo, huyện La Sơn, trấn Nghệ An, nay thuộc huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh.

Từ nhỏ, Nguyễn Thiếp nổi tiếng ham học. Năm 1743, ông đỗ Hương giải nhưng trước tình hình Đàng Ngoài rối ren, ông không mặn mà với con đường quan trường mà trở về quê dạy học, làm ruộng và nghiên cứu học thuật. Ông được học trò và nhân dân kính trọng bởi kiến thức sâu rộng, đạo đức và lối sống thanh cao.

Năm 1756, triều đình mời ông ra làm Huấn đạo huyện Anh Đô. Sau đó, ông làm Tri huyện Thanh Giang. Đến năm 1768, ông từ quan, về dựng trại Bùi Phong dưới chân núi Thiên Nhẫn, tiếp tục dạy học và nghiên cứu. Từ đây, ông được học trò xứ Nghệ tôn kính gọi là Lục Niên phu tử.

Khi Nguyễn Huệ tiến quân ra Bắc, Nguyễn Thiếp sớm nhận thấy tài năng và triển vọng của phong trào Tây Sơn. Nguyễn Huệ nhiều lần viết thư mời ông ra giúp nước và hết sức kính trọng ông. Sau này, Nguyễn Thiếp trở thành một trong những người được vua Quang Trung tin cậy tham vấn về việc trị nước, chấn hưng giáo dục.

Đặc biệt, năm 1788, Nguyễn Thiếp được mời vào Phú Xuân bàn việc. Sau chiến thắng Ngọc Hồi – Đống Đa năm 1789, ông được giao nhiều trọng trách về giáo dục. Ông đề xuất coi trọng việc học thực chất, lấy đạo đức và thực học làm nền tảng, góp phần xây dựng nền giáo dục dưới triều Quang Trung.

Nguyễn Thiếp mất năm 1804, để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử văn hóa, giáo dục Việt Nam. Ông được nhớ đến như một bậc hiền tài, nhà giáo mẫu mực và La Sơn phu tử, tiêu biểu cho tinh thần học vấn, đạo đức và trách nhiệm với đất nước.