La Thị Tám – biểu tượng của tuổi trẻ Hà Tĩnh

Nếu có một con số có thể kể lại phần nào sự khốc liệt của chiến trường Ngã ba Đồng Lộc, đó là 1.205 – số quả bom mà nữ Thanh niên xung phong La Thị Tám đã đếm và cắm tiêu trong 200 ngày đêm làm nhiệm vụ. Nhưng đằng sau con số ấy không chỉ là bom đạn. Đó còn là câu chuyện về một cô gái Hà Tĩnh mới 18 tuổi đã lựa chọn đứng giữa tuyến lửa để góp sức mình vào cuộc kháng chiến.

La Thị Tám sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo ở xã Vĩnh Lộc, Hà Tĩnh. Cha mất sớm, cô cùng mẹ phải đối mặt với nhiều khó khăn trong cuộc sống. Vì hoàn cảnh gia đình, La Thị Tám phải nghỉ học để phụ giúp mẹ.

Năm 1967, khi chiến tranh ngày càng ác liệt, cô gái 18 tuổi ấy tình nguyện gia nhập lực lượng Thanh niên xung phong. La Thị Tám được phân công vào đơn vị C2 chủ lực thuộc ngành Giao thông vận tải Hà Tĩnh, làm nhiệm vụ tại khu vực Đồng Lộc.

Đồng Lộc khi đó là một điểm nóng đặc biệt trên tuyến đường chi viện. Quốc lộ 15A giữ vai trò quan trọng trong việc vận chuyển người, vũ khí và hàng hóa từ hậu phương vào chiến trường. Muốn làm gián đoạn dòng chi viện, máy bay Mỹ tập trung đánh phá nơi đây với mật độ rất lớn.

Bom đạn liên tục trút xuống. Đường bị phá, hố bom xuất hiện khắp nơi. Nhưng sau mỗi trận đánh, lực lượng Thanh niên xung phong lại có mặt để sửa đường. Có những lúc bom vừa dứt, những người trẻ đã lao ra mặt đường để khắc phục hậu quả.

La Thị Tám được giao một nhiệm vụ khác với nhiều đồng đội. Cô phải đứng trên một quả đồi cao bên trái Ngã ba Đồng Lộc, sử dụng ống nhòm để quan sát và đếm bom. Sau mỗi trận oanh kích, cô cắm tiêu đánh dấu vị trí bom để phục vụ việc xử lý và bảo đảm an toàn giao thông.

Công việc ấy đòi hỏi sự chính xác cao nhưng đồng thời đặt người thực hiện vào tình thế nguy hiểm. Cô phải quan sát bầu trời trong khi bom đạn có thể trút xuống bất cứ lúc nào. Một sai sót nhỏ cũng có thể gây hậu quả nghiêm trọng.

Trong 200 ngày đêm, La Thị Tám vẫn bám trụ tại vị trí của mình. 1.205 quả bom được cô đếm và cắm tiêu. Đó là một con số khiến người ta hình dung rõ hơn về những gì thế hệ thanh niên xung phong đã phải trải qua.

Hình ảnh người con gái nhỏ nhắn khoác tấm vải dù ngụy trang, tay cầm ống nhòm giữa vùng đất đầy bom đạn đã trở thành một biểu tượng. Đó là hình ảnh của một tuổi trẻ không được sống trong những ngày bình yên nhưng lại biết biến gian khổ thành động lực để hoàn thành nhiệm vụ.

Cuối năm 1968, La Thị Tám được Bác Hồ gửi tặng Huy hiệu của Người. Ngày 22/12/1969, khi mới 20 tuổi, cô được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Thế nhưng, khi nhìn lại chặng đường ấy, bà không bao giờ xem đó là chiến công của riêng mình. Trong ký ức của người nữ Anh hùng, đồng đội luôn là một phần không thể tách rời. Những người cùng bà bám đường, ngủ hầm, ăn cơm vắt và đối mặt với bom đạn mới chính là những người đã tạo nên sức mạnh của Đồng Lộc.

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, La Thị Tám trở về quê hương, lập gia đình và công tác tại cơ quan Dân - Chính - Đảng của Tỉnh ủy Hà Tĩnh. Những năm tháng sau này, bà tiếp tục góp sức vào công việc chung và trở thành nhân chứng sống kể lại câu chuyện về tuyến lửa năm xưa.

1.205 quả bom đã nằm lại trong lịch sử. Ngã ba Đồng Lộc cũng đã trở về với sự bình yên. Nhưng tuổi trẻ của La Thị Tám và những đồng đội năm ấy vẫn là lời nhắc nhở sâu sắc về giá trị của hòa bình hôm nay.