La Thị Tám – biểu tượng của tuổi trẻ Hà Tĩnh

Nhiều năm đã trôi qua kể từ những ngày chiến tranh khốc liệt tại Ngã ba Đồng Lộc, nhưng hình ảnh những cô gái thanh niên xung phong vẫn được nhắc đến như biểu tượng của tuổi trẻ Việt Nam. Trong số đó, La Thị Tám là một người đã để lại dấu ấn đặc biệt với nhiệm vụ đếm bom giữa vùng đất thường xuyên bị máy bay địch đánh phá.

Quê ở xã Vĩnh Lộc, tỉnh Hà Tĩnh, La Thị Tám lớn lên trong hoàn cảnh không mấy thuận lợi. Cha mất sớm, gia đình thiếu thốn nên cô phải nghỉ học khi còn trẻ để phụ giúp mẹ.

Đến năm 1967, khi vừa 18 tuổi, cô quyết định viết đơn tình nguyện tham gia Thanh niên xung phong.

Cô được phân công về đơn vị C2 thuộc ngành Giao thông vận tải Hà Tĩnh, làm nhiệm vụ trên tuyến Quốc lộ 15A. Đây là tuyến đường quan trọng phục vụ việc vận chuyển người và hàng hóa từ hậu phương vào chiến trường.

Ngã ba Đồng Lộc là một trong những điểm trọng yếu trên tuyến đường ấy. Chính vì vậy, máy bay Mỹ liên tục đánh phá nhằm làm gián đoạn giao thông.

Những trận bom biến mặt đường thành những hố sâu. Đất đá bị tung lên sau từng đợt oanh kích. Nhưng sau khi tiếng bom ngừng, những người thanh niên xung phong lại xuất hiện trên mặt đường.

Có người sửa đường, người san lấp hố bom, người hướng dẫn xe và người thực hiện nhiệm vụ quan sát.

La Thị Tám được giao nhiệm vụ quan sát từ một vị trí cao. Hằng ngày, cô đứng trên một quả đồi bên khu vực Ngã ba Đồng Lộc, sử dụng ống nhòm để theo dõi máy bay và đếm số bom rơi.

Cô phải ghi nhớ vị trí từng quả bom và cắm tiêu để đánh dấu.

Trong suốt 200 ngày đêm, La Thị Tám đã đếm và cắm tiêu 1.205 quả bom.

Mỗi lần máy bay xuất hiện là một lần nguy hiểm. Cô không biết quả bom tiếp theo sẽ rơi ở đâu, nhưng vẫn phải tập trung quan sát.

Đó là công việc đòi hỏi lòng can đảm và sự kiên trì. Chỉ một phút mất tập trung có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng.

Ngoài giờ làm nhiệm vụ, cô cùng đồng đội sống trong những căn hầm đơn sơ. Bữa ăn thường giản dị, giấc ngủ cũng không trọn vẹn bởi tiếng máy bay có thể xuất hiện bất cứ lúc nào.

Nhưng những người trẻ ấy vẫn động viên nhau bám trụ.

Với họ, giữ được đường là giữ được tuyến chi viện. Mỗi đoàn xe vượt qua Đồng Lộc an toàn là một phần đóng góp cho chiến trường.

Những cống hiến của La Thị Tám được ghi nhận. Cuối năm 1968, cô được Bác Hồ gửi tặng Huy hiệu. Một năm sau, ngày 22/12/1969, cô được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân khi mới 20 tuổi.

Sau chiến tranh, La Thị Tám trở về quê hương, lập gia đình với một người lính và tiếp tục công tác tại cơ quan Dân - Chính - Đảng của Tỉnh ủy Hà Tĩnh.

Điều đáng quý là khi nói về những năm tháng ấy, bà không coi những thành tích là của riêng mình mà luôn nhắc đến tập thể và đồng đội.

Có lẽ chính vì vậy, câu chuyện về La Thị Tám không chỉ kể về một người phụ nữ anh hùng mà còn gợi nhớ cả một thế hệ thanh niên đã sống trong những năm tháng khó khăn nhất của đất nước.

Ngày hôm nay, khi đứng trước Ngã ba Đồng Lộc bình yên, thật khó hình dung nơi đây từng rung chuyển bởi hàng nghìn trận bom. Nhưng những câu chuyện như của La Thị Tám giúp thế hệ sau hiểu rằng phía sau mỗi con đường hòa bình là biết bao tuổi trẻ đã được gửi lại trong những năm tháng chiến tranh.