La Thị Tám – ký ức từ Ngã ba Đồng Lộc

Có những địa danh đã trở thành ký ức không thể phai mờ của dân tộc bởi ở đó từng diễn ra những cuộc chiến đấu vô cùng khốc liệt. Ngã ba Đồng Lộc là một nơi như vậy. Giữa vùng đất bị bom đạn cày xới năm xưa, La Thị Tám, một cô gái Hà Tĩnh mới mười tám tuổi, đã ngày ngày làm nhiệm vụ trong điều kiện hiểm nguy để góp phần giữ cho tuyến đường chi viện không bị gián đoạn.

La Thị Tám sinh ra tại xã Vĩnh Lộc, tỉnh Hà Tĩnh, trong một gia đình nông dân nghèo. Cha mất sớm, cuộc sống gia đình thiếu thốn khiến cô phải nghỉ học để phụ giúp mẹ. Những khó khăn của tuổi thơ không làm cô chùn bước mà ngược lại, giúp cô hình thành sự bền bỉ và ý thức trách nhiệm.

Năm 1967, khi vừa tròn 18 tuổi, La Thị Tám tình nguyện gia nhập lực lượng Thanh niên xung phong. Cô được phân công vào đơn vị C2 chủ lực thuộc ngành Giao thông vận tải Hà Tĩnh.

Thời điểm đó, chiến tranh chống Mỹ đang diễn ra gay go. Quốc lộ 15A là một tuyến đường quan trọng phục vụ việc vận chuyển người, vũ khí, lương thực và nhiều loại hàng hóa từ hậu phương miền Bắc vào chiến trường miền Nam. Ngã ba Đồng Lộc nằm trên tuyến đường ấy nên trở thành một trọng điểm bị đánh phá dữ dội.

Máy bay địch liên tục xuất hiện trên bầu trời. Những trận bom khiến mặt đường bị phá hỏng, đất đá bị tung lên và giao thông nhiều lần bị đình trệ. Tuy nhiên, sau mỗi lần oanh kích, những người làm nhiệm vụ lại nhanh chóng khắc phục hậu quả.

Trong đội hình ấy, La Thị Tám được giao công việc quan sát. Cô đứng trên một quả đồi cao bên khu vực Ngã ba Đồng Lộc, dùng ống nhòm theo dõi máy bay và đếm số bom được thả xuống.

Sau những trận đánh, cô phải xác định vị trí bom rơi rồi cắm tiêu đánh dấu. Những thông tin đó có ý nghĩa quan trọng đối với việc tìm kiếm, xử lý bom và sửa chữa đường.

Đây là nhiệm vụ không hề đơn giản. Người quan sát phải luôn tỉnh táo giữa một khu vực thường xuyên bị oanh kích. Mỗi tiếng máy bay xuất hiện đều báo hiệu một nguy cơ mới.

Thế nhưng, La Thị Tám vẫn bám trụ.

Trong 200 ngày đêm, cô đã đếm và cắm tiêu 1.205 quả bom. Đằng sau con số ấy là những tháng ngày cô phải sống giữa tiếng bom, tiếng máy bay và những giờ phút căng thẳng.

Nhưng cô không phải người duy nhất góp sức tại Đồng Lộc. Những người đồng đội của La Thị Tám cũng ngày đêm sửa đường, san lấp hố bom và bảo đảm giao thông. Mỗi người đảm nhận một phần việc, cùng nhau giữ cho tuyến chi viện được thông suốt.

Những đóng góp của La Thị Tám được ghi nhận bằng nhiều phần thưởng cao quý. Cuối năm 1968, cô được Bác Hồ tặng Huy hiệu của Người. Ngày 22/12/1969, khi mới 20 tuổi, cô được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Sau chiến tranh, bà trở về quê hương, lập gia đình và tiếp tục công tác tại cơ quan Dân - Chính - Đảng của Tỉnh ủy Hà Tĩnh.

Câu chuyện của La Thị Tám khiến nhiều người xúc động bởi cô bước vào tuyến lửa khi tuổi đời còn rất trẻ. Ở tuổi 18, thay vì lựa chọn một cuộc sống bình yên, cô đã tình nguyện nhận nhiệm vụ nơi bom đạn.

Ngày nay, mỗi khi nhắc đến Ngã ba Đồng Lộc, người ta lại nhớ đến những con người đã từng sống và cống hiến tại nơi đây. La Thị Tám là một trong những gương mặt tiêu biểu cho tinh thần ấy.