La Thị Tám – "Ngọn Đèn Đứng Gác" Giữa Tọa Độ Chết Đồng Lộc
Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, Ngã ba Đồng Lộc (Hà Tĩnh) được mệnh danh là "tọa độ chết", nơi mỗi mét vuông đất phải hứng chịu hàng chục quả bom cày xới mỗi ngày. Giữa cái nắng cháy da người và khói bom mịt mù, hình ảnh một cô gái nhỏ nhắn, tay cầm ống nhòm, đứng hiên ngang trên đỉnh đồi cao để đếm bom rơi đã trở thành một biểu tượng bất tử của lòng dũng cảm. Đó là La Thị Tám – người con gái Hà Tĩnh đã biến nỗi sợ hãi thành ý chí sắt đá để giữ cho mạch máu giao thông của Tổ quốc không bao giờ bị cắt đứt.
La Thị Tám sinh năm 1949 tại xã Vĩnh Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh. Năm 18 tuổi, chị gia nhập đội dân quân tự vệ và được giao nhiệm vụ vô cùng nguy hiểm: đứng trên đồi Mồi (một điểm cao sát Ngã ba Đồng Lộc) để quan sát, đếm số lượng bom địch trút xuống và cắm tiêu đánh dấu những quả bom chưa nổ. Đây là một công việc đòi hỏi thần kinh thép, bởi người đứng gác phải đối mặt trực diện với máy bay địch; khi bom rơi, mọi người tìm nơi trú ẩn thì chị lại phải ngước mắt nhìn lên để xác định vị trí bom rơi chính xác.
Suốt 200 ngày đêm ròng rã, La Thị Tám đã đứng trên đỉnh đồi ấy dưới làn mưa bom bão đạn. Chị đã chứng kiến và đếm được tổng cộng hơn 1.200 quả bom trút xuống mảnh đất này. Cứ mỗi lần bom nổ, khói bụi mịt mù vừa dứt, chị lại chạy xuống, cắm tiêu để các đơn vị công binh và thanh niên xung phong biết chỗ mà tránh hoặc phá bom. Có những lần bom nổ ngay sát bên cạnh, đất đá lấp kín cả người, nhưng vừa rũ bùn đứng dậy, chị lại tiếp tục công việc của mình với một sự bình thản lạ lùng. Chị từng chia sẻ: "Lúc đó không biết sợ là gì, chỉ sợ con đường bị tắc, xe không vào được miền Nam".
Tầm vóc của La Thị Tám không chỉ nằm ở việc đếm bom, mà còn ở tinh thần lạc quan đến phi thường. Giữa những cơn sang chấn của bom đạn, chị vẫn cất cao tiếng hát để động viên đồng đội. Hình ảnh cô gái nhỏ nhắn đứng trên đồi cao với chiếc ống nhòm đã trở thành nguồn cảm hứng bất tận cho nhạc sĩ Huy Thục viết nên bài hát bất hủ "Người con gái sông La". Chị không chỉ là một người lính quan sát, chị là một "ngọn hải đăng" bằng xương bằng thịt, chỉ lối cho những đoàn xe vận chuyển lương thực, vũ khí tiến vào tiền tuyến.
Nhân cách của La Thị Tám là sự kết tinh của vẻ đẹp phụ nữ Việt Nam: dịu dàng nhưng vô cùng quyết liệt. Sau chiến tranh, chị trở về với cuộc sống đời thường, khiêm nhường và lặng lẽ, từ chối mọi sự tung hô dành cho mình. Chị được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân khi mới 21 tuổi. Câu chuyện về La Thị Tám mãi mãi là một phần linh hồn của Ngã ba Đồng Lộc, nhắc nhở chúng ta rằng: anh hùng không nhất thiết phải là người cầm súng tiêu diệt kẻ thù, anh hùng đôi khi chỉ là người đứng vững trên đỉnh đồi đầy bom đạn để giữ cho ngọn lửa của sự sống và niềm tin không bao giờ tắt.
