LA THỊ TÁM – “NGỌN ĐÈN ĐỨNG GÁC” Ở NGÃ BA ĐỒNG LỘC

từng bao lần chịu bom đạn khốc liệt của kẻ thù. Gia đình bà vốn là nông dân nghèo, cha mất sớm nên từ nhỏ La Thị Tám đã phải nghỉ học giữa chừng để phụ giúp mẹ lo việc nhà. Mảnh đất Hà Tĩnh kiên cường với những đồi núi khô cằn chịu gió Lào hun đúc trong cô niềm yêu quê hương và ý chí kiên cường. Năm 1967, vừa tròn 18 tuổi, với lòng yêu nước mãnh liệt cùng tinh thần tuổi trẻ, La Thị Tám viết đơn xin gia nhập Đội Thanh niên xung phong tại Ngã ba Đồng Lộc. Cô được biên chế vào Đại đội 2 chuyên ngành Giao thông Vận tải (Binh đoàn 559), đơn vị chủ lực đóng quân tại xã Đồng Lộc từ cuối năm 1967 đến 1968 Ngã ba Đồng Lộc (tuyến Quốc lộ 15A, Can Lộc, Hà Tĩnh) được xem là “yết hầu” chi viện cho miền Nam, nên trong các năm 1967–1968 trở thành trọng điểm bị địch đánh phá bằng hàng ngàn tấn bom, đạn. Đóng quân tại đây, La Thị Tám được giao nhiệm vụ đặc biệt nguy hiểm: đứng trên một quả đồi cao phía trái ngã ba để đếm số lượng bom Mỹ rải xuống, đồng thời chạy xuống cắm tiêu đánh dấu các quả bom chưa nổ cho công binh xử lý.Suốt 200 ngày đêm ròng rã, cô đã căng mình ngắm bầu trời mỗi lần máy bay địch xuất hiện, đếm và cắm tiêu chính xác tổng cộng 1.205 quả bom Mỹ. Hình ảnh người thiếu nữ Việt Nam mặc áo dù, tay cầm ống nhòm đứng gác trên đồi đã trở thành biểu tượng hùng dũng của tuổi trẻ Việt Nam thời chiến. Chính vì giữ vững mạch máu giao thông huyết mạch cho tiền tuyến, La Thị Tám được người đồng đội ví như “ngọn đèn đứng gác” – soi đường an toàn cho đoàn xe tiếp tế hàng tiếp tục lăn bánh. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ của một nữ Thanh niên xung phong nơi tuyến lửa, La Thị Tám trở về quê hương, lập gia đình với một người lính ở cùng tỉnh rồi chuyển về công tác tại cơ quan Dân - Chính - Đảng của Tỉnh ủy Hà Tĩnh. Trên cương vị công tác mới, nữ Anh hùng La Thị Tám lại tiếp thêm ngọn lửa cách mạng cho bao thế hệ học tập và noi theo. Cho đến bây giờ, mỗi khi có ai nhắc đến những thành tích của "Người con gái sông La" trong chiến tranh, bà La Thị Tám lại cười hiền: "Thực ra, tôi chỉ là một cái cớ, một trong muôn ngàn thí dụ cho anh Doãn Nho sáng tác. Thành tích anh hùng ấy được kết tinh từ tập thể anh hùng. Trong cuộc chiến tranh cứu nước, cả dân tộc ta đều là anh hùng. Dòng máu anh hùng đó không bao giờ ngừng chảy trong lòng dân tộc, không chỉ trong thời chiến mà cả trong thời bình hiện nay" Với những đóng góp dũng cảm trên “tọa độ chết” Đồng Lộc, La Thị Tám được trao tặng nhiều danh hiệu cao quý. Cuối năm 1968, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt gắn huy hiệu “Người chiến sĩ thanh niên ưu tú” (Huy hiệu Bác Hồ) lên ngực áo của chị; đến ngày 22/12/1969, khi mới 20 tuổi, Nhà nước phong tặng chị danh hiệu “Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân”. Sau ngày hòa bình lập lại, La Thị Tám trở về Hà Tĩnh, kết hôn với một cựu chiến binh và công tác nhiều năm tại cơ quan Dân – Chính – Đảng tỉnh Hà Tĩnh. Trong những năm tháng ấy, chị tiếp tục “truyền ngọn lửa” cách mạng cho thanh niên bằng tấm gương giản dị nhưng mẫu mực. Dù nhận vinh quang, chị

luôn khiêm tốn nhắc rằng mọi chiến công đều thuộc về tập thể đồng đội. Chính La Thị Tám từng chia sẻ rằng bản thân chỉ là “một cái cớ” để nhạc sĩ Doãn Nho sáng tác “Người con gái sông La”, đồng thời nhắc nhở thế hệ sau rằng “dòng máu anh hùng không bao giờ ngừng chảy trong lòng dân tộc”