La Thị Tám – người con gái của Quân khu Bốn

Ngày nay, Quốc lộ 15A đã mang một diện mạo khác. Những chuyến xe đi qua con đường ấy không còn phải né tránh những hố bom hay lo sợ tiếng máy bay trên bầu trời. Nhưng hơn nửa thế kỷ trước, nơi đây từng là tuyến đường đầy gian khổ, gắn với sự hy sinh của biết bao con người. La Thị Tám là một trong những người đã góp sức giữ cho tuyến đường ấy không bị đứt đoạn.

Quê ở xã Vĩnh Lộc, tỉnh Hà Tĩnh, La Thị Tám lớn lên trong một gia đình nông dân nghèo. Cha mất sớm, cô phải nghỉ học để phụ giúp mẹ. Cuộc sống thiếu thốn nhưng không làm cô mất đi ý chí vươn lên.

Năm 1967, khi mới 18 tuổi, La Thị Tám viết đơn tình nguyện tham gia Thanh niên xung phong. Cô được phân công vào đơn vị C2 thuộc ngành Giao thông vận tải Hà Tĩnh.

Nhiệm vụ của đơn vị gắn với Quốc lộ 15A – một tuyến đường quan trọng phục vụ chi viện cho chiến trường miền Nam. Ngã ba Đồng Lộc, nơi tuyến đường đi qua, trở thành một trong những điểm bị đánh phá dữ dội.

Mục tiêu của đối phương là phá hủy đường giao thông, làm gián đoạn những chuyến xe vận chuyển vào chiến trường. Nhưng mỗi khi đường bị phá, lực lượng thanh niên xung phong và các đơn vị liên quan lại nhanh chóng khắc phục.

Trong công việc ấy, La Thị Tám giữ một vị trí đặc biệt. Cô được giao đứng trên một quả đồi cao để quan sát máy bay. Với chiếc ống nhòm trong tay, cô theo dõi từng đợt oanh kích, đếm bom và xác định nơi bom rơi.

Sau mỗi trận đánh, cô cắm tiêu tại những vị trí đã xác định.

Nhiệm vụ được thực hiện ngày này qua ngày khác. Có những lúc máy bay xuất hiện liên tục, tiếng bom nối tiếp nhau. Thế nhưng La Thị Tám vẫn bám trụ.

Trong 200 ngày đêm, cô đã đếm và cắm tiêu 1.205 quả bom.

Phía sau thành tích ấy là những tháng ngày đầy căng thẳng. Cô phải giữ sự bình tĩnh và tập trung trong hoàn cảnh mà chỉ một khoảnh khắc bất cẩn cũng có thể dẫn đến nguy hiểm.

Những người đồng đội của cô cũng không kém phần gian khổ. Khi bom vừa dứt, họ lập tức ra đường. Những hố bom được san lấp, những đoạn đường hư hỏng được sửa chữa để các đoàn xe tiếp tục hành trình.

Mỗi người đóng góp một phần, tạo thành sức mạnh chung giữ mạch giao thông.

Cuối năm 1968, La Thị Tám được trao Huy hiệu Bác Hồ. Ngày 22/12/1969, cô được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân khi mới 20 tuổi.

Sau chiến tranh, bà trở về quê, lập gia đình và tiếp tục công tác tại cơ quan Dân - Chính - Đảng của Tỉnh ủy Hà Tĩnh.

Nhìn lại hành trình ấy, có thể thấy La Thị Tám đã dành một phần quan trọng của tuổi trẻ cho một nhiệm vụ tưởng như rất bình thường: quan sát, đếm bom và cắm tiêu. Nhưng trong hoàn cảnh chiến tranh, mỗi nhiệm vụ đều có ý nghĩa riêng.

Những người trẻ năm ấy không chờ đợi mình trở thành những nhân vật lớn lao. Họ chỉ cố gắng hoàn thành tốt công việc được giao.

Và chính từ những con người bình dị như vậy, lịch sử đã được tạo nên.